Faillik Hissi Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Link: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5293215
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
10 Psikoloji » 101 Bilişsel Süreçler, Bellek ve Karar Verme » 103 Duyusal, Motor ve Algısal Süreçler » 110 Gelişim Psikolojisi -Genel
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Yeşilyaprak, Y., & Demirkan, E. (2025). Faillik Hissi Ölçeği’nin Türkçe formunun (SoAS-TR) psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 148–161. https://doi.org/10.70819/kares.1795340
Geliştiren/Uyarlayan: Yasemin Yeşilyaprak, Esra Demirkan
Yıl: 2025
Kaynak Adı: FAİLLİK HİSSİ ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE FORMUNUN (SoAS-TR) PSİKOMETRİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ
Dergi: Karaelmas Sosyal Bilimler Dergisi
Cilt: 3
Sayı: 2
Sayfa Aralığı: 148–161
DOI: https://doi.org/10.70819/kares.1795340
Sorumlu Yazar: YASEMİN YEŞİLYAPRAK
İletişim: yasemin.yesilyaprak@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Bireylerin bedenleri üzerindeki kontrol algısı, Bireylerin davranışları üzerindeki kontrol algısı, Bireylerin düşünceleri üzerindeki kontrol algısı, Eylemlilik, faillik hissi, Kontrol algısı, Negatif Faillik Hissi, Pozitif Faillik Hissi
Alt Boyutlar: Negatif Faillik Hissi, Pozitif Faillik Hissi
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 1. Yaptığım şeyler üzerinde tam kontrol sahibiyim.
2. Ben birinin ya da başka bir şeyin
kontrolünde olan yalnızca bir aracım.
3. Eylemlerim benim niyetim olmaksızın gerçekleşiverir.
4. Eylemlerimin sahibiyim.
5. Eylemlerimin sonuçları, eylemlerimi mantıksal olarak takip etmiyormuş gibi geliyor.
6. Eylemlerimin sonuçları genellikle beni şaşırtır.
7. Yaptığım şeyler sadece özgür irademe bağlıdır.
8. Eylemde bulunup bulunmayacağıma ve ne zaman
eylemde bulunacağıma karar vermek benim elimdedir.
9. Yaptığım hiçbir şey aslında istemli değil.
10. Eylem halindeyken kendimi uzaktan kumandalı bir robot gibi hissediyorum.
11. Davranışım en başından sonuna kadar benim tarafımdan planlanır.
12. Eylemlerimden kaynaklanan her şeyden tamamen ben sorumluyum.
Ölçek Türü: Öz Bildirim (Kendini Değerlendirme) Ölçeği
Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş üstü ve yetişkinler
Derecelendirme: (1) Kesinlikle katılmıyorum (2) Orta düzeyde katılmıyorum (3) Biraz katılmıyorum (4) Ne katılıyorum ne katılmıyorum (5) Biraz katılıyorum (6) Orta düzeyde katılıyorum (7) Tamamen katılıyorum
Ölçek Puanlaması: SoAS-TR, 7’li Likert tipinde yanıtlanan 12 maddeden oluşmaktadır. Ölçek, Pozitif Faillik Hissi ve Negatif Faillik Hissi olmak üzere iki alt boyuttan oluşmaktadır. Pozitif Faillik Hissi alt boyutu 1, 4, 7, 8, 11 ve 12. maddelerden; Negatif Faillik Hissi alt boyutu ise 2, 3, 5, 6, 9 ve 10. maddelerden oluşmaktadır. Genel toplam puan hesaplanırken 2, 3, 5, 6, 9 ve 10. maddeler ters puanlanır. Nihai 12 maddelik formda ölçekten alınabilecek toplam puan 12 ile 84 arasında değişmektedir. Alt boyutlardan alınabilecek puanlar ise 6 ile 42 arasında değişmektedir.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçekten elde edilen puanlar genel faillik hissi ve alt boyut puanları üzerinden değerlendirilebilir. Pozitif Faillik Hissi alt boyutundan alınan yüksek puanlar, bireyin zihin, beden ve yakın çevresi üzerinde öznel kontrol/faillik deneyiminin güçlü olduğunu göstermektedir. Negatif Faillik Hissi alt boyutundan alınan yüksek puanlar ise kontrol algısının eksikliğine işaret etmektedir. Genel toplam puanda yüksek puanlar daha güçlü faillik hissini göstermektedir.
Çeviri Süreci: Faillik Hissi Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde öncelikle ölçeğin geliştiricilerinden e-posta yoluyla gerekli izinler alınmıştır. Bunu takiben, ölçek üç bağımsız araştırmacı tarafından İngilizce’den Türkçeye çevrilmiştir. Oluşturulan çeviri formları iki psikolog tarafından her madde üzerine en uygun ifade hakkında tartışılıp uzlaşı sağlanarak tek bir Türkçe form haline getirilmiştir. Hazırlanan Türkçe form bir Türk Dili Edebiyatı uzmanı tarafından dilbilgisi, anlam ve akıcılık bakımından gözden geçirilmiş ve gerekli düzeltmeler yapılmıştır. Sonrasında bu form 20-25 yaş aralığındaki 10 katılımcıya uygulanmıştır. Katılımcılardan her bir maddenin anlaşılırlık düzeylerini değerlendirmeleri ve ölçek maddelerini yanıtlamaları istenmiştir. Katılımcıların geribildirimleri doğrultusunda ölçek formu
yeniden gözden geçirilmiş ve elde edilen formun son hali bağımsız bir çevirmen tarafından tekrar İngilizce’ye çevrilmiştir. Hazırlanan bu çeviri ölçeğin orijinal formu ile karşılaştırılmış ve uyumu değerlendirilmiştir. Mevcut araştırmada ölçeğin orijinal formu ile uyumlu olduğu değerlendirilen ve son hali verilen Türkçe Faillik Hissi Ölçeği formu kullanılmıştır
Geçerlik: Madde analizleri, 6. maddenin madde-toplam korelasyon katsayısının çok düşük olduğunu göstermiştir (r=.006). Bu nedenle, 6. madde ölçekten çıkarılmış, DFA nihai olarak 12 madde üzerinden yürütülmüştür. DFA sonuçları (χ²/df = 3.83; p < .001; RMSEA = .07; %90 GA [.06, .08]; SRMR = .04; GFI=.99; AGFI=.98) ölçeğin orijinal yapısı ile tutarlı olarak iki faktörlü bir yapı (Pozitif ve Negatif Faillik Hissi) göstermiştir. CFI (.93) ve TLI (.91) değerleri yapısal modelin kabul edilebilir düzeyde geçerliğe sahip olduğunu desteklemiştir
Güvenirlik: Cronbach alfa katsayısı ölçeğin tümü için .82; alt faktörler için .79 (Pozitif Faillik Hissi) ve .74 (Negatif Faillik Hissi) olarak bulunmuştur. İki ay aralıkla yapılan test–tekrar test uygulamalarında, SoAS-TR puanları için zamanlar arası Pearson korelasyonları ölçeğin bütünü için r = .68, SoPA için r = .57 ve SoNA için r = .64 bulunmuş; karşılık gelen ICC(2,1) değerleri ise N = 271 alt örneklemde sırasıyla .68 (95% GA [.61, .74]), .57 (95% GA [.48, .64]) ve .64 (95% GA [.56, .71]) olarak hesaplanmıştır.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: The Sense of Agency Scale
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Tapal, A., Oren, E., Dar, R., & Eitam, B. (2017). The Sense of Agency Scale: A measure of consciously perceived control over one’s mind, body, and the immediate environment. Frontiers in psychology, 8, 1552.
Orijinal Ölçek Yazarlar: Adam Tapal, Baruch Eitam, Ela Oren, Reuven Dar
Orijinal Ölçek Yıl: 2017
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: The Sense of Agency Scale: A Measure of Consciously Perceived Control over One's Mind, Body, and the Immediate Environment
Orijinal Ölçek Link: https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2017.01552/full
Orijinal Ölçek DOI: https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01552
Orijinal Ölçek Dergi: Frontiers in Psychology
Orijinal Ölçek Cilt: 8
Orijinal Ölçek Sayfa Aralığı: Volume 8, Article 1552
Orijinal Ölçek Geçerlik: Orijinal ölçeğin yapı geçerliliği Genel Öz Etkinlik Ölçeği, Fiziksel Öz Etkinlik Ölçeği, Kontrol Odağı Ölçeği, Özgür İrade ve Belirlenimcilik Ölçeği, Beden Bilinçliliği Ölçeği ile ilişkileri doğrultusunda sınanmıştır. Yapısal model uyumu ile bu yapılar ve Faillik Hissi alt faktörleri arasında elde edilen örtük korelasyonlar incelenmiştir. Test edilen yapısal modelin veri setine iyi uyum gösterdiği bulunmuştur (χ2(5780) = 8246.81, RMSEA = .037, 90% GA [.035, .038], CFI = .89).
Orijinal Ölçek Güvenirlik: Araştırmacılar ölçeğin güvenirlik puanı için McDonald’s ω puanını pozitif faillik hissi için .78, negatif faillik hissi için .76 olarak belirtmişlerdir. Ölçeğin test-tekrar test güvenirlik katsayısı iki
aylık uygulama aralığı ile sırasıyla .78 ve .74 olarak bulunmuştur. Ölçeğin 2., 3., 5., 6., 7., 10., ve 11. maddeleri ters yönlü puanlanmaktadır. SoPA’dan alınan yüksek puanlar bireyin zihin, beden ve yakın çevresi üzerinde öznel kontrol/faillik deneyiminin güçlü olduğunu; SoNA’dan alınan yüksek puanlar ise kontrol eksikliği algısının yüksek olduğuna işaret etmektedir.