Yoksulluğa Yönelik Tutum Ölçeği-Kısa Formu
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. Araştırmanının başlangıcında araştırmanın amacı ile bir bilginin sorumlu yazara e-posta gönderilmesi yeterlidir.
Link: https://dergipark.org.tr/tr/pub/akusosbil/article/1675361
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
10 Psikoloji » 170 Değerler Psikolojisi
40 Sosyal ve Beşeri Bilimler » 410 Sosyal Hizmetler » 415 Sosyoloji
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Sarıcı, H. (2025). Yoksulluğa Yönelik Tutum Ölçeği-Kısa Formu Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(4), 1490-1506. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1675361
Geliştiren/Uyarlayan: Hasan Sarıcı
Yıl: 2025
Kaynak Adı: Yoksulluğa Yönelik Tutum Ölçeği-Kısa Formu Türkçe Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Dergi: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
Cilt: 27
Sayı: 4
Sayfa Aralığı: 1490–1506
DOI: https://doi.org/10.32709/akusosbil.1675361
Sorumlu Yazar: Hasan Sarıcı
İletişim: hasansarici3@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Yoksulluğa ve yoksul bireylere yönelik tutumlar; yoksulluğu bireysel eksikliklerle ilişkilendirme, yoksul bireyleri damgalama ve yoksulluğa ilişkin yapısal bakış açısı.
Alt Boyutlar: Bireysel Eksiklik, Damgalama, Yapısal Bakış Açısı
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Ölçek toplam 21 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır.
Bireysel Eksiklik (7 madde; 1–7. maddeler): Örnek madde: “Yoksul insanlar dürüst değildir.”
Damgalama (8 madde; 8–15. maddeler): Örnek madde: “Yoksulluk yardımı insanları tembelleştirir.”
Yapısal Bakış Açısı (6 madde; 16–21. maddeler): Örnek madde: “Toplumun yoksul insanlara yardım etme sorumluluğu vardır.”
Toplam madde sayısı: 21.
Ölçek Türü: Kendini Değerlendirme
Kimlere Uygulanabilir: Genç Yetişkinler, Tüm Üniversite Öğrencileri
Derecelendirme: 5’li Likert (1 = Kesinlikle Katılmıyorum, 2 = Katılmıyorum, 3 = Kararsızım, 4 = Katılıyorum, 5 = Kesinlikle Katılıyorum)
Ölçek Puanlaması: Ölçekten alınabilecek toplam puan 21 ile 105 arasında değişmektedir. Ölçeğin 16., 17., 18., 19., 20. ve 21. maddeleri ters puanlanmaktadır. Ters puanlama sonrasında yüksek toplam puanlar yoksulluğa yönelik daha olumsuz tutuma işaret etmektedir. Bireysel Eksiklik alt boyutundan 7–35, Damgalama alt boyutundan 8–40 ve Yapısal Bakış Açısı alt boyutundan 6–30 arasında puan alınabilir.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek toplam puanı ve alt boyut puanları üzerinden değerlendirilmektedir. Ölçeğin 16–21. maddeleri ters puanlandıktan sonra toplam puan hesaplanır. Yüksek toplam puanlar yoksulluğa ve yoksul bireylere yönelik daha olumsuz tutuma işaret etmektedir. Bireysel Eksiklik ve Damgalama alt boyutlarında yüksek puanlar daha olumsuz tutumları göstermektedir. Yapısal Bakış Açısı alt boyutundaki maddeler ters puanlandığı için, ters kodlama sonrası yüksek puanlar yine daha olumsuz tutum yönünde değerlendirilir. Ölçek için belirlenmiş bir kesme puanı veya düşük-orta-yüksek şeklinde kategorik sınıflandırma raporlanmamıştır; puanlar sürekli değişken olarak yorumlanmalıdır.
Çeviri Süreci: Ölçeğin Türkçeye uyarlanması için öncelikle ölçeğin sorumlu yazarı Sung Hyun Yun’dan izin alınmıştır. Ardından orijinal İngilizce form, alan bilgisi ve İngilizce yeterliği bulunan dört psikolojik danışman tarafından birbirinden bağımsız olarak Türkçeye çevrilmiştir. Çeviriler araştırmacı tarafından karşılaştırılarak tek bir form hâline getirilmiş, farklılık gösteren ifadeler için yeniden uzman görüşü alınmıştır. Çevirinin tutarlılığını değerlendirmek amacıyla geri çeviri yöntemi uygulanmış ve Türkçe form bir İngilizce öğretmeni tarafından yeniden İngilizceye çevrilmiştir. Geri çeviri sonucunda anlam karmaşası veya anlam kayması olmadığı değerlendirilmiştir. Sonrasında Türkçe dil ve içerik açısından uzman görüşleri alınmış; son formun anlaşılabilirliği hedef gruptaki 11 üniversite öğrencisiyle incelenmiş ve maddelerin anlaşılır olduğu yönünde geri bildirim alınmıştır.
Geçerlik: Ölçeğin yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiş ve Yun ve Weaver (2010) tarafından önerilen üç faktörlü yapı test edilmiştir. Modifikasyon indeksleri doğrultusunda yapılan düzenlemeler sonrasında modelin uyum indeksleri Bulgular bölümünde GFI = .90, CFI = .89 ve RMSEA = .05 olarak raporlanmıştır. Faktör yükleri Bireysel Eksiklik alt boyutunda .41–.71, Damgalama alt boyutunda .38–.70 ve Yapısal Bakış Açısı alt boyutunda .35–.62 arasında değişmiştir. Ayrılma geçerliği kapsamında ölçek toplam puanının Sosyal Adalet Tutum Ölçeği (r = −.25, p < .05) ve Kişilerarası Bilinçli Farkındalık Ölçeği (r = −.17, p < .05) ile anlamlı ve ters yönlü ilişkiler gösterdiği bulunmuştur. Bu bulgular, ölçeğin üç faktörlü yapısına ve geçerliğine ilişkin kanıt sağlamaktadır.
Güvenirlik: Ölçeğin güvenirliği Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı kullanılarak incelenmiştir. Türkçe form için Cronbach alfa katsayısı ölçeğin tamamında α = .80, Bireysel Eksiklik alt boyutunda α = .77, Damgalama alt boyutunda α = .80 ve Yapısal Bakış Açısı alt boyutunda α = .64 olarak hesaplanmıştır. Bulgular, ölçeğin genelinde ve Bireysel Eksiklik ile Damgalama alt boyutlarında yeterli iç tutarlılık bulunduğunu; Yapısal Bakış Açısı alt boyutunda ise iç tutarlılığın daha sınırlı olduğunu göstermektedir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: Attitude Toward Poverty Scale – Short Form (ATP-SF)
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Yun, S. H., & Weaver, R. D. (2010). Development and validation of a short form of the Attitude Toward Poverty Scale. Advances in Social Work, 11(2), 174–187. https://doi.org/10.18060/437
Orijinal Ölçek Yazarlar: Robert D. Weaver, Sung Hyun Yun
Orijinal Ölçek Yıl: 2010
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: Development and Validation of a Short Form of the Attitude Toward Poverty Scale
Orijinal Ölçek Link: https://advancesinsocialwork.indianapolis.iu.edu/index.php/advancesinsocialwork/article/view/437?utm_source=chatgpt.com
Orijinal Ölçek DOI: https://doi.org/10.18060/437
Orijinal Ölçek Dergi: Advances in Social Work
Orijinal Ölçek Cilt: 11
Orijinal Ölçek Sayı: 2
Orijinal Ölçek Sayfa Aralığı: 174–187
Orijinal Ölçek Geçerlik: Orijinal 21 maddelik kısa formun geçerliği yakınsak geçerlik ve bilinen gruplar geçerliği kapsamında incelenmiştir. Yakınsak geçerlik için 21 maddelik kısa form ile 37 maddelik orijinal Attitude Toward Poverty Scale arasındaki ilişkiler hesaplanmıştır. Kısa form toplam puanı ile uzun form arasında güçlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = .826, p < .05). Alt boyutların uzun formla korelasyonları Bireysel Eksiklik için r = .846, Damgalama için r = .762 ve Yapısal Bakış Açısı için r = −.302 olarak bulunmuştur. Yapısal Bakış Açısı alt boyutundaki negatif ilişki, bu boyuttaki maddelerin diğer iki boyuta ters yönde yapılandırılmış olmasından kaynaklanmaktadır.
Bilinen gruplar geçerliği kapsamında ise politik yönelimlerine göre sol ve sağ eğilimli öğrencilerin puanları karşılaştırılmış ve ölçeğin bu grupları anlamlı biçimde ayırt edebildiği gösterilmiştir. Sağ eğilimli grubun ortalaması 70.0, sol eğilimli grubun ortalaması 75.6 olarak bulunmuş; fark istatistiksel olarak anlamlıdır, t(214) = −3.5, p < .001.
Orijinal Ölçek Güvenirlik: Orijinal 21 maddelik kısa formun güvenirliği Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı ile incelenmiştir. Ölçeğin toplam puanı için Cronbach alfa katsayısı α = .87 olarak bulunmuştur. Alt boyutlar için güvenirlik katsayıları Bireysel Eksiklikte α = .82, Damgalamada α = .75 ve Yapısal Bakış Açısında α = .67 olarak raporlanmıştır. Toplam ölçek güvenirliği hesaplanırken Yapısal Bakış Açısı alt boyutundaki maddeler ters puanlanmıştır.