IOI Yeme Bozuklukları Tarama Ölçeği

Ölçek Bilgileri

Yazarlar: M. Engin Deniz, Ümüt Arslan, Beste Erdinç, Vahid Shalqini, Seydi Ahmet Satıcı

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

Kategori(ler):

10 Psikoloji » 185 Sağlık Psikolojisi

20 Psikiyatri /Klinik Psikoloji » 210 Beslenme ve Yeme Bozuklukları

60 Sağlık Bilimleri » 650 Beslenme ve Diyetetik

Ölçülen Özellikler: Beden Algısı, Bireylerde Yeme Davranışının Değerlendirilmesi, Yeme Bozukluğu, Yeme bozukluğu risk gruplarının belirlenmesi,, Yeme Bozukluğuna İlişkin Korkular, Yeme Farkındalığı

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Ölçek toplam 6 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddeler:

1.Yemekle ilişkiniz nasıl? Örneğin yemekle ve gıdayla olan ilişkiniz rahat mı, yoksa endişe ve stres dolu mu?
2.Kilonuz, bedeniniz veya vücut şekliniz kendinizi kötü hissetmenize neden oluyor mu?
3.Yemek, kilo veya vücut şeklinizin hayatınızı domine ettiğini hissediyor musunuz?
4.Hiç yemek yemeyi durduramayacakmış gibi ya da yemeklerin etrafında kontrolü kaybettiğinizi hissettiniz mi?

Ölçek Türü: Öz Bildirim

Kimlere Uygulanabilir: 18 Yaş Üstü Yetişkinler

Derecelendirme: Ölçek 5’li Likert tipinde derecelendirilmektedir. Birinci madde 1 = “Endişe ve stresten uzak” ile 5 = “Endişe ve stres dolu” arasında; diğer maddeler ise 1 = “Hiçbir zaman” ile 5 = “Her zaman” arasında puanlanmaktadır.

Ölçek Puanlaması: Ölçek 6 maddeden oluşmaktadır. Her madde 1 ile 5 arasında puanlanır ve madde puanlarının toplanmasıyla toplam puan elde edilir. Ölçekten alınabilecek puanlar 6 ile 30 arasında değişmektedir. Ölçekte ters puanlanan madde bulunmamaktadır. Yüksek puanlar, yeme bozukluğu risk belirtileriyle ilişkili sıkıntının ve problemli yeme örüntülerinin daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek, yeme bozukluğu risk belirtilerinin kısa sürede değerlendirilmesi amacıyla kullanılan tek boyutlu bir tarama aracıdır. Elde edilen toplam puanın yükselmesi, yeme bozukluğu belirtileriyle ilişkili riskin ve psikolojik sıkıntının yükseldiğine işaret etmektedir. Ölçek tek başına klinik tanı koymak amacıyla kullanılmamalı; araştırma, ön değerlendirme ve gerekli durumlarda ayrıntılı klinik değerlendirmeye yönlendirme amacıyla kullanılmalıdır. Türkçe form için klinik açıdan doğrulanmış bir kesme puanı henüz belirlenmemiştir.

Geçerlik: Türkçe IOI Yeme Bozuklukları Tarama Ölçeği’nin yapı geçerliği 320 katılımcıdan elde edilen verilerle doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak incelenmiştir. Tek faktörlü modele ilişkin uyum indeksleri χ²/df = 4.092, SRMR = .040, GFI = .964, NFI = .945, RFI = .909, IFI = .958, TLI = .930 ve CFI = .958 olarak bulunmuş ve modelin kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği belirlenmiştir. Standartlaştırılmış faktör yükleri .34 ile .84 arasında değişmiş ve bütün faktör yükleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < .001).

Ölçeğin cinsiyete göre ölçüm değişmezliği incelenmiş; biçimsel, metrik (ΔCFI = .000) ve skaler değişmezlik (ΔCFI = .004) desteklenmiştir. Madde Tepki Kuramı kapsamında Dereceli Tepki Modeli kullanılmış ve maddelerin ayırt edicilik katsayılarının .74 ile 3.24 arasında değiştiği belirlenmiştir.

Ölçüt bağıntılı geçerlik, 313 katılımcıdan oluşan ikinci örneklemde incelenmiştir. IOI toplam puanı ile EDE-Q puanı arasında yüksek düzeyde pozitif ilişki bulunmuştur (r = .732, p < .001). IOI puanları depresyon, kaygı, stres ve nevrotiklikle pozitif; yaşam doyumu, öz kontrol, sorumluluk ve dışadönüklükle negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar ölçeğin yapı ve ölçüt bağıntılı geçerliğini desteklemektedir.

Güvenirlik: Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği Cronbach alfa, McDonald omega ve Guttman lambda-6 katsayılarıyla incelenmiştir. Birinci çalışmada McDonald omega katsayısı .818, Cronbach alfa katsayısı .812 ve Guttman lambda-6 katsayısı .808 olarak bulunmuştur. İkinci çalışmada ise McDonald omega katsayısı .820, Cronbach alfa katsayısı .815 ve Guttman lambda-6 katsayısı .815 olarak hesaplanmıştır. Bulgular, ölçeğin kabul edilebilir ve iyi düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Türkçe formun test-tekrar test güvenirliği bu çalışmada incelenmemiştir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr