Yapay Zekâ Temelli Algılanan Otonomi Aşınması Ölçeği (ATA)

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.

Ölçek Formu

İNDİR

Link: https://link.springer.com/article/10.1007/s12144-026-09999-2

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

10 Psikoloji » 101 Bilişsel Süreçler, Bellek ve Karar Verme » 128 Kişilik ve Benlik

20 Psikiyatri /Klinik Psikoloji » 218 Kişilik Bozuklukları

Kaynak Türü: Makale

Kaynak/Referans:

Altınışık, M. S. (2026). Perceived AI-related autonomy erosion in adults: Scale development and associations with well-being, authenticity, and self-esteem. Current Psychology, 45, e1492. https://doi.org/10.1007/s12144-026-09999-2

Geliştiren/Uyarlayan: Mustafa Selim Altınışık

Yıl: 2026

Kaynak Adı: Perceived AI-related autonomy erosion in adults: scale development and associations with well-being, authenticity, and self-esteem

Dergi: Current Psychology

Cilt: 45

Sayı: 45

Sayfa Aralığı: 1-15

DOI: https://doi.org/10.1007/s12144-026-09999-2

Sorumlu Yazar: Mustafa Selim ALTINIŞIK

İletişim: mustafaselim.altinisik@omu.edu.tr

Ölçülen Özellikler: Yapay Zeka Temelli Otonomi Aşınması

Alt Boyutlar: Karar Devri, Karar Sahipliğinde Azalma, Özerk Yargının Zayıflaması

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 1. Karar verirken çoğu zaman yapay zekânın önerdiği seçeneği temel alırım.
2. Yapay zekâ bir çözüm sunduğunda, alternatif üretmek yerine o çözümü uygularım.
3. Yapay zekâdan destek almadan karar verirsem hata yapma ihtimalimin daha yüksek olduğunu düşünürüm.
4. Yapay zekâya danışmadığımda karar vermeyi ertelediğim olur.
5. Yapay zekâ destekli kararlarımda “kararı ben verdim” hissini daha az yaşarım.
6. Yapay zekâdan öneri aldığımda, kararımın yönünü yapay zekânın belirlediğini hissederim.
7. Kararım olumsuz sonuçlanırsa bunu yapay zekânın önerisine bağlama eğilimim olur.
8. Yapay zekâ önerisiyle karar verdiğimde sonuçların sorumluluğunu daha az üzerimde hissederim.
9. Yapay zekâ önerisini izlediğim için sonuç kötü olsa bile kendimi daha az suçlarım.
10. (Ters) Yapay zekâ önerisi alsam bile kararımı kendi ölçütlerime göre veririm.
11. (Ters) Yapay zekâ olmadan da zor kararların üstesinden gelebileceğime güvenirim.
12. (Ters) Yapay zekâ önerisiyle karar versem bile sonuçların sorumluluğunu tamamen üstlenirim.

Ölçek Türü: Öz Bildirim

Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş ve üzeri yetişkinler

Derecelendirme: 5’li Likert (1 = Kesinlikle Katılmıyorum, 2 = Katılmıyorum, 3 = Kararsızım, 4 = Katılıyorum, 5 = Kesinlikle Katılıyorum)

Ölçek Puanlaması: Ters kodlanan maddeler
10., 11. ve 12. maddeler ters puanlanır.
Ters kodlama (1–5 Likert):
1↔5, 2↔4, 3→3
Toplam puan
• Toplam puan = Toplam ölçek puanı, 12 maddenin puanlarının toplanmasıyla (12–60 aralığında) veya maddelerin ortalaması alınarak (1–5 aralığında) hesaplanabilir.
• Alt boyut puanları = Alt boyut puanları, ilgili alt boyutta yer alan maddelerin ortalaması alınarak hesaplanır.
• Yüksek puanlar, yapay zekâ ile ilişkili algılanan otonomi aşınmasının daha yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr