Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler için Dinleme Becerisine Yönelik Öğrenen Özerkliği Ölçeği

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.

Makale

İNDİR

Ölçek Formu

İNDİR

Link: https://dergipark.org.tr/tr/pub/tybakademi/article/1688599

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

10 Psikoloji » 102 İletişim, Dil ve Sözel Süreçler

30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 378 Türkçe Eğitimi » 385 Yabancı Dil Eğitimi

Kaynak Türü: Makale

Kaynak/Referans:

Şimşek, M., & Balcı, M. (2026). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler için Dinleme Becerisine Yönelik Öğrenen Özerkliği Ölçeği’nin geliştirilmesi. TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi, 46, 212-232. https://doi.org/10.64985/tybakademi.1688599

Geliştiren/Uyarlayan: Murat Şimşek, Mustafa Balcı

Yıl: 2026

Kaynak Adı: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler için Dinleme Becerisine Yönelik Öğrenen Özerkliği Ölçeği”nin Geliştirilmesi

Dergi: TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi

Sayı: 46

Sayfa Aralığı: 212-232

DOI: https://doi.org/10.64985/tybakademi.1688599

Sorumlu Yazar: Murat Şimşek

İletişim: murat.simsek@istanbul.edu.tr

Ölçülen Özellikler: Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Dinleme Becerisine Yönelik Öğrenen Özerkliği

Alt Boyutlar: Öğrenme İstekliliği, Öğrenmede Farkındalık Geliştirme, Öğrenmede Kendini Yönlendirme, Öğrenmeyi Günlük Hayata Taşıma

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 37 Öğretmenimin anlayamadığım karmaşık bir konuyu adım adım anlatmasını isterim.
36 Öğretmenimin anlayamadığım bir konuyu bana farklı yollarla, daha fazla kelime kullanarak açıklamasını isterim.
33 Türkçe ana dili konuşurlarının anlayamadığım bir konuyu bana tekrar anlatırken örnekler vermelerini isterim.

Ölçek Türü: Öğrenen Özerkliği

Kimlere Uygulanabilir: Türkçeyi Yabancı Dil Olarak Öğrenen Yetişkinler

Derecelendirme: 5’li Likert (1= hiçbir zaman – 5= her zaman)

Ölçek Puanlaması: Ölçekten alınabilecek puan 17 ile 85 arasında değişmektedir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.

Ölçek Değerlendirmesi: Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dinleme becerisine yönelik öğrenen özerkliği durumlarının hesaplanmasında ön test ve son test deneysel, yarı deneysel çalışmalarda kullanılabilir.

Geçerlik: Ölçek maddelerinin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır (Kartal & Bardakçı, 2018). Analiz öncesinde veri setinin faktör analizine uygunluğunu belirlemek amacıyla KaiserMeyer-Olkin (KMO) uygunluk katsayısı ve Bartlett küresellik testi kullanılmıştır. Elde edilen KMO değeri 0,871 olup, bu değer örneklem büyüklüğünün faktör analizine uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca Bartlett testi sonucu anlamlı bulunmuş (χ²= 7760,662; p<.001) ve değişkenler arasında yeterli düzeyde ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Açımlayıcı Faktör Analizi neticesinde toplam varyansın %62,48’ini açıklayabilen ve öz değeri 1’den büyük olan 4 faktör ortaya çıkmıştır. Açımlayıcı faktör analizi (AFA) sonucunda elde edilen dört faktörlü yapının örneklem üzerinde doğrulanıp doğrulanmadığını test etmek amacıyla doğrulayıcı faktör analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA bulguları, modelin bu araştırmada elde edilen verilerle iyi düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (χ²/df = 3,11; CFI = 0,956; IFI = 0,955; NFI = 0,911; RMSEA = 0,056). Dört faktörlü yapıya ilişkin faktör yükleri 0,512 ile 0,803 arasında değişmekte olup, bu değerlerin her biri kabul edilebilir düzeydedir. Ölçeğin ayırt ediciliğini test etmek amacıyla madde analizi yapılmıştır. Bu kapsamda, ölçek puanları esas alınarak belirlenen üst %27’lik ve alt %27’lik gruplar arasındaki farkların anlamlılığını belirlemek üzere t-testi uygulanmıştır. Ayrıca, ölçek maddelerinin bireyleri ne ölçüde ayırt edebildiğini ortaya koymak için düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları hesaplanmıştır (Büyüköztürk vd., 2004). Elde edilen t değerleri de analiz edilmiştir; zira t değerlerinin yüksek olması, maddelerin ayırt edicilik düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir (Tavşancıl, 2019). Çözümlemeler sonucunda ölçekte yer alan maddelerin korelasyonlarının 0,439 ila 0,723 arasında, t değerlerinin ise 7,456 ila 14,025 arasında değiştiği görülmüştür. P değeri hesaba katıldığında tüm maddeler için p = .00 olarak verildiği görülmektedir, dolayısıyla tüm maddeler istatistiksel olarak anlamlıdır. MTK (Madde Toplam Korelasyonu) verileri incelendiğinde 0,30’un üzerinde olan korelasyonlar genellikle kabul edilebilir düzeyde görülmektedir, fakat daha yüksek korelasyonlar maddenin teste daha iyi uyum sağladığını göstermektedir.

Güvenirlik: Veriler yabancı dil olarak Türkçe öğrenmekte olan B1, B2 ve C1 düzeylerindeki 419 katılımcıdan toplanmıştır. Ölçme aracının geliştirilmesinde literatür taranması, madde havuzunun oluşturulması, içerik (kapsam) geçerliğinin kontrolü maksadıyla uzman görüşüne başvurulması ve pilot uygulamanın yapılması aşamaları izlenmiş; sonrasında ise geçerlik ve güvenirlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Taslak ölçekten elde edilen verilerin yapı geçerliliğini değerlendirmek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri gerçekleştirilmiştir. Faktör analizleri doğrultusunda ölçeğin “öğrenme istekliliği”, “öğrenmede farkındalık geliştirme”, “öğrenmeyi günlük hayata taşıma”, “öğrenmede kendini yönlendirme” şeklinde dört faktörlü bir yapıda şekillendiği, iç tutarlık katsayısının (Cronbach Alpha değerinin) .806 olduğu görülmüştür. İşlemler sonrasında yabancı dil olarak Türkçe öğrenenler için dinleme becerisine yönelik psikometrik özellikleri incelenmiş, 17 maddelik bir öğrenen özerkliği ölçeği oluşturulmuştur.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr