Boş Zaman Manipülasyonu Ölçeği

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.

Makale

İNDİR

Ölçek Formu

İNDİR

Link: https://rrpubs.com/index.php/ijoess/article/view/2113/1744

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

10 Psikoloji » 190 Örgütsel/Endüstriyel Psikoloji

40 Sosyal ve Beşeri Bilimler » 415 Sosyoloji » 420 Spor Bilimleri, Eğlence ve Boş Zaman

Kaynak Türü: Makale

Kaynak/Referans:

Erişkin, F., & Ayyıldız Durhan, T. (2026). Boş Zaman Manipülasyonu Ölçeği: Kitlelerin yönlendirilmesini ölçmeye yönelik bir çalışma. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 17(63), 376–389. https://doi.org/10.70736/ijoess.2113

Geliştiren/Uyarlayan: Ferdi Erişkin, Tebessüm Ayyıldız Durhan

Yıl: 2026

Kaynak Adı: Boş Zaman Manipülasyonu Ölçeği: Kitlelerin yönlendirilmesini ölçmeye yönelik bir çalışma

Dergi: Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi

Cilt: 17

Sayı: 63

Sayfa Aralığı: 376-389

DOI: https://doi.org/10.70736/ijoess.2113

Sorumlu Yazar: Ferdi Erişkin

İletişim: ferdieriskin@hotmail.com

Ölçülen Özellikler: kitle manipülasyonu, Manipülasyon

Alt Boyutlar: Gösterişçi Boş Zaman, Kültür Endüstrisi, Kültürel Hegemonya, Manipülasyon Direnci, Manipülasyon Farkındalığı

Ölçek Türü: 18 yaş üzeri yetişkinler

Kimlere Uygulanabilir: 18 Yaş Üzeri Yetişkinler

Derecelendirme: 5'li Liker (1 Kesinlikla katılmıyorum- 5 tamamen katılıyorum)

Ölçek Puanlaması: Ölçekten toplam alınabilecek puan 22 ile 110 arasında değişmektedir.
Manipülasyon Direnci alt boyutundaki maddeler (15, 16, 17, 18, 19) ters kodlanmaktadır.

Ölçek Değerlendirmesi: Notlar
1. Ölçek 5’li Likert tipindedir. Maddeler 1 (Kesinlikle katılmıyorum) ile 5 (Tamamen katılıyorum) arasında puanlanmaktadır.
2. Toplam puan, bireyin boş zaman değerlendirme tercihlerinde dışsal yönlendirmelere maruz kalma ve bu yönlendirmelerden etkilenme düzeyini, başka bir ifadeyle manipülasyonun toplam etkisini göstermektedir.
• Toplam puan yükseldikçe manipülasyon etkisi artmaktadır.
• Toplam puan düştükçe manipülasyon etkisi azalmaktadır.
3. Manipülasyon Direnci alt boyutundaki maddeler (15, 16, 17, 18, 19) ters kodlanmaktadır.
• Bu maddeler toplam puana dahil edilmeden önce 1↔5 ve 2↔4 olacak şekilde yeniden kodlanmalıdır.
4. Manipülasyon Direnci alt boyutu kendi içinde değerlendirildiğinde aritmetik ortalama esas alınmaktadır.
• Ters kodlama yapıldıktan sonra analizlerde 2.50 eşik değer olarak kabul edilebilir. Ortalama 2.50’nin altında ise yüksek direnç, Ortalama 2.50’nin üzerinde ise düşük direnç düzeyini göstermektedir. Değerlendirme, alt boyutun kendi iç tutarlılığı ve yönelim yapısı dikkate alınarak yapılmalıdır.

Geçerlik: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda ölçeğin beş faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir ve toplam açıklanan varyans %44,43 olarak bulunmuştur. Elde edilen faktör yapısı, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş ve modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu görülmüştür (χ²/df = 2,84; RMSEA = 0,06; SRMR = 0,06; CFI = 0,93; NFI = 0,90).

Güvenirlik: Ölçeğin toplam Cronbach’s Alpha katsayısı 0,85 olarak hesaplanmış olup yüksek düzeyde iç tutarlılığa işaret etmektedir. Alt boyutlara ilişkin Cronbach’s Alpha değerlerinin 0,66 ile 0,80 arasında değiştiği görülmektedir. Ayrıca ölçeğin güvenirliğini desteklemek amacıyla gerçekleştirilen Guttman Split-Half analizi sonucunda katsayı 0,675 olarak bulunmuştur. Ölçeğin ilk yarısı için α = 0,81, ikinci yarısı için α = 0,73 değerleri elde edilmiştir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr