Hipoglisemik Tutum ve Davranış Ölçeği (HTDÖ)
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.
Link: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02601060251384724
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
10 Psikoloji » 185 Sağlık Psikolojisi
60 Sağlık Bilimleri » 603 Dahili Tıp Bilimleri » 650 Beslenme ve Diyetetik
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Uzlu, G., & Pulat Demir, H. (2025). Understanding hypoglycemia: Validation of the Hypoglycemic Attitudes and Behavior Scale in Turkish type 2 diabetes patients. Nutrition and Health. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/02601060251384724
Geliştiren/Uyarlayan: Gizem Uzlu, Halime Pulat Demir
Yıl: 2025
Kaynak Adı: Understanding Hypoglycemia: Validation of the Hypoglycemic Attitudes and Behavior Scale in Turkish Type 2 Diabetes Patients
Dergi: Nutrition and Health
DOI: https://doi.org/10.1177/02601060251384724
Sorumlu Yazar: Gizem Uzlu
İletişim: gizemuzlu@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Hipoglisemiye İlişkin Tutumlar, Hipoglisemiye İlişkin Davranışlar, Hipoglisemi Kaygısı, Hipoglisemiden Kaçınma, Hipoglisemiyle Baş Etme Güveni
Alt Boyutlar: Güven, Kaçınma, Kaygı
Ölçek Türü: Öz Bildirim
Kimlere Uygulanabilir: Tip 2 Diabetes Mellitus Tanılı Yetişkinler
Derecelendirme: 5’li Likert tipi derecelendirme (1 = Kesinlikle katılmıyorum, 2 = Katılmıyorum, 3 = Kararsızım, 4 = Katılıyorum, 5 = Kesinlikle katılıyorum).
Ölçek Puanlaması: Ölçek 11 maddeden ve Kaygı, Kaçınma ve Güven olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Her madde 1–5 arasında puanlanmaktadır. Kaygı ve Kaçınma alt boyutundaki maddeler düz, Güven alt boyutundaki maddeler ters puanlanmaktadır (1→5, 2→4, 3→3, 4→2, 5→1). Her alt boyut puanı, ilgili maddelerin puanları toplanarak alt boyuttaki madde sayısına bölünmek suretiyle hesaplanmaktadır. Alt boyutlar farklı yapıları ölçtüğünden toplam ölçek puanının hesaplanması önerilmemektedir.
Ölçek Değerlendirmesi: Alt boyut puanları 1 ile 5 arasında değişmektedir. Kaygı alt boyutundan alınan yüksek puan, hipoglisemiye ilişkin kaygının daha fazla olduğunu; Kaçınma alt boyutundan alınan yüksek puan, hipoglisemiden kaçınmaya yönelik davranışların daha fazla olduğunu göstermektedir. Güven maddeleri ters puanlandığından, Güven alt boyutundan alınan yüksek puan hipoglisemi yönetimine ilişkin güvenin daha düşük olduğunu göstermektedir. Ölçek için istatistiksel olarak belirlenmiş bir kesim noktası bulunmamaktadır ve puanlar klinik tanı amacıyla kullanılmamalıdır.
Geçerlik: Ölçeğin yapı geçerliği açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleriyle değerlendirilmiştir. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda üç madde çıkarılmış ve özgün ölçekle benzer biçimde Kaygı, Kaçınma ve Güven olmak üzere üç faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi, modifiye edilmiş modelin iyi uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Hipoglisemi Korku Ölçeği kullanılarak incelenen yakınsak geçerlik kapsamında ölçeklerin alt boyutları arasında pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler belirlenmiştir (p<0,001).
Güvenirlik: Kaygı, Kaçınma ve Güven alt boyutlarının Cronbach alfa katsayıları sırasıyla 0,68, 0,75 ve 0,82 olarak bulunmuştur. Alt boyutlara ait test-tekrar test korelasyonları pozitif, orta-yüksek düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,001).
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: Hypoglycemic Attitudes and Behavior Scale (HABS)
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Polonsky, W. H., Fisher, L., Hessler, D., & Edelman, S. V. (2015). Identifying the worries and concerns about hypoglycemia in adults with type 2 diabetes. Journal of Diabetes and Its Complications, 29(8), 1171–1176. https://doi.org/10.1016/j.jdiacomp.2015.08.002
Orijinal Ölçek Yıl: 2015
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: Identifying the Worries and Concerns About Hypoglycemia in Adults With Type 2 Diabetes
Orijinal Ölçek Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26338296/
Orijinal Ölçek DOI: https://doi.org/10.1016/j.jdiacomp.2015.08.002
Orijinal Ölçek Dergi: Journal of Diabetes and Its Complications
Orijinal Ölçek Cilt: 29
Orijinal Ölçek Sayı: 8
Orijinal Ölçek Sayfa Aralığı: 1171–1176
Orijinal Ölçek Geçerlik: Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde tip 2 diabetes mellitus tanılı 16 yetişkin ve 11 diyabet sağlık profesyoneliyle nitel görüşmeler gerçekleştirilerek madde havuzu oluşturulmuştur. Yapı geçerliği, insülin kullanan 226 ve insülin kullanmayan 198 tip 2 diabetes mellituslu yetişkinden elde edilen veriler üzerinde açımlayıcı faktör analiziyle incelenmiştir. Analiz sonucunda Hipoglisemi Kaygısı, Kaçınma ve Güven olmak üzere üç faktörden ve 14 maddeden oluşan bir yapı elde edilmiştir. Yapı geçerliği ayrıca diyabet sıkıntısı, kaygı ve depresif belirtiler, iyilik hali, hipoglisemi korkusu, hipoglisemi öyküsü ve HbA1c ile ilişkiler incelenerek desteklenmiştir. Kaygı ve Kaçınma puanlarının daha fazla hipoglisemi, daha düşük iyilik hali ve daha yüksek diyabet sıkıntısı, depresif belirti ve hipoglisemi korkusuyla anlamlı biçimde ilişkili olduğu; Güven alt boyutunda ise bu ilişkilerin ters yönde bulunduğu belirlenmiştir.
Orijinal Ölçek Güvenirlik: Özgün ölçeğin alt boyutlarının iç tutarlılığı değerlendirilmiş ve Hipoglisemi Kaygısı, Kaçınma ve Güven alt boyutlarının yeterli güvenirlik gösterdiği bildirilmiştir. Ölçeğin psikometrik bulguları, alt boyutların tip 2 diabetes mellituslu yetişkinlerde hipoglisemiye ilişkin farklı tutum ve davranışları güvenilir biçimde değerlendirebildiğini göstermiştir.