Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Duygusal Sosyalizasyon Stilleri Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Link: https://dergipark.org.tr/en/pub/klinikpsikoloji/article/1841440
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
10 Psikoloji » 103 Duyusal, Motor ve Algısal Süreçler » 130 Duygu Durumu, Duygusal Tepkiler ve Motivasyon » 145 Aile İlişkileri, Ebeveynlik ve Aile Danışmanlığı
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Işık, H., Kılıkoğlu, Z. C., Tutkun, M., Yangöz, B., Keskin, Z., & Ak, A. (2026). Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Duygusal Sosyalizasyon Stilleri Ölçeği: Geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Clinical Psychology Research, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.57127/kpd.26024438.1841440
Geliştiren/Uyarlayan: Hatice Işık, Zeynep Ceren Kılıkoğlu, Merve Tutkun, Beyzanur Yangöz, Zeynep Keskin, Ahsen Ak
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Duygusal Sosyalizasyon Stilleri Ölçeği: Geliştirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Dergi: Klinik Psikoloji Dergisi
DOI: http://dx.doi.org/10.57127/kpd.26024438.1841440
Sorumlu Yazar: Hatice Işık
İletişim: hatice.isik@asbu.edu.tr
Ölçülen Özellikler: Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Duygusal Sosyalizasyon Stilleri
Alt Boyutlar: Duyguların Bastırılması, Duygusal Geçersizleştirme ve Suçlayıcı Tutum, Duygusal İhmal, Duygusal Koçluk ve Destek
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Duygusal Koçluk ve Destek, 12 Madde, "Duygusal olarak kötü hissettiğimde ebeveynim duygumu tanımlamak için yanımda bulunurdu, bunu bir fırsat olarak değerlendirirdi."
Duygusal İhmal, 9 madde, "Bir problemim olduğunda ebeveynim beni desteklemekten kaçınırdı"
Duygusal Geçersizleştirme ve Suçlayıcı Tutum, "Ebeveynim, duygularım hakkında konuştuğumda benimle alay ederdi"
Duyguların Bastırılması, 9 madde, "Çocukken sinirlendiğimde ebeveynim bunun saygısızlık olduğunu söylerdi"
Ölçek Türü: Öz Bildirim
Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş üstü yetişkinler
Derecelendirme: 5’li Likert (1= Hiç Katılmıyorum – 5= Tamamen Katılıyorum)
Ölçek Puanlaması: Not 1. Ölçekte ters madde yoktur. Her alt boyut kendi içinde ortalamaları alınarak hesaplanmalıdır.
Not 2. Ölçeğin olumsuz alt boyutları ayrı ayrı kullanılacağı gibi, “Duyguları Yok Sayma” üst boyutu altında tek bir boyut olarak da kullanılabilir.
Not 2: Ölçeğin maddeleri açık biçimde sunulmuş ve uygulama yönergeleri ayrıntılı olarak verilmiştir. Bu nedenle ölçeğin bilimsel çalışmalarda kullanımı için yazarlardan ayrıca izin alınmasına gerek bulunmamaktadır. Uygun atıf yapılması koşuluyla ölçek, her türlü akademik ve bilimsel araştırmada serbestçe kullanılabilir.
Ölçek Değerlendirmesi: Not 1. Ölçekte ters madde yoktur. Her alt boyut kendi içinde ortalamaları alınarak hesaplanmalıdır.
Not 2. Ölçeğin olumsuz alt boyutları ayrı ayrı kullanılacağı gibi, “Duyguları Yok Sayma” üst boyutu altında tek bir boyut olarak da kullanılabilir.
Not 2: Ölçeğin maddeleri açık biçimde sunulmuş ve uygulama yönergeleri ayrıntılı olarak verilmiştir. Bu nedenle ölçeğin bilimsel çalışmalarda kullanımı için yazarlardan ayrıca izin alınmasına gerek bulunmamaktadır. Uygun atıf yapılması koşuluyla ölçek, her türlü akademik ve bilimsel araştırmada serbestçe kullanılabilir.
Geçerlik: Yakınsak ve Ölçüt Bağıntılı Geçerlik Analizleri Yakınsak geçerlik, aynı kuramsal yapıyı ölçmesi beklenen maddelerin veya alt boyutların birbiriyle yüksek ve anlamlı ilişkiler göstermesi, yani ortak bir örtük yapıyı temsil ettiklerini istatistiksel olarak kanıtlamasıdır. Bu kavram ortalama açıklanan varyans (AVE) değerleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Faktörlerin AVE değerleri Faktör 1 için .627, Faktör 2 için .836, Faktör 3 için .660 ve Faktör 4 için .495 olarak hesaplanmıştır. İlk üç faktörün AVE değerleri Fornell ve Larcker’ın (1981) belirttiği .50 eşiğinin üzerindedir ve yakınsak geçerliği desteklemektedir. Dördüncü faktörün AVE değeri .50 düzeyinin hemen altında olmakla birlikte Hair ve arkadaşlarının (2019) ifade ettiği üzere AVE’nin sınırda kaldığı durumlarda kompozit güvenirlik değerinin yüksek olması yakınsak geçerlik için yeterli kabul edilmektedir. Bu kapsamda Faktör 4 için elde edilen kompozit güvenirlik katsayısı .891 olup yakınsak geçerliği desteklemektedir. Faktör 1, Faktör 2 ve Faktör 3 için kompozit güvenirlik değerleri ise sırasıyla .948, .979 ve .952 olarak hesaplanmış ve tüm faktörlerin Fornell ve Larcker’ın (1981) önerdiği .60 sınırının üzerinde olduğu görülmüştür. Ölçüt bağıntılı geçerlik, geliştirilen ölçeğin kavramsal olarak ilişkili olması beklenen mevcut bir ölçüm aracıyla tutarlı ilişkiler gösterip göstermediğini incelemek amacıyla değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, yeni geliştirilen ölçek alt boyutlarının YEBÖ alt boyutlarıyla olan korelasyonları incelenmiştir. Sonuçlar, tüm alt boyutlar için kuramsal beklentilerle uyumlu güçlü ve anlamlı ilişki örüntüleri ortaya koymuştur. Duygusal Koçluk ve Destek yaklaşımını temsil eden Faktör 1, YEBÖ’nün tüm olumsuz ebeveynlik alt boyutlarıyla negatif yönlü ve anlamlı ilişkiler göstermiştir (r değerleri -.695 ile -.175 arasında, p < .01). Bu bulgu, duygusal olarak destekleyici ve düzenleyici ebeveynlik davranışlarının YEBÖ’nün kusur buluculuk, duygusal yoksunluk, cezalandırıcı tutum ve duygu bastırma gibi uyumsuz ebeveynlik örüntülerinin karşıtı olduğunu gösteren kuramsal çerçeveyle uyumludur. Buna karşılık, Duygusal İhmal (Faktör 2), Duygusal Geçersizleştirme ve Suçlayıcı Tutum (Faktör 3) ile Duyguların Bastırılması (Faktör 4) YEBÖ’nün tüm olumsuz ebeveynlik alt boyutlarıyla pozitif ve anlamlı ilişkiler göstermiştir (r değerleri .197 ile .560 arasında, p < .01). Son olarak ikinci düzey faktör analizinden elde edilen Duyguları Yok Sayma üst boyutu YEBÖ’ nün tüm olumsuz ebeveynlik alt boyutlarıyla negatif yönlü ve anlamlı ilişkiler göstermiştir (r değerleri .250 ile .582 arasında, p < .01). Bu bulgu, bu üç faktörün ve ikinci düzey üst yapının YEBÖ’de tanımlanan duygusal yoksunluk, kusur buluculuk, aşırı izin verme, cezalandırma ve kapalı iletişim gibi uyumsuz ebeveynlik pratikleriyle örtüşen işlevsiz duygu sosyalleştirme biçimlerini yansıttığını göstermektedir. Elde edilen bu ilişki desenleri, ölçeğin alt boyutlarının beklenen yönde ve sistematik biçimde ilişkilenmesi nedeniyle, yeni geliştirilen ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerliğini güç-lü biçimde desteklemektedir
Güvenirlik: İç Tutarlılık ve Madde Analizleri Geliştirilen ölçeğin güvenirliği Cronbach alfa, McDonald’s omega ve madde-toplam korelasyonları temelinde değerlendirilmiştir. Cronbach alfa katsayıları Faktör 1 için .950, Faktör 2 için .978, Faktör 3 için .948 ve Faktör 4 için .890; McDonald omega katsayıları ise sırasıyla .941, .979, .953 ve .884 olarak bulunmuştur. İkinci düzey doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen Duyguları Yok Sayma üst boyutu için de güvenirlik analizi yapılmış ve bu yapının yüksek içsel tutarlılığa sahip olduğu görülmüştür (Cronbach α = .972, McDonald ω = .971). Bu bulgular, ölçeğin hem alt boyutlar hem de ikinci düzey üst yapı açısından yüksek düzeyde içsel tutarlılık sergilediğini göstermektedir. Bunlara ek olarak madde-toplam korelasyonları incelenmiş ve tüm maddelerin kendi faktörleriyle anlamlı ve yeterli düzeyde ilişkili olduğu görülmüştür. Birinci faktör için madde-toplam madde korelasyonları .542 ile .863 arasında, ikinci faktör için .882 ile .925, üçüncü faktör için .652 ile .858 ve dördüncü faktör için .434 ile .796 arasında değişmektedir. İkinci düzey doğrulayıcı faktör analizi sonucunda elde edilen Duyguları Yok Sayma üst boyutu için madde-toplam korelasyonlarının .378 ile .864 arasında değiştiği görülmüştür. Bu bulgular ölçeğin maddelerinin hedeflenen yapıyı istikrarlı biçimde temsil ettiğini göstermekte ve ölçeğin genel güvenirliğini desteklemektedir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr