Yapay Zekâ Destekli Dijital Araçları Kullanım Yetkinliği Ölçeği (YAZDAKYÖ)
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Link: https://dergipark.org.tr/tr/pub/aibuefd/article/1824346
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
10 Psikoloji » 120 Yetenek ve Başarı
30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 350 Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Çelik, T. (2026). Yapay Zekâ Destekli Dijital Araçları Kullanım Yetkinliği Ölçeği (YAZDAKYÖ). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(2), 958-981. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1824346
Geliştiren/Uyarlayan: Türkan ÇELİK
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Yapay Zekâ Destekli Dijital Araçları Kullanım Yetkinliği Ölçeği (YAZDAKYÖ)
Dergi: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
Cilt: 26
Sayı: 2
Sayfa Aralığı: 958-981
DOI: https://doi.org/10.17240/aibuefd.2026..-1824346
Sorumlu Yazar: Türkan ÇELİK
İletişim: turkancelik@kilis.edu.tr
Ölçülen Özellikler: Aday öğretmenler, Öğretmenler, üretken yapay zeka, Üretken Yapay Zeka Kullanımı, Yapay Zekâ Destekli Dijital Araçları Kullanım Yetkinliği
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 1 Yapay zekâ destekli araçlar ile zihin haritası oluşturabilirim (Miro, Monica, Canva vb.).
2 Yapay zekâ destekli araçlar ile sanal sınıf oluşturabilirim (ClassDojo, Teacherkıt, Khan Academy vb.).
3 Yapay zekâ destekli araçlar ile sanatsal tasarım ve görüntü oluşturabilirim (Dall-E, DeepAI, Leonardo AI vb.).
4 Yapay zekâ destekli araçlar ile sanal tasarım oluşturabilirim.
5 Yapay zekâ destekli araçlar ile değerlendirme etkinlikleri hazırlayabilirim (Socrative, Kahoot, Quizlet vb.).
6 Yapay zekâ destekli araçlar ile dijital pano hazırlayabilirim (Padlet, Canva, Jeda AI, vb.).
7 Yapay zekâ destekli araçlar ile dijital hikâye hazırlayabilirim (Story Spark, Quıcktolls, Novel AI vb.).
8 Yapay zekâ destekli araçlar ile animasyon videosu hazırlayabilirim (Platagon, Aınspiration, Hailuo AI, vb.).
9 Yapay zekâ destekli araçlar ile fotoğraflara montaj yapabilirim (Facehube, Faceswapper, Adobe Photoshop AI vb.).
10 Yapay zekâ destekli araçlar ile grafik oluşturabilirim (Microsoft Designer, Adobe Express, Logo AI, vb.).
11 Yapay zeka destekli araçlar ile logo oluşturabilirim (Microsoft Designer, Adobe Express, Logo AI, vb.).
12 Yapay zekâ destekli araçlar ile sunum oluşturabilirim (Canva, Presentations. AI, Fotor AI, vb.).
13 Yapay zekâ destekli araçlar ile ses ekleme yapabilirim (Adobe Speech Enhancer, Vocal Remover, VoiceMod, vb.).
14 Yapay zekâ destekli araçlar ile ses düzenleme yapabilirim (ElevenLabs, Descript, Adobe Speech Enhancer vb.).
15 Yapay zekâ destekli araçlar ile seslendirme yapabilirim (ElevenLabs, Descript, Vocal Remover vb.).
16 Yapay zekâ destekli araçlar ile dersi eğlenceli hale getirebilirim (Quizizz, Kahoot, Nearpod vb.).
17 Yapay zekâ destekli araçlar ile dijital materyal hazırlayabilirim (Platagon, Aınspiration, Hailuo AI vb.).
18 Yapay zekâ destekli araçlar ile çizgi roman ve karikatür hazırlayabilirim (ComicsMaker AI, Plugger AI, Comic Generator, vb.).
19 Yapay zekâ destekli araçlar ile poster hazırlayabilirim (Canva, Dreamina, Predis AI vb.).
20 Yapay zekâ destekli araçlar ile blog oluşturabilirim (Articoolo, CopySmith, Writesonic vb.).
21 Yapay zekâ destekli araçlar ile bulmaca oluşturabilirim (PuzzleGPT, Canva, Aspose AI vb.).
22 Yapay zekâ destekli araçlar ile yapboz hazırlayabilirim (PuzzleGPT, Jigsaw puzzle, Aspose AI vb.).
23 Yapay zekâ destekli araçlar ile eğitsel oyun hazırlayabilirim (Mentimeter, Nearpod, Classcraft, vb.).
Ölçek Türü: Yapay Zekâ Destekli Dijital Araçları Kullanım Yetkinliği
Kimlere Uygulanabilir: 17 Yaş Üstü Üniversite Öğrencileri, Aday Öğretmenler, Bütün Öğretmenler
Derecelendirme: Hiçbir Zaman (1), Nadiren (2), Ara Sıra (3), Sıklıkla (4), Her Zaman (5)
Ölçek Puanlaması: Ölçek 1 ile 5 arasında derecelendirilmiştir. Ölçek Hiçbir Zaman (1), Nadiren (2), Ara Sıra (3), Sıklıkla (4), Her Zaman (5) şeklindeki puan aralıkları ile derecelendirilmiştir. Katılımcının ölçekteki ifadeye 1 puan vermesi ölçekteki ifadenin kişiyi tanımlamadığı, 5 puan vermesi ise çok iyi tanımladığı anlamına gelmektedir. Bu bağlamda ölçekte alınabilecek en yüksek puan 115 iken en düşük puan ise 23’tür. Kişinin düşük puan alması demek yapay zekâ destekli dijital araçları kullanım yetkinliğinin düşük olduğu yüksek puan alması ise yapay zekâ destekli dijital araçları kullanım yetkinliğinin yüksek olduğu anlamına gelmektedir.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek 1 ile 5 arasında derecelendirilmiştir. Ölçek Hiçbir Zaman (1), Nadiren (2), Ara Sıra (3), Sıklıkla (4), Her Zaman (5) şeklindeki puan aralıkları ile derecelendirilmiştir. Katılımcının ölçekteki ifadeye 1 puan vermesi ölçekteki ifadenin kişiyi tanımlamadığı, 5 puan vermesi ise çok iyi tanımladığı anlamına gelmektedir. Bu bağlamda ölçekte alınabilecek en yüksek puan 115 iken en düşük puan ise 23’tür. Kişinin düşük puan alması demek yapay zekâ destekli dijital araçları kullanım yetkinliğinin düşük olduğu yüksek puan alması ise yapay zekâ destekli dijital araçları kullanım yetkinliğinin yüksek olduğu anlamına gelmektedir.
Geçerlik: Yapay Zekâ Destekli Dijital Araçları Kullanım Yetkinliği Ölçeği'nin (YAZDAKYÖ) geçerliliği kapsam ve yapı geçerliği kapsamında incelenmiştir. Literatür taramasında öğretmen ve öğretmen adaylarının yapay zekâ destekli dijital araçları kullanım yetkinliğini doğrudan ölçen benzer bir ölçeğe rastlanmamış, bu durum geliştirilen ölçeğin alandaki önemli bir boşluğu doldurduğunu göstermiştir. Yapı geçerliğini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda KMO değerinin .97, Bartlett Küresellik Testi'nin ise anlamlı olduğu (χ²=10054.050, p<.01) belirlenmiş ve verilerin faktör analizine uygun olduğu görülmüştür. Analizler sonucunda ölçeğin tek boyutlu ve 23 maddelik bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Ardından gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapı doğrulanmış; χ²/sd=1.861, RMSEA=.051, SRMR=.048, GFI=.902, NNFI=.900 ve CFI=.911 değerleri modelin iyi düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca maddelerin faktör yüklerinin .47 ile .66 arasında değişmesi ve tüm t değerlerinin anlamlı olması ölçeğin yapı geçerliğini desteklemektedir.
Güvenirlik: Ölçeğin güvenirliği iç tutarlılık katsayısı ve madde-toplam korelasyonları ile incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda Cronbach Alpha katsayısı .90 olarak hesaplanmış ve ölçeğin mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Bunun yanı sıra madde-toplam korelasyonlarının .46 ile .63 arasında değişmesi, tüm maddelerin ölçülen yapıyı yeterli düzeyde temsil ettiğini ve katılımcıları ayırt etme gücünün yüksek olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda YAZDAKYÖ'nün öğretmen ve öğretmen adaylarının yapay zekâ destekli dijital araçları kullanım yetkinliklerini ölçmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr