Tıbbi Yardım Arama Davranışı Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Link: https://www.saglikokuryazarligidergisi.com/soyd/tr/article/view/137/112
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
10 Psikoloji » 180 Siber Psikoloji » 185 Sağlık Psikolojisi
60 Sağlık Bilimleri » 642 Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Avan, H., Argın, V., Öztürk, H., & Nacar, D. (2026). Development of the Medical Help-Seeking Behavior Scale in Adolescents: A validity and reliability study. Turkish Journal of Health Literacy, 6(2), 31-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.22028459
Geliştiren/Uyarlayan: Hakan Avan, Vedat Argın, Hamdi Öztürk, Davut Nacar
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Adölesanlarda Tıbbi Yardım Arama Davranışları Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Dergi: Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Dergisi
Cilt: 6
Sayı: 2
Sayfa Aralığı: 31-43
DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.22028459
Sorumlu Yazar: hakan AVAN
İletişim: hakanavan@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Adölesan Tıbbi Yardım Arama Davranışı
Alt Boyutlar: Dijital Sağlık Arayışı, Geleneksel Yönelim, Sosyal Etki, Tedavi Arayışını Erteleme
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Madde sayısı: 13
Ölçek Türü: Öz Bildirim
Kimlere Uygulanabilir: 11-21 yaş aralığındaki bireyler
Derecelendirme: 5’li Likert: Kesinlikle Katılmıyorum (1), Katılmıyorum (2), Kararsızım (3), Katılıyorum (4) ve Kesinlikle Katılıyorum (5) şeklinde puanlanmaktadır.
Ölçek Puanlaması: Puanlama: Adölesanlar İçin Tıbbi Yardım Arama Davranışı Ölçeği (TYADÖ), 13 maddeden ve dört alt boyuttan oluşan 5'li Likert tipi bir ölçektir. Her madde 1 (Kesinlikle Katılmıyorum) ile 5 (Kesinlikle Katılıyorum) arasında puanlanmaktadır. 4., 22. ve 23. maddeler ters puanlanmaktadır. Ölçek; Sosyal Etki (3 madde), Tedavi Arayışını Erteleme (4 madde), Dijital Sağlık Arayışı (4 madde) ve Geleneksel Yönelim (2 madde) olmak üzere dört alt boyuttan oluşmaktadır. Alt boyut puanları ilgili maddelerin puanlarının toplanmasıyla elde edilir. Alt boyutların teorik puan aralıkları sırasıyla 3–15, 4–20, 4–20 ve 2–10'dur. Toplam puan teorik olarak 13–65 arasında değişmektedir. Ancak ölçeğin dört alt boyutu farklı davranışsal özellikleri değerlendirdiğinden, toplam puanın tek başına “olumlu/olumsuz tıbbi yardım arama” düzeyi olarak yorumlanması önerilmemektedir. Alt boyutların ayrı ayrı değerlendirilmesi daha uygun bir yaklaşımdır. Ölçek için herhangi bir kesme noktası veya düşük-orta-yüksek puan sınıflaması belirlenmemiştir.
Ölçek Değerlendirmesi: Sosyal Etki: Bu boyut, adölesanın sağlıkla ilgili kararlarında ailesi, arkadaşları ve sosyal çevresinin etkisini değerlendirmektedir. Puan aralığı: 3–15, Cronbach alfa: 0,763, Puan, ilgili üç maddenin puanlarının toplanmasıyla elde edilir. Yüksek puan: Adölesanın tıbbi yardım arama kararlarında sosyal çevresinin etkisinin daha fazla olduğunu gösterir. Düşük puan: Tıbbi yardım arama kararlarında sosyal çevrenin etkisinin daha sınırlı olduğunu gösterir.
Tedavi Arayışını Erteleme: Bu boyut, adölesanın bir sağlık sorunu yaşadığında profesyonel sağlık hizmetine başvurmayı geciktirme veya erteleme eğilimini değerlendirmektedir. Puan aralığı: 4–20, Cronbach alfa: 0,687. Puan, ilgili maddelerin puanlarının toplanmasıyla elde edilir. Ancak 4, 22 ve 23. maddeler ters puanlandıktan sonra toplam puana dahil edilmelidir. Yüksek puan: Ölçeğin puanlama yönüne göre tedavi/yardım arama davranışının bu boyutunda daha yüksek düzeyi gösterir. Düşük puan: Bu boyutun daha düşük düzeyde olduğunu gösterir.
Dijital Sağlık Arayışı: Bu boyut, adölesanın sağlıkla ilgili bilgi edinme ve sağlık sorunlarına ilişkin karar verme sürecinde internet, sosyal medya ve diğer dijital kaynaklardan yararlanma eğilimini değerlendirmektedir. Puan aralığı: 4–20, Cronbach alfa: 0,663. Puan, dört maddenin puanlarının toplanmasıyla elde edilir. Yüksek puan: Dijital sağlık kaynaklarının daha fazla kullanıldığını gösterir. Düşük puan: Dijital sağlık kaynaklarına başvurma eğiliminin daha düşük olduğunu gösterir.
Geleneksel Yönelim: Bu boyut, adölesanın profesyonel sağlık hizmetine başvurmadan önce kendi yöntemlerini, doğal yöntemleri veya geleneksel uygulamaları kullanma eğilimini değerlendirmektedir. Puan aralığı: 2–10, Cronbach alfa: 0,827. Puan, iki maddenin puanlarının toplanmasıyla elde edilir. Yüksek puan: Geleneksel/kişisel yöntemlere yönelme eğiliminin daha yüksek olduğunu gösterir. Düşük puan: Bu tür yöntemlere yönelme eğiliminin daha düşük olduğunu gösterir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr