Gaslighting İlişkisine Maruz Kalma Envanteri (GİMKE)
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
10 Psikoloji » 140 Kişilerarası İlişkiler » 141 Yakın/Romantik İlişkiler
Kaynak Türü: Tez
Kaynak/Referans:
Yıldızhan, S. F. (2025). Romantik ilişkilerde psikolojik istismar ve gaslighting: Ölçek uyarlama ve ilişkisel bir inceleme (Tez No. 958753) [Yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Geliştiren/Uyarlayan: Sündüz Feyza Yıldızhan
Yıl: 2025
Kaynak Adı: Romantik ilişkilerde psikolojik istismar ve gaslighting: Ölçek uyarlama ve ilişkisel bir inceleme
Tez Türü: Yüksek Lisans
Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
Sorumlu Yazar: S. Feyza Yıldızhan
İletişim: psk.dan.feyzayildizhan@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Gaslighting Maruziyeti, Manipülasyon, Psikolojik İstismar, psikolojik şiddet
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 11 maddeden oluşan ölçeğin maddeleri, partner davranışlarını veya taktiklerini tanımlayan ifadelerden (örneğin, “Partnerim söylediklerimden şüphe etmeme neden oluyor.”) oluşmaktadır.
Ölçek Türü: Öz Bildirim
Kimlere Uygulanabilir: Ölçek, 18 yaş üstü ve en az 3 aydır süren bir romantik ilişkisi olan kişilere uygulanmaktadır.
Derecelendirme: 5’li Likert (1 = Hiçbir zaman, 2 = Nadiren, 3 = Bazen, 4 = Sık sık, 5 = Her zaman)
Ölçek Puanlaması: Ölçek tek boyutludur, ters madde bulunmamaktadır. Ölçekten alınabilecek toplam puan 11 ile 55 arasında değişmektedir.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçekten alınan yüksek puanlar, bireyin yakın partner ilişkisinde gaslighting manipülasyonuna yüksek düzeyde maruz kaldığını göstermektedir.
Çeviri Süreci: Ölçek uyarlama süreci kapsamında "çeviri - geri çeviri" (back-translation) yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem doğrultusunda, ölçek her iki dile de hâkim ve birbirinden bağımsız uzmanlar tarafından Türkçeye çevrilmiş (forward translation), bu çeviriler araştırmacı ve tez danışmanı tarafından incelenerek en uygun Türkçe form oluşturulmuştur. Geliştirilen bu form, süreçte yer almayan farklı bir uzman tarafından yeniden İngilizceye çevrilmiş (back-translation) ve orijinal ölçekle anlam bütünlüğü sağladığı tespit edilmiştir. Ardından, bağımsız bir uzman grubu tarafından Türkçe ve orijinal maddeler karşılaştırılarak çeviri uygunluğu değerlendirilmiş ve puanlanmıştır. Değerlendirme grubundan gelen öneriler doğrultusunda taslak forma son hali verilmiştir. Maddelerin anlaşılırlığını ve kullanılabilirliğini test etmek amacıyla pilot uygulama gerçekleştirilmiş ardından ana uygulamaya geçilmiştir.
Geçerlik: Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Analiz sonuçlarına göre ölçek, orijinal formuna sadık kalarak tek faktörlü bir yapı sergilemiştir. Maddelerin AFA faktör yüklerinin .71 ile .86 arasında değiştiği ve ölçülen yapıyı tutarlı şekilde temsil ettiği belirlenmiştir. AFA ile elde edilen tek boyutlu yapı DFA ile test edilmiş, modelin uyum indekslerinin (χ²/sd, CFI, TLI, GFI, SRMR) iyi düzeyde olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, RMSEA değerinin daha kabul edilebilir bir düzeye getirilmesi amacıyla, içerik bakımından yüksek benzerlik taşıyan Madde 9 ve Madde 10'un hata terimleri arasında kovaryans tanımlanmıştır. Ölçeğin orijinal geliştirme çalışmasında da (Tager-Shafrir vd., 2024) içeriksel benzerlik nedeniyle bu iki madde arasında kovaryans tanımlandığı ve Amerikan örnekleminde de benzer RMSEA durumlarının raporlandığı görülmektedir. Hem Türk örnekleminde hem de orijinal çalışmanın İsrail ve Amerikan örneklemlerinde benzer model düzenlemelerinin yapılması, uyarlanan formun orijinal ölçek bulgularıyla tutarlı olduğunu ve modelin kültürler arası bağlamda benzer şekilde işlediğini göstermektedir. DFA sonucunda maddelerin faktör yüklerinin .68 ile .85 arasında değiştiği ve tüm maddelerin .60 barajının üzerinde güçlü bir faktör yapısına sahip olduğu doğrulanmıştır. Yakınsak geçerlik kapsamında, ölçek ile Psikolojik Şiddet alt ölçeği (CTS2-PŞ) arasında pozitif yönlü ve güçlü düzeyde anlamlı bir ilişki (r = .62) saptanmıştır. Elde edilen tüm bulgular, ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmış formunun tek boyutlu yapısını koruduğunu, güçlü bir yapı geçerliğine ve yakınsak geçerliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Güvenirlik: Ölçeğin iç tutarlılık düzeyini belirlemek amacıyla hesaplanan Cronbach's alfa katsayısı .94 olarak bulunmuştur. Bu sonucun, orijinal çalışmada rapor edilen alfa değerleriyle (İsrail örnekleminde .93; Amerikan örnekleminde .96) yüksek paralellik gösterdiği ve ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde güvenilir olduğu saptanmıştır. Ayrıca, tüm maddelerin düzeltilmiş madde-toplam korelasyon katsayılarının .66 ile .83 arasında değiştiği görülmüştür. Elde edilen tüm bu bulgular, her bir maddenin ölçek bütünüyle yüksek oranda ilişkili olduğunu ve ölçeğin iç tutarlılık yapısının oldukça güçlü olduğunu ortaya koymaktadır.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: The Gaslighting Relationship Exposure Inventory
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Tager-Shafrir, T., Szepsenwol, O., Dvir, M., & Zamir, O. (2024). The Gaslighting Relationship Exposure Inventory: Reliability and validity in two cultures. Journal of Social and Personal Relationships, 41(10), 3123–3146. https://doi.org/10.1177/02654075241266942
Orijinal Ölçek Yazarlar: Maayan Dvir, Ohad Szepsenwol, Osnat Zamir, Tair Tager-Shafrir
Orijinal Ölçek Yıl: 2024
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: The gaslighting relationship exposure inventory: Reliability and validity in two cultures
Orijinal Ölçek Link: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/02654075241266942
Orijinal Ölçek DOI: https://doi.org/10.1177/02654075241266942
Orijinal Ölçek Geçerlik: Ölçek iki farklı kültürde (İsrail ve Amerika) uygulanarak kültüre göre ölçüm değişmezliği sınanmıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin tek boyutlu yapısı ve kültürler arası yapısal kararlılığı doğrulanmıştır. Ayrıca, ölçeğin psikolojik istismar (şiddet) ölçekleriyle pozitif ve güçlü ilişkiler sergilediği rapor edilerek yakınsak geçerliği de kanıtlanmıştır.
Orijinal Ölçek Güvenirlik: Ölçeğin Cronbach’s alfa iç tutarlılık katsayısı İsrail örnekleminde .93, Amerikan örnekleminde ise hem erkekler hem de kadınlar için .96 olarak bulunmuştur. Bu değerler ölçeğin her iki kültürde de yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.