E-Oylamaya Yönelik Algılanan Güven Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Link: https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbder/article/1784495
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
40 Sosyal ve Beşeri Bilimler » 480 İktisadi ve İdari Bilimler
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Konuk, A. E., & Gümüş, B. (2025). E-Oylamaya güven düzeylerinin belirlenmesi: Türkiye örneğinde bir ölçek geliştirme çalışması. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 185-215. https://doi.org/10.47140/kusbder.1784495
Geliştiren/Uyarlayan: Ali Erhan KONUK, Burak Gümüş
Yıl: 2025
Kaynak Adı: E-Oylamaya Güven Düzeylerinin Belirlenmesi: Türkiye Örneğinde Bir Ölçek Geliştirme Çalışması
Dergi: Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
Cilt: 9
Sayı: 2
Sayfa Aralığı: 185-215
DOI: https://doi.org/10.47140/kusbder.1784495
Sorumlu Yazar: Ali Erhan KONUK
İletişim: aerhankonuk@yaani.com
Ölçülen Özellikler: E-Oylamaya Yönelik Güven Algısı
Alt Boyutlar: Ekonomik, Hukuki, Politik, Teknolojik, Toplumsal
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: T1. Elektronik oy kullanma istasyonlarında bulunan elektronik oylama makineleri-kiosk makineleri (ATM'ler gibi) ile yapılmalıdır. T2. Elektronik oylama internete bağlı bilgisayar veya akıllı telefonlardaki uygulama (app) ile yapılmalıdır. T3. E-oylamada, geleneksel seçimlere göre sonuçların daha hızlı açıklanacağını düşünüyorum. T4. Seçimin başladığı andan itibaren ve tüm oylama süresi boyunca e-oylama sisteminin erişilebilir olacağına inanıyorum. T5. Bir e-oylamanın yetkisiz siber saldırılar veya sistem tarafından değiştirilemeyeceğine inanıyorum. T7. E-oylama sisteminin geçersiz oyları doğru bir şekilde tespit edebileceğine inanıyorum. T8. E-oylama işlemi sırasında hiçbir siber saldırganın eoylama teknolojisine ve seçmene müdahale etmeyeceğine inanıyorum. T9. Şeffaf bir e-oylama yapılması hususunda e-oylama teknolojisine güvenirim. T10. E-oylamada kimlik verilerimin yetkisiz ifşa ve değişikliğe karşı güvende olacağına inanıyorum. T11. E-oylamada kullanılmış bir e-oyun sistem tarafından doğru bir şekilde kaydedileceğine inanıyorum. T12. Ülkemin e-oylama uygulanmasında kullanacağı teknolojik altyapı hazırlığının yeterli olduğunu düşünüyorum. T13. E-oylama sisteminin kötü amaçlı yazılım ve diğer saldırı biçimlerine karşı güvende olacağına inanıyorum. T14. E-oylama sisteminin herhangi bir seçmenin birden fazla oy kullanmasına izin vermeyeceğine inanıyorum. T15. Ülkemin e-oylama uygulamasını yürütecek insan kaynakları hazırlığının yeterli olduğunu düşünüyorum. T16. Ülkemin e-oylama sistemini yerel bölgelere (köy, mahalle) ulaştıracağını düşünüyorum. Toplumsal Boyut TO1. Elektronik oylama cumhurbaşkanlığı seçiminde kullanılmalıdır. TO2. Elektronik oylama belediye başkanlarının seçiminde (yerel yönetimler) kullanılmalıdır. TO3. Elektronik oylama milletvekili seçimlerinde kullanılmalıdır. TO4. Elektronik oylama referandumlarda kullanılmalıdır. TO5. Elektronik oylama etki alanı daha dar konularda halktan kanaat almak (sokak hayvanlarının durumu vb.) için kullanılmalıdır. TO7. E-oylama sisteminde başarılı bir şekilde oy kullanabileceğimi düşünüyorum. TO8.E-oylama sistemini (akıllı telefon uygulaması ve kiosk makinesi) kolayca öğrenebileceğime inanıyorum. TO9.Şeffaf bir e-oylama yapılması hususunda devletime güvenirim. TO10. Şeffaf bir e-oylama yapılması hususunda yüksek seçim kuruluna güvenirim. TO11.Ülkemin e-oylama sisteminin kullanımı hususunda vatandaşlara yeterli hizmeti sunacağını düşünüyorum. TO15.Bir seçmen olarak hiçbir e-oylamamın kişiler ve kurumlarca izlenemeyeceğine ve görüşümün ifşa edilmeyeceğine inanıyorum. TO16.E-oy verme işleminde sorun yaşarsam, uygulamanın yardım bölümünü kolayca kullanabileceğime inanıyorum. TO17. Elektronik oylama sayesinde, yaşanabilecek deprem, sel vb. afetlerde farklı bölgelere gitmek zorunda kalan vatandaşların ikamet sorunu yaşamadan bulundukları yerde oylarını kullanabileceğini düşünüyorum. Politik Boyut P1. E-oylamaya geçişin seçimlere katılım oranını artıracağını düşünüyorum. P2. E-oylamanın, yurt dışında yaşayanların seçimlere katılım oranını artıracağını düşünüyorum. P3. E-oylamanın, yaşlıların seçimlere katılım oranını artıracağını düşünüyorum. P6. Ülkemin siyasi kurumlarının (siyasi partiler) eoylamaya yönelik yaklaşımları hususunda istekli olduğuna inanıyorum. P7. E-oylamanın, hareket kısıtlılığı olan engellilerin seçimlere katılım oranını artıracağını düşünüyorum. Ekonomik Boyut E1. E-oylamada, bulunduğum yerden oy kullanabileceğimden zamandan tasarruf ederim. E2. E-oylamanın önemli bir maliyet olan kâğıt oy pusulalarının basılması ihtiyacını da ortadan kaldıracağını düşünüyorum. E3. Mevcut geleneksel sandık ile oy kullanmanın maliyetinin e-oylamadan daha fazla olduğunu düşünüyorum. E4. E-oylamaya geçişin seçim maliyetlerini düşüreceğine inanıyorum. E5. Ülkemin e-oylama teknolojisi için vatandaşlara ücretsiz hizmet sunacağına düşünüyorum. E6. Elektronik oylamada, bulunduğum yerden oy kullanabileceğimden maliyetten tasarruf edeceğimi düşünüyorum. Hukuki Boyut H1. Ülkemin e-oylama uygulamasını anayasası veya yasalarıyla destekleyecek düzenlemeler yapacağına inanıyorum.
Ölçek Türü: 18 yaş üzeri yetişkinler
Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş üstü bireyler
Derecelendirme: 5'li Likert Kesinlikle Katılıyorum, Katılıyorum, Kısmen Katılıyorum, Katılmıyorum, Kesinlikle Katılmıyorum
Ölçek Puanlaması: Ölçekten alınabilecek puan 40 ile 200 arasında değişmektedir.
Ölçek Değerlendirmesi: Mevcut araştırmada, e-oylamaya yönelik algılanan güven ölçeğini geliştirmek için likert tipi ölçek geliştirme aşamalarının tamamı gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada alanyazından hareketle 46 maddelik bir madde havuzu oluşturulmuştur. Likert tipi ölçek maddeleri ve demografik verilerden oluşan iki bölümü bir veri toplama aracı hazırlanmıştır. Araştırmanın verileri pilot uygulama, asıl uygulama ve test-tekrar test analizi uygulaması olmak üzere üç aşamada toplanmıştır. Araştırmada 118 katılımcıdan oluşan pilot uygulama grubu, 400 katılımcıdan oluşan asıl uygulama grubu, 18 katılımcıdan oluşan test tekrar test analizi grubu olmak üzere üç ayrı çalışma grubu ile çalışılmıştır. Asıl uygulama grubu belirlenirken evrendeki alt grupların örneklemde temsil edilmemelerini garanti altına alan tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Böylece Türkiye’deki seçmen kitlesinin genel görünümü araştırmaya yansıtılmıştır. Türkiye’deki bütün seçim çevreleri (81 il), seçmenlerin cinsiyeti ve seçmenlerin yaş dağılımı evrenin alt tabakaları olarak belirlenmiş ve örneklemde temsil edilmiştir. Bunun yanı sıra öğrenim durumu, iş durumu ve gelir durumu değişkenleri katılımcılardan veri olarak alınmıştır. Pilot uygulama sonrası uzman görüşleri doğrultusunda veri toplama formunda revizyonlar yapılmıştır. Asıl uygulamadan gelen veriler ile ölçeğin güvenirliği için Cronbach Alfa değeri ve yapı geçerliği için madde analizi (madde silindiğinde ortalama ve standart sapma, Cronbach alfa), madde ayırt edicilik indeksi (alt-üst %27 fark testi) ve açıklayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Analizler sonrasında 6 madde ölçekten çıkarılarak 40 maddelik asıl ölçek oluşturulmuştur. Ayırt edici geçerlik için demografik özelliklere göre ölçek boyut ve alt boyutlarının değişimi, parametrik (Bağımsız örneklem t testi) ve parametrik olmayan (Kruskal Wallis H testi) testler ile test edilmiştir. Yapı geçerliğinin onaylanmasından sonra elde edilen modeli doğrulamak için en çok olabilirlik kestirim yöntemli doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi için standartlaştırılmış ve standartlaştırılmamış regresyon kat sayıları, kritik değer ve p değeri elde edilmiştir. Test-tekrar test için sınıf içi korelasyon değeri (ICC) elde edilmiştir. Sonuç olarak; teknolojik boyutta 15 madde, toplumsal boyutta 13 madde, politik boyutta 5 madde, ekonomik boyutta 6 madde ve hukuki boyutta 1 madde olmak üzere beş boyutlu ve 40 maddeli algılanan güven ölçeği ,958 Cronbach alfa ve ,970 ICC değeri ile güvenilir ve geçerli ölçme aracı olarak geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçeğe “E-Oylamaya Yönelik Algılanan Güven Ölçeği” ismi verilmiştir.
Geçerlik: Türkiye’de e-oylamaya yönelik algılanan güveni ölçen geçerlilik ve güvenilirliği sağlanmış bir ölçeğe rastlanmamıştır. Bu bağlamda bu tezde Türkiye’de olası bir e-oylama uygulamasına yönelik seçmen güveni konusu odaklı bir araştırma yapılmıştır.
Güvenirlik: Ölçek geliştirme sürecinde güvenilirlik çalışması yapmak amacıyla test tekrar test uygulaması yapılmıştır.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr