Deliryum Bakımına İlişkin Öz Yeterlik Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.
Link: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4678947
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
20 Psikiyatri /Klinik Psikoloji » 217 Nörobilişsel Bozukluklar
30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 330 Ölçme ve Değerlendirme
60 Sağlık Bilimleri » 640 Hemşirelik
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Dağlı, F., & Kacaroğlu Vicdan, A. (2025). Deliryum Bakımına İlişkin Öz Yeterlik Ölçeği’nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi, 7(3), 237–244. https://doi.org/10.48071/sbuhemsirelik.1655193
Geliştiren/Uyarlayan: Feyza Dağlı, Ayşe Kacaroğlu Vicdan
Yıl: 2025
Kaynak Adı: Deliryum Bakımına İlişkin Öz Yeterlik Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Dergi: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hemşirelik Dergisi
Cilt: 7
Sayı: 3
Sayfa Aralığı: 237-244
DOI: https://doi.org/10.48071/sbuhemsirelik.1655193
Sorumlu Yazar: Feyza Dağlı
İletişim: feyza17998@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Deliryum bilgi düzeyi, Hemşirelik bakımı, Öz yeterlik
Alt Boyutlar: Deliryum Değerlendirilmesinde Güven, Deliryum Yönetiminde Güven
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Deliryum değerlendirmesinde güven
1. Hipoaktif deliryum ile depresyon arasındaki farkı söyleyebilirim
2. Hastanın dikkat bozukluğu belirtileri gösterip
göstermediğini değerlendirebilirim
3. Hastaya aşırı dozda sakinleştirici verilip
verilmediğini ayırt edebilirim
4. Hastanın konfüzyon belirtileri gösterip göstermediğini değerlendirebilirim
5. Hastanın oryantasyon bozukluğu belirtileri gösterip
göstermediğini değerlendirebilirim
6. Hastada deliryumun hipoaktif semptomlarını ayırt edebilirim
7. Sedasyon altına alınacak bir hastanın bilincini değerlendirmek için doğru zamanın fark ederim
Deliryum yönetiminde güven
8. Hemşirelik rotasyonum sırasında hastanın oryantasyonunu sağlayabilirim
9. Hastanın rahatsızlığını hafifletme konusunda kendime güveniyorum
10. Hastayı rahat ve sessiz bir ortamda tutmak için elimden gelenin en iyisini yapma konusunda kendime güveniyorum
11. İlaç kullanarak hastaların uyku kalitesinin nasıl artıracağım hakkında hekimle tartışabilirim
12. Hemşirelik girişimlerini uygulamadan önce hastalara bu girişimlerin neler olduğunu açıklayabilirim
13. Deliryumlu bir hastanın bakımının nasıl olması gerektiği konusunu etkin bir şekilde araştırabilirim
Ölçek Türü: Öz Yeterlik
Kimlere Uygulanabilir: Yoğun Bakım Hemşireleri
Derecelendirme: 5'li likert (1: çok az güven , 5: çok fazla güven)
Ölçek Puanlaması: Ölçekten en az 13 puan ve en fazla 65 puan alınmaktadır. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır
Ölçek Değerlendirmesi: Beşli likert tipinde olan ölçek “1: çok az güveniyorum, 5: çok fazla güveniyorum” şeklinde değerlendirilmektedir. Ölçekten en az 13 puan ve en fazla 65 puan alınmaktadır. Ölçekten alınan toplam puanın artması yüksek öz yeterliği göstermektedir. Ölçeğin toplam Cronbach’s Alpha güvenirlik katsayı değeri 0,92, Deliryum Değerlendirmesinde Güven alt boyutunda 0,92 ve Deliryum Yönetiminde Güven alt boyutunda 0,84’dür.
Çeviri Süreci: Ölçeğin Türkçeye uyarlanma süreci aşamalı olarak yürütüldü. İlk aşamada, ölçek maddeleri İngilizceden Türkçeye çevrildi ve çevirilerin dilsel ile kavramsal eşdeğerliğini değerlendirmek amacıyla hemşirelik alanında uzmanların görüşü alındı. Uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra, ölçek maddelerinin anlaşılırlığını ve kültürel uygunluğunu test etmek amacıyla pilot uygulama gerçekleştirildi. Ölçeğin dilsel eşdeğerliğini belirlemek amacıyla, ölçeği geliştiren yazarlardan gerekli izin alındıktan sonra, her iki dili bilen dört İngilizce dil uzmanı tarafından ölçek İngilizceden Türkçeye çevrildi. Uzmanlardan elde edilen çeviriler araştırmacılar tarafından değerlendirilerek ölçeğin Türkçe versiyonu oluşturuldu. Türk dili yapısına uygunluğu için Türk Dili alanında bir uzmanın görüşü alındı, ardından ölçek farklı bir dil uzmanı tarafından geri çevrilerek orijinaliyle karşılaştırıldı. Geri çevirisi yapılan ölçek, geliştiren sorumlu yazara değerlendirmesi için gönderildi ve bu süreç sonunda dilsel eşdeğerlik sağlandı. Ölçek maddelerinin kapsam geçerliği; anlaşılırlık, kapsayıcılık, kültürel ve dilsel uygunluk açısından değerlendirildi. Bu amaçla ölçeğin orijinal ve Türkçe formu hemşirelik alanında uzman 10 kişiye e-posta yoluyla gönderildi.
Geçerlik: ölçeğin geçerliğinin değerlendirilmesi için Dil geçerliği, Yapı geçerliği, Kapsam geçerliği değerlendirildi. Ölçeğin kapsam geçerlik indeksi 0,99 olarak bulundu. Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0,913, χ² = 972,761, p= 0,000 olup verilerin faktör analizi için yeterli olduğu belirlendi. Yapılan açıklayıcı faktör analizinde tüm maddelerin faktör yüklerinin 0,40’ın üzerinde olduğu ve açıklanan toplam varyansın %62,88 olduğu saptandı. Ölçeğin uyum indeksi değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu görüldü.
Güvenirlik: Güvenirliğini değerlendirmek amacıyla Cronbach alpha güvenirlik katsayısı, iki yarı güvenirlik, Spearman-Brown ve Guttman değerleri, maddetoplam korelasyonları, %27’lik alt ve üst grup puanları ile test-tekrar test analizleri uygulandı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edildi. Ölçeğin genel Cronbach alpha güvenirlik katsayısı 0,92; Deliryum Değerlendirmesinde Güven alt boyutu için 0,92 ve Deliryum Yönetiminde Güven alt boyutu için ise 0,84 olarak belirlendi.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: Delirium Care Self-Efficacy Scale
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Chang, Y. L., Hsieh, M. J., Chang, Y. C., Yeh, S. L., Chen, S. W., & Tsai, Y. F. (2023). Self-Efficacy of Caring for Patients in the Intensive Care Unit with Delirium Scale: Development and validation of a scale for intensive care unit nurses. Nursing in Critical Care, 36(4), 449–454. https://doi.org/10.1016/j.aucc.2022.08.006
Orijinal Ölçek Yazarlar: Ming-Ju Hsieh, Shao-Wei Chen, Shu-Ling Yeh, Yu-Che Chang, Yu-Ling Chang, Yun-Fang Tsai
Orijinal Ölçek Yıl: 2022
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: Australian Critical Care
Orijinal Ölçek DOI: https://doi.org/10.1016/j.aucc.2022.08.006
Orijinal Ölçek Dergi: Australian Critical Care
Orijinal Ölçek Cilt: 36
Orijinal Ölçek Sayı: 4
Orijinal Ölçek Sayfa Aralığı: 449-454
Orijinal Ölçek Geçerlik: Madde analizi için kabul edilebilirlik, iç tutarlılık ve görünüş geçerliliği değerlendirmeleri kullanıldı. İçerik geçerliliği, deliryum konusunda beş uzmandan oluşan bir panel ile içerik geçerlilik indeksi (CVI) belirlenerek değerlendirildi: iki yoğun bakım uzmanı doktor, iki hemşire ve bir psikiyatrist. Uzmanlar, ölçek maddelerinin temsil edilebilirliğini ve uygunluğunu beş puanlık Likert ölçeği kullanarak değerlendirdi. DCSE-I taslağının psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi, yapı geçerliliğini tahmin etmek için temel bileşen analizi (PCA) kullanılarak tamamlandı. PCA kullanımı, maddelerin ve alt ölçeklerin iç tutarlılığının 0,3'ten büyük korelasyon katsayıları açısından incelenmesiyle gerekçelendirildi;
Bartlett'in küresellik testi, hiçbir değişkenin anlamlı derecede ilişkili olmadığını sağladı ve Kaisere-Meyere-Olkin ölçüsü yeterli örneklemeyi gösterdi (>0,80).
Orijinal Ölçek Güvenirlik: Tanımlayıcı istatistikler frekansları, yüzdeleri,ortalamaları ve standart sapmaları (SD) içeriyordu. İç tutarlılık güvenilirlik analizi Cronbach'ın α'sını ve madde-toplam korelasyonlarını kullandı.
Eş zamanlı geçerliliği değerlendirmek ve DCSE-I ile CGSE arasındaki ilişkileri tanımlamak için Pearson korelasyonu (r) hesaplandı; pozitif bir korelasyon eş zamanlı geçerliliğin uygun kanıtı olarak kabul edildi. Korelasyon katsayıları r 0,75 mükemmel olarak kabul edildi. Bu çalışmanın amacı yeni bir ölçek geliştirmek olduğundan, 0,70 veya üzeri değerler kabul edilebilir olarak değerlendirildi. yapı geçerliliği için DCSE-I'in test edilmesi sırasında belirlenen alt ölçekler için Cronbach alfa katsayıları, deliryum değerlendirmesi için 0,92 ve deliryum yönetimi için 0,90 bulundu. Yaklaşık 2 hafta sonra yapılan test-test güvenilirliği sonuçları, iç tutarlılığın istikrarlı olduğunu ortaya koydu. Korelasyon katsayısı değerleri, iki alt ölçek (deliryum değerlendirmesi ve yönetimine güven) için sırasıyla r = 0,86 (p < 0,001) ve r = 0,92 (p < 0,001) ve genel ölçek için r = 0,87 (p < 0,001) bulundu.
istikrar ve güvenilirliği sağladı ve Cronbach alfa değeri 0,70 olarak kabul edildi.