Ahlaki Yönelim Ölçeği

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.

Makale

İNDİR

Ölçek Formu

İNDİR

Link: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5025386

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

10 Psikoloji » 170 Değerler Psikolojisi » Sosyal Bilimler

Kaynak Türü: Makale

Kaynak/Referans:

Koçak, A. (2025). Ahlaki Yönelim Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hitit İlahiyat Dergisi, 24(2), 805-824. https://doi.org/10.14395/hid.1735382

Geliştiren/Uyarlayan: Ali KOÇAK

Yıl: 2025

Kaynak Adı: Ahlaki Yönelim Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Dergi: Hitit İlahiyat Dergisi

Cilt: 24

Sayı: 2

Sayfa Aralığı: 805 - 824

DOI: https://doi.org/10.14395/hid.1735382

Sorumlu Yazar: Ali Koçak

İletişim: kocak.ali@outlook.com.tr

Ölçülen Özellikler: Ahlaki Yönelim

Alt Boyutlar: Dinî Ahlaki Yönelim, Seküler Ahlaki Yönelim

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 1. Ahlaklı yaşamak için din gereklidir.
3. Dürüst yaşadığım sürece, dinî inancım çok önemli değildir.
5. Davranışın iyiliği, sevap ya da günah olmasına bağlıdır.
8. Bilim ve akıl, doğruyu yanlıştan ayırmak için yeterlidir.

Ölçek Türü: Eğilim belirleme ölçeği

Kimlere Uygulanabilir: 17 Yaş Üstü Üniversite Öğrencileri, 17-30 Yaş Arası Gençler, 18 Yaş Üstü Yetişkinler

Derecelendirme: 7'li Likert (1=Kesinlikle katılmıyorum - 7=Kesinlikle katılıyorum)

Ölçek Puanlaması: Ölçek iki faktörden oluşmaktadır:
Dini Ahlaki Yönelim Faktörü (Maddeler: 1, 2, 4, 5, 6, 9, 10, 13) → Puan Aralığı: 8 – 56
Seküler Ahlaki Yönelim Faktörü (Maddeler: 3, 7, 8, 11, 12, 14) → Puan Aralığı: 6 – 42
Her madde 7 dereceli Likert tipi ölçekle yanıtlanır:
1 = Kesinlikle Katılmıyorum, 7 = Kesinlikle Katılıyorum
Yüksek puan, ilgili yönelimin daha güçlü olduğunu gösterir.
Ölçekte ters madde bulunmamaktadır; puanlama doğrudan yapılır.

Ölçek Değerlendirmesi: Toplam puan hesaplanmaz; yalnızca faktör bazlı analiz yapılır.
Faktör puanları ayrı ayrı yorumlanmalıdır.
Bu yaklaşım, ölçeğin kuramsal temelleriyle uyumludur.
Faktör bazlı analiz, yönelimlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesine olanak sağlar.

Geçerlik: Kapsam Geçerliği: Ölçek maddeleri ahlak psikolojisi, din psikolojisi ve değerler literatürüne dayalı olarak oluşturulmuş; uzman görüşleri ve pilot uygulama ile içerik açısından uygunluğu sağlanmıştır.

Yapı Geçerliği: AFA Sonuçları: KMO = 0.889 (çok iyi düzeyde uygunluk)
Bartlett Testi: χ²(91) = 1358.443, p < .001
İki faktörlü yapı: Dinî Ahlaki Yönelim ve Seküler Ahlaki Yönelim
Toplam varyans açıklama oranı: %56

DFA Sonuçları (Uyum İndeksleri): CFI = 0.951, TLI = 0.939, RMSEA = 0.065, SRMR = 0.052, GFI = 0.916, AGFI = 0.879
→ Modelin veriyle iyi/mükemmel düzeyde uyum sağladığı görülmüştür.

Yakınsak (Birleşen) Geçerlik: Dinî Ahlaki Yönelim: AVE = 0.517, CR = 0.881 ; Seküler Ahlaki Yönelim: AVE = 0.421, CR = 0.812
→ CR değerlerinin yeterli düzeyde olması yapı geçerliğini desteklemektedir.

Ayırt Edici Geçerlik: Faktörler arası HTMT oranı = 0.705 (kabul edilebilir sınırlar içinde). Alt–üst %27 grup karşılaştırmaları ölçeğin ayırt edici olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik: İç Tutarlılık: Dinî Ahlaki Yönelim: Cronbach Alfa = .89
Seküler Ahlaki Yönelim: Cronbach Alfa = .81
→ Her iki faktör de yüksek iç tutarlılığa sahiptir.

Madde Analizi: Madde-toplam korelasyonları: .68 – .83 aralığında
Alt–üst %27 grup karşılaştırmalarında tüm maddeler için anlamlı farklılıklar (p < .05)
→ Ölçek güvenilir bir ölçme aracı olarak değerlendirilmiştir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr