Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.

---

---

Link: https://iopscience.iop.org/article/10.1088/2515-7620/ae7efb

---

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

---

Kategori(ler):

60 Sağlık Bilimleri » 603 Dahili Tıp Bilimleri » 606 Halk Sağlığı

---

Kaynak Türü: Makale

---

Kaynak/Referans:

Uzun, S. U., & Akin, M. (2026). Validation and short form development of the Turkish version of the Self-Care Behaviors Related to Air Pollution Protection Questionnaire: A psychometric and structural modeling approach. Environmental Research Communications, 8(6), e065057. https://doi.org/10.1088/2515-7620/ae7efb

---

Geliştiren/Uyarlayan: Süleyman Utku Uzun, Merve Akın

---

Yıl: 2026

---

Kaynak Adı: Validation and short form development of the Turkish version of the self-care behaviors related to air pollution protection questionnaire: a psychometric and structural modeling approach

---

Dergi: Environmental Research Communications

---

Cilt: 8

---

Sayfa Aralığı: 065057

---

DOI: https://doi.org/10.1088/2515-7620/ae7efb

---

Sorumlu Yazar: Süleyman Utku UZUN

---

İletişim: suzun@pau.edu.tr

---

Ölçülen Özellikler: Hava Kirliliğinden Korunma ile İlgili Öz Bakım Davranışları Ölçeği

---

Alt Boyutlar: Koruyucu Davranışlar, Öz yeterlilik, Tehdit ve Fayda Algıları

---

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: • Faktör 1: Tehdit ve Fayda Algıları (Threat and Benefit Perceptions) (9 soru)
• Faktör 2: Öz Yeterlilik (Self-Efficacy) (2 soru)
• Faktör 3: Koruyucu Davranışlar (Protective Behaviors) (3 soru)

---

Ölçek Türü: Öz Bildirim

---

Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş üstü bireyler

---

Derecelendirme: Ölçekte yer alan sorular 5'li Likert tipine göre (Kesinlikle katılmıyorum ile Kesinlikle katılıyorum arasında değişen derecelerde) değerlendirilmektedir. Sorulara verilen cevaplar şu şekilde puanlanmaktadır: • “Kesinlikle Katılmıyorum” seçeneğini işaretleyenlere 1 puan, • “Katılmıyorum” seçeneğini işaretleyenlere 2 puan, • “Kararsızım” seçeneğini işaretleyenlere 3 puan, • “Katılıyorum” seçeneğini işaretleyenlere 4 puan, • “Kesinlikle Katılıyorum” seçeneğini işaretleyenlere ise 5 puan verilmektedir.

---

Ölçek Puanlaması: Ölçekte yer alan sorular 5'li Likert tipine göre (Kesinlikle katılmıyorum ile Kesinlikle katılıyorum arasında değişen derecelerde) değerlendirilmektedir.
Sorulara verilen cevaplar şu şekilde puanlanmaktadır:
• “Kesinlikle Katılmıyorum” seçeneğini işaretleyenlere 1 puan,
• “Katılmıyorum” seçeneğini işaretleyenlere 2 puan,
• “Kararsızım” seçeneğini işaretleyenlere 3 puan,
• “Katılıyorum” seçeneğini işaretleyenlere 4 puan,
• “Kesinlikle Katılıyorum” seçeneğini işaretleyenlere ise 5 puan verilmektedir.

---

Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek alt boyutlarının dağılımı şu şekildedir:
• 1. ve 9. sorular arası “Tehdit ve Fayda Algıları” alt ölçeği sorularıdır.
• 10. ve 11. sorular “Öz Yeterlilik” alt ölçeği sorularıdır.
• 12., 13. ve 14. sorular ise “Koruyucu Davranışlar” alt ölçeği sorularıdır.
Hava Kirliliği Öz Yeterlilik Davranışları Ölçeği’nde ters kodlanan soru bulunmamaktadır. Ölçek kategorik değil, sürekli bir ölçektir ve herhangi bir kesme noktası yoktur. Her bir sorudan elde edilen puanlar toplanarak kişinin toplam ölçek puanı hesaplanmaktadır. Ölçekten alınabilecek en düşük puan 14, en yüksek puan ise 70’tir. Ölçekten alınan puanın artması, kişinin hava kirliliğine karşı koruyucu davranışlara katılımının daha yüksek olduğu anlamına gelmektedir.

---

Geçerlik: Hava Kirliliği Öz Yeterlilik Davranışları Ölçeği'nin dil ve kapsam geçerliliği sonrası, açımlayıcı (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) yapılmıştır. Tüm ölçeğin güvenilirliği için hesaplanan Cronbach alfa katsayısı 0,869'dur. Alt ölçeklerin Cronbach alfa değerleri ise Tehdit ve Fayda Algıları için 0,869; Öz Yeterlilik için 0,768 ve Koruyucu Davranışlar için 0,732 olarak bulunmuştur. DFA sonucunda uyum indeksleri CFI = 0,987, TLI = 0,985, RMSEA = 0,045 ve SRMR = 0,056 olarak bulunmuştur. Uyum indeksleri sonuçları mükemmel düzeydedir ve ölçme aracının geçerli, güvenilir bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

---

Güvenirlik: Hava Kirliliği Öz Yeterlilik Davranışları Ölçeği'nin dil ve kapsam geçerliliği sonrası, açımlayıcı (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizleri (DFA) yapılmıştır. Tüm ölçeğin güvenilirliği için hesaplanan Cronbach alfa katsayısı 0,869'dur. Alt ölçeklerin Cronbach alfa değerleri ise Tehdit ve Fayda Algıları için 0,869; Öz Yeterlilik için 0,768 ve Koruyucu Davranışlar için 0,732 olarak bulunmuştur. DFA sonucunda uyum indeksleri CFI = 0,987, TLI = 0,985, RMSEA = 0,045 ve SRMR = 0,056 olarak bulunmuştur. Uyum indeksleri sonuçları mükemmel düzeydedir ve ölçme aracının geçerli, güvenilir bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

---

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr