Sporcularda Öznel Uyku Farkındalığı Ölçeği

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. Araştırmanının başlangıcında araştırmanın amacı ile bir bilginin sorumlu yazara e-posta gönderilmesi yeterlidir.

Makale

İNDİR

Ölçek Formu

İNDİR

Link: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5358323

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

10 Psikoloji » 130 Duygu Durumu, Duygusal Tepkiler ve Motivasyon

20 Psikiyatri /Klinik Psikoloji » 209 Somatik Belirti ve İlişkili Bozukluklar

30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 390 Beden Eğitimi

Kaynak Türü: Makale

Kaynak/Referans:

Kara, M. (2026). Sporcularda Öznel Uyku Farkındalığı Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 316-334. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1809899

Geliştiren/Uyarlayan: Mehmet Kara

Yıl: 2026

Kaynak Adı: Sporcularda Öznel Uyku Farkındalığı Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Dergi: Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

Cilt: 22

Sayı: 2

Sayfa Aralığı: 316-334

DOI: https://doi.org/10.17860/mersinefd.1809899

Sorumlu Yazar: Mehmet KARA

İletişim: mehmetkara@mersin.edu.tr

Ölçülen Özellikler: Tüm Sporcular

Alt Boyutlar: Fizyolojik ve Biyolojik Faktörler, Performans Kaygısı ve Stres, Sosyal ve Çevresel Etmenler

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Madde Sayısı: 17 madde

Faktör Adları ve güvenirlik katsayıları
Faktör Sayısı Faktör İsimleri Madde Sayısı Cronbach Alfa
1. Faktör Sosyal ve Çevresel Etmenler 7 (1-7 arası) 0.85
2. Faktör Performans Kaygısı ve Stres 5 (8-12 arası) 0.89
3. Faktör Fizyolojik ve Biyolojik Faktörler 5 (13-17 arası) 0.78
Ölçeğin tümü/toplam Toplam 17 Madde 0.91

Not: Ölçekte ters kodlanmış madde bulunmamaktadır.

Örnek Maddeler:
“Antrenörümle olan ilişkim uyku kalitemi etkiler.”
“Yarışma stresi hissettiğimde uyumakta zorlanırım.”
“Yoğun antrenman temposu uykumu etkiler.”

Ölçek Türü: Kendini Değerlendirme

Kimlere Uygulanabilir: Aktif Sporcular

Derecelendirme: “7’li Likert tipi derecelendirme (1 = Beni Hiç Tanımlamıyor, 7 = Tamamen Beni Tanımlıyor). Yüksek puanlar, ilgili boyutta öznel uyku farkındalığının daha yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir.”

Ölçek Puanlaması: Ölçek Puanlaması: Ölçek 17 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır. Maddeler 1–7 arasında puanlanmaktadır. Buna göre ölçeğin tamamından alınabilecek puan 17–119 arasındadır. Alt boyutlara göre Sosyal ve Çevresel Etmenler 7 maddeden oluştuğu için 7–49, Performans Kaygısı ve Stres 5 maddeden oluştuğu için 5–35, Fizyolojik ve Biyolojik Faktörler 5 maddeden oluştuğu için 5–35 puan aralığındadır. Ölçeğin 7, 5 ve 5 maddelik üç faktörlü yapısı makalede belirtilmiştir.

Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek Değerlendirmesi: Ölçekten ve alt boyutlardan alınan yüksek puanlar, sporcunun ilgili uyku etmenlerine yönelik öznel farkındalığının daha yüksek olduğunu ifade etmektedir. Düşük puanlar ise ilgili etmenlere yönelik farkındalığın daha düşük olduğunu göstermektedir. Ölçek geliştirme çalışmasında düşük, orta ve yüksek şeklinde herhangi bir kesme puanı (cut-off) tanımlanmamıştır; bu nedenle puanların kategorik sınıflandırılmasından ziyade, toplam ve alt boyut puanlarının düzeyleri üzerinden değerlendirilmesi uygundur. Makalede kullanılan toplam puanlama yaklaşımında yüksek toplam puanın ölçülen özelliğin daha yüksek düzeyini temsil ettiği belirtilmektedir.

Geçerlik: Ölçeğin yapı geçerliği Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. AFA sonucunda 17 maddeli ve 3 faktörlü yapı elde edilmiş ve bu yapı toplam varyansın %59,446’sını açıklamıştır. DFA sonucunda uyum indeksleri χ²/sd=4,68; RMSEA=0,08; SRMR=0,07; NFI=0,95; CFI=0,96; GFI=0,90; AGFI=0,86 olarak belirlenmiş ve üç faktörlü yapı doğrulanmıştır. Ayrıca yakınsak ve ayırıcı geçerlik AVE, MSV ve ASV değerleri üzerinden incelenmiş ve gerekli ölçütlerin karşılandığı bildirilmiştir.

Güvenirlik: Ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa (α) ve Bileşik Güvenirlik (CR) katsayılarıyla değerlendirilmiştir. Cronbach Alfa değerleri Sosyal ve Çevresel Etmenler için α=0,85, Performans Kaygısı ve Stres için α=0,89, Fizyolojik ve Biyolojik Faktörler için α=0,78 ve ölçeğin geneli için α=0,91 olarak bulunmuştur. Bileşik güvenirlik (CR) değerleri ise üç alt boyut için sırasıyla 0,85, 0,89 ve 0,78 olup tüm değerlerin kabul edilen 0,70 sınırının üzerinde olduğu belirtilmiştir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr