Ahlaki Yönelim Ölçeği
Ölçek özeti
- Çalışma türü
- Geliştirme
- Yıl
- 2025
- Kaynak türü
- Makale
- Ölçülen özellik
- Ahlaki Yönelim
- Alt boyutlar
- Dinî Ahlaki Yönelim, Seküler Ahlaki Yönelim
Kaynak ve Dosyalar
Kaynak/Referans:
Koçak, A. (2025). Ahlaki Yönelim Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hitit İlahiyat Dergisi, 24(2), 805-824. https://doi.org/10.14395/hid.1735382
Kaynak Bağlantısı: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5025386
Diğer kaynak bilgileri
Kaynak Türü: Makale
Yıl: 2025
Kaynak Adı: Ahlaki Yönelim Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Dergi: Hitit İlahiyat Dergisi
Cilt: 24
Sayı: 2
Sayfa Aralığı: 805 - 824
DOI: https://doi.org/10.14395/hid.1735382
Ölçek Bilgileri
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
10 Psikoloji » 170 Değerler Psikolojisi
Ölçülen Özellikler: Ahlaki Yönelim
Alt Boyutlar: Dinî Ahlaki Yönelim, Seküler Ahlaki Yönelim
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 1. Ahlaklı yaşamak için din gereklidir.
3. Dürüst yaşadığım sürece, dinî inancım çok önemli değildir.
5. Davranışın iyiliği, sevap ya da günah olmasına bağlıdır.
8. Bilim ve akıl, doğruyu yanlıştan ayırmak için yeterlidir.
Kimlere Uygulanabilir: 17 Yaş Üstü Üniversite Öğrencileri, 17-30 Yaş Arası Gençler, 18 Yaş Üstü Yetişkinler
Derecelendirme: 7'li Likert (1=Kesinlikle katılmıyorum - 7=Kesinlikle katılıyorum)
Ölçek Puanlaması: Ölçek iki faktörden oluşmaktadır:
Dini Ahlaki Yönelim Faktörü (Maddeler: 1, 2, 4, 5, 6, 9, 10, 13) → Puan Aralığı: 8 – 56
Seküler Ahlaki Yönelim Faktörü (Maddeler: 3, 7, 8, 11, 12, 14) → Puan Aralığı: 6 – 42
Her madde 7 dereceli Likert tipi ölçekle yanıtlanır:
1 = Kesinlikle Katılmıyorum, 7 = Kesinlikle Katılıyorum
Yüksek puan, ilgili yönelimin daha güçlü olduğunu gösterir.
Ölçekte ters madde bulunmamaktadır; puanlama doğrudan yapılır.
Ölçek Değerlendirmesi: Toplam puan hesaplanmaz; yalnızca faktör bazlı analiz yapılır.
Faktör puanları ayrı ayrı yorumlanmalıdır.
Bu yaklaşım, ölçeğin kuramsal temelleriyle uyumludur.
Faktör bazlı analiz, yönelimlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesine olanak sağlar.
Geçerlik: Kapsam Geçerliği: Ölçek maddeleri ahlak psikolojisi, din psikolojisi ve değerler literatürüne dayalı olarak oluşturulmuş; uzman görüşleri ve pilot uygulama ile içerik açısından uygunluğu sağlanmıştır.
Yapı Geçerliği: AFA Sonuçları: KMO = 0.889 (çok iyi düzeyde uygunluk)
Bartlett Testi: χ²(91) = 1358.443, p < .001
İki faktörlü yapı: Dinî Ahlaki Yönelim ve Seküler Ahlaki Yönelim
Toplam varyans açıklama oranı: %56
DFA Sonuçları (Uyum İndeksleri): CFI = 0.951, TLI = 0.939, RMSEA = 0.065, SRMR = 0.052, GFI = 0.916, AGFI = 0.879
→ Modelin veriyle iyi/mükemmel düzeyde uyum sağladığı görülmüştür.
Yakınsak (Birleşen) Geçerlik: Dinî Ahlaki Yönelim: AVE = 0.517, CR = 0.881 ; Seküler Ahlaki Yönelim: AVE = 0.421, CR = 0.812
→ CR değerlerinin yeterli düzeyde olması yapı geçerliğini desteklemektedir.
Ayırt Edici Geçerlik: Faktörler arası HTMT oranı = 0.705 (kabul edilebilir sınırlar içinde). Alt–üst %27 grup karşılaştırmaları ölçeğin ayırt edici olduğunu göstermiştir.
Güvenirlik: İç Tutarlılık: Dinî Ahlaki Yönelim: Cronbach Alfa = .89
Seküler Ahlaki Yönelim: Cronbach Alfa = .81
→ Her iki faktör de yüksek iç tutarlılığa sahiptir.
Madde Analizi: Madde-toplam korelasyonları: .68 – .83 aralığında
Alt–üst %27 grup karşılaştırmalarında tüm maddeler için anlamlı farklılıklar (p < .05)
→ Ölçek güvenilir bir ölçme aracı olarak değerlendirilmiştir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr