Afetlere Uyum ve Dirençlilik Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
60 Sağlık Bilimleri » 606 Halk Sağlığı
Kaynak Türü: Tez
Kaynak/Referans:
Doğan, A. (2026). Afetlere Uyum ve Dirençlilik Ölçeği: Türkçeye uyarlanması, geçerliliği ve güvenirliği [Doktora tezi, Gümüşhane Üniversitesi]. https://doi.org/10.71008/gumushane.thesis.2026.163
Geliştiren/Uyarlayan: Ali DOĞAN
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Afetlere Uyum ve Dirençlilik Ölçeği: Türkçeye Uyarlanması, Geçerliliği ve Güvenirliği
Tez Türü: Doktora
Üniversite: Gümüşhane Üniversitesi
Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
Şehir: Gümüşhane
Ülke: TÜRKİYE
DOI: https://doi.org/10.71008/gumushane.thesis.2026.163
Sorumlu Yazar: Ali DOĞAN
İletişim: ayayali102@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Afetlere uyum ve dirençlilik
Alt Boyutlar: Destekleyici İlişkiler, Duygu/Sıkıntı Düzenleme, Fiziksel Kaynaklar, İyimserlik, Problem Çözme
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 27 madde 5 alt boyut
Ölçek Türü: Afetlere uyum ve dirençlilik
Kimlere Uygulanabilir: 18-65 yaş aralığındaki afetzedeler
Derecelendirme: (1= hiç doğru değil – 5= her zaman doğru)
Ölçek Puanlaması: Ölçekten alınabilecek puan 5 ile 135 arasında değişmektedir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek puanlarındaki artış, afetlere karşı bireysel uyum, hazırlıklılık ve psikolojik direnç seviyesinin yüksekliği ile doğru orantılıdır.
Çeviri Süreci: Sağlanan metne göre, **Afetlere Uyum ve Dirençlilik Ölçeği'nin (DARS)** Türkçeye uyarlanması ve çeviri süreci şu temel aşamalardan oluşmaktadır:
* **Yapı Denkliğinin İncelenmesi:** İlk olarak güncel kaynaklar ve ölçeğin farklı kültürlerdeki uyarlama çalışmaları taranarak, ölçeğin kavramsal olarak Türk kültürüne ve dil yapısına uygunluğu değerlendirilmiştir.
* **İlk Çeviri (İngilizceden Türkçeye):** İngilizce ve Türkçeye ileri düzeyde hâkim, hem Türk hem Amerikan kültürüne aşina ve afet psikolojisi alanında uzman **en az iki bağımsız çevirmen** tarafından ölçek maddeleri Türkçeye çevrilmiştir.
* **Geri Çeviri (Türkçeden İngilizceye):** Dilsel tutarlılığı ve anlam kaybı olup olmadığını kontrol etmek amacıyla Türkçe form tekrar orijinal dile (İngilizceye) çevrilmiştir.
* **Uzman Görüşleri ve Dil Geçerliliği:** Çevirisi yapılan maddeler, dil ve içerik geçerliliğini sağlamak adına uzmanların (çalışmada farklı üniversite ve kurumlardan 15 uzman yer almıştır) değerlendirmesine sunulmuştur.
* **Ön (Pilot) Uygulama ve Revizyon:** Maddelerin anlaşılırlığını test etmek için hedef kitleyi temsil eden bir grupla (407 kişi) pilot uygulama yapılmış ve elde edilen geri bildirimler doğrultusunda gerekli düzeltmeler (revizyonlar) gerçekleştirilmiştir.
* **Nihai Formun Oluşturulması:** Tüm bu aşamaların ve zamansal tutarlılık (test-tekrar test) analizlerinin ardından ölçeğin asıl uygulamaya hazır olan Türkçe nihai formu elde edilmiştir.
Güvenirlik: **Afetlere Uyum ve Dirençlilik Ölçeği'nin (DARS)** Türkçe formunun geçerlilik özellikleri kısa ve net olarak şu şekildedir:
### 1. Dil ve Kapsam Geçerliliği
* **Uzman Görüşü:** Farklı üniversite ve kurumlardan **15 uzmanın** görüşü alınarak ölçek maddelerinin kültürel ve dilsel uygunluğu doğrulanmıştır.
* **Pilot Uygulama:** **407 kişilik** bir grupla ön uygulama yapılarak maddelerin netliği ve anlaşılırlığı kesinleştirilmiştir.
### 2. Yapı Geçerliliği
* **Faktör Analizi:** Ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de korunduğu ve yapı denkliğinin sağlandığı doğrulanmıştır.
* **Zamana Göre Değişmezlik:** Ölçeğin zamansal tutarlılığını test etmek için **test-tekrar test** analizleri yapılmış ve yapının kararlı olduğu belirlenmiştir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: Disaster Adaptation and Resilience Scale (DARS)
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
First, J. M., Yu, M., & Houston, J. B. (2021). The Disaster Adaptation and Resilience Scale: Development and validation of an individual-level protection measure. Disasters, 45(4), 939–967. https://doi.org/10.1111/disa.12452
Orijinal Ölçek Yıl: 2019
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: The development and validation of the Disaster Adaptation and Resilience Scale
Orijinal Ölçek Link: https://hdl.handle.net/10355/69944
Orijinal Ölçek DOI: https://doi.org/10.32469/10355/69944