Dini Hoşgörü Ölçeği

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. Araştırmanının başlangıcında araştırmanın amacı ile bir bilginin sorumlu yazara e-posta gönderilmesi yeterlidir.

Makale

İNDİR

Ölçek Formu

İNDİR

Link: https://dergipark.org.tr/tr/pub/tdpd/article/1852282

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

10 Psikoloji » 175 Dini İnançlar, Maneviyat, Manevi Gelişim/Danışmanlık

40 Sosyal ve Beşeri Bilimler » 490 İlahiyat

Kaynak Türü: Makale

Kaynak/Referans:

Memiş, M. (2026). Dini Hoşgörü Ölçeği-(DHÖ): Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Türk Din Psikolojisi Dergisi, 13, 69-104.

Geliştiren/Uyarlayan: Mustafa Memiş

Yıl: 2026

Kaynak Adı: Dini Hoşgörü Ölçeği-(DHÖ): Geçerlilik ve güvenirlik çalışması

Dergi: Türk Din Psikolojisi Dergisi

Sayı: 13

Sayfa Aralığı: 69-104

DOI: https://doi.org/10.59379/tdpd.1852282

Sorumlu Yazar: Mustafa Memiş

İletişim: mustafamemis@sdu.edu.tr

Ölçülen Özellikler: Bireylerin din ve mezhep farklılıklarına yönelik hoşgörü düzeyleri

Alt Boyutlar: Din ve mezhep ayrımcılığı, Din ve mezhep farklılıklarına hoşgörü, Din ve mezhep farklılıklarına saygı, Din ve mezhep farklılıklarının nedeni

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Ölçekte toplamda 4 alt boyut ve 12 madde yer almaktadır. Örnek maddeler:

1. Başka mezhepten insanlara karşı mesafeli davranırım. *
2. Başka dinden insanlara karşı mesafeli davranırım. *
3. Başka mezhepten olan insanlar benim için ötekidir. *

Ölçek Türü: Tutum ölçeği

Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş üzeri tüm bireyler

Derecelendirme: 5'li likert [“Bana Hiç Uygun Değil” (1), “Bana Uygun Değil” (2), “Bana Biraz Uygun” (3), “Bana Oldukça Uygun” (4), “Bana Tamamen Uygun” (5) ]

Ölçek Puanlaması: Ölçekten alınabilecek minimum puan 12, maksimum puan 60'tır. Ölçekte 4 adet ters madde bulunmaktadır.

Ölçek Değerlendirmesi: Dini Hoşgörü ölçeğinde 4 olumsuz ve 8 olumlu olmak üzere toplamda 12 madde bulunmaktadır. Bu ölçekte alınabilecek en düşük puan 12, en yüksek puan ise 60’tır. Bu durumda ölçekten alınacak 12 puan katılımcıların dini hoşgörü hususunda “Bana Hiç Uygun Değil” düzeyini ifade ederken, 60 puanın ise “Bana Tamamen Uygun” düzeyini ifade etmektedir. Bu puanlama sistemi, katılımcıların ölçekteki ifadelerle ilişkili dini hoşgörü düzeylerini geniş bir skalada değerlendirmelerini sağlamaktadır.

Geçerlik: Bu ölçek geliştirme çalışmasında uygulanan KMO testi sonucunda değerin 0,71 olduğu saptanmış; Bartlett Küresellik Testi kapsamında hesaplanan ki-kare değerinin ise istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (χ²= 752,609; p = 0,00). Bu bulgular, araştırmada kullanılan veri setinin faktör analizi için yeterli, uygun ve analiz edilebilir bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik: Cronbach’s Alpha güvenirlik katsayısı ölçeğin bütünü için 0,86 olarak hesaplanmıştır. Alt boyutlar açısından değerlendirildiğinde, Din ve Mezhep Ayrımcılığı faktörünün 0,74; Din ve Mezhep Farklılıklarına Saygı faktörünün 0,84; Din ve Mezhep Farklılıklarının Nedeni faktörünün 0,78; Din ve Mezhep Farklılıklarına Hoş-görü faktörünün ise 0,81 düzeyinde güvenirlik katsayısına sahip olduğu görülmektedir. Sosyal bilimler alanında kullanılan ölçme araçlarında güvenirlik katsayısının 0,70 ve üzerinde olması, testten elde edilen puanların güvenilir kabul edilmesi açısından yeterli bir ölçüt olarak değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, ölçeğin hem bütüncül yapısının hem de alt boyutlarının kabul edilebilir ile yüksek düzey arasında iç tutarlılık gösterdiği söylenebilir.
Madde-toplam korelasyonları incelendiğinde, değerlerin 0,40 ile 0,90 arasında değiştiği görülmektedir. Bu bulgu, ölçekte yer alan maddelerin toplam puanla yeterli düzeyde ilişki kurduğunu ve ölçülmek istenen yapıya anlamlı katkı sağladığını göstermektedir. Madde toplam korelasyonunun 0,30’un üzerinde olması, ilgili maddenin iç tutarlılığa katkı sağladığını gösteren önemli bir ölçüt olarak kabul edilmektedir (Büyüköztürk, 2020: 183). Bu çerçevede, Dini Hoşgörü Ölçeği’ni oluşturan maddelerin hem ayırt edici nitelikte olduğu hem de ölçeğin genel yapısıyla tutarlı biçimde işlediği anlaşılmaktadır.
Elde edilen bulgular birlikte değerlendirildiğinde, Dini Hoşgörü Ölçeği’nin dört alt boyutuyla birlikte güvenilir bir ölçme aracı olduğu ve ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğine ilişkin yeterli psikometrik kanıt sağladığı söylenebilir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr