Ortaokul Öğrencileri İçin Yapay Zekâ Öz-Yeterlik Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.
İNDİR
Link: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5293003
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 330 Ölçme ve Değerlendirme » 350 Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Karakuş, A., & Yeşilbursa, C. C. (2026). Yapay Zekâ Öz-Yeterlik Ölçeği: Ortaokul öğrencileri için geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bilgisayar ve Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14, e2614035. https://doi.org/10.18009/jcer.1795295
Geliştiren/Uyarlayan: Aylin KARAKUŞ, Cemil Cahit YEŞİLBURSA
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Yapay Zekâ Öz-Yeterlik Ölçeği: Ortaokul Öğrencileri için Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Dergi: Journal of Computer and Education Research
Sayı: 14
Sayfa Aralığı: 1-19
DOI: https://doi.org/10.18009/jcer.1795295
Sorumlu Yazar: Aylin Karakuş
İletişim: aylinkarakus@gazi.edu.tr
Ölçülen Özellikler: Ortaokul Öğrencileri İçin Yapay Zekâ Öz-Yeterlik Ölçeği
Alt Boyutlar: 1. Faktör, 2. Faktör, 3. Faktör
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 1. Faktör
ÖZY1
Yapay zekânın ne olduğunu kendi cümlelerimle anlatabilirim.
ÖZY2
Yapmak istediğim bir iş için uygun yapay zekâ uygulamasını seçebilirim.
ÖZY4
Ders çalışırken yapay zekâdan nasıl yardım alacağımı bilirim.
ÖZY10
Yapay zekâyı günlük hayatta nerelerde kullanabileceğimi bilirim.
ÖZY12
Yapay zekânın hangi işlerde kullanıldığını söyleyebilirim.
ÖZY26
Yapay zekâyı kullanarak arkadaşlarımla birlikte bir çalışma yapabilirim.
2. Faktör
ÖZY5
Anlamadığım bir ders konusu için yapay zekâdan yardım alabilirim.
ÖZY8
Bir deneyin nasıl yapıldığını öğrenmek için yapay zekâdan yardım alabilirim.
ÖZY9
Zorlandığım bir matematik problemini anlamak için yapay zekâdan yardım alabilirim.
3. Faktör
ÖZY6
Yapay zekâdan yardım alarak harita hazırlayabilirim.
ÖZY7
Yapay zekâdan yardım alarak zaman çizelgesi hazırlayabilirim.
ÖZY19
Yapay zekâ ile hazırlanan ders içeriklerini kullanabilirim.
Ölçek Türü: Öz Yeterlik
Kimlere Uygulanabilir: 10-14 Yaş Grubu
Derecelendirme: 3'lü Likert
Ölçek Puanlaması: En düşük puan: 12 (12 × 1)
En yüksek puan: 36 (12 × 3)
Ölçek Değerlendirmesi: Yapay Zekâ Öz-Yeterlik Ölçeği, ortaokul öğrencilerinin yapay zekâya yönelik öz-yeterlik algılarını belirlemek amacıyla geliştirilmiş 12 maddelik ve üç faktörlü bir ölçme aracıdır. Ölçekte öğrencilerin yaş ve bilişsel gelişim düzeyleri dikkate alınarak 3’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır. Birinci faktör 6, ikinci ve üçüncü faktörler ise 3’er maddeden oluşmaktadır. Ölçekten elde edilen puanlar öğrencilerin yapay zekâya ilişkin öz-yeterlik algılarının değerlendirilmesinde kullanılmaktadır. Çalışmada belirli bir kesme puanı ya da “düşük-orta-yüksek” şeklinde bir sınıflandırma tanımlanmamıştır.
Geçerlik: Ölçeğin kapsam ve yapı geçerliğine ilişkin çeşitli kanıtlar elde edilmiştir. Madde havuzu oluşturulduktan sonra taslak form; yapay zekâ alanında çalışan iki bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi uzmanı, bir Türkçe eğitimi uzmanı ve üç ölçme-değerlendirme uzmanının görüşüne sunulmuş; maddeler dilsel açıklık, kapsam uygunluğu, yaş düzeyine uygunluk ve içerik temsil yeterliği bakımından değerlendirilmiştir. Yapı geçerliği kapsamında gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda KMO=.825 ve Bartlett Küresellik Testi χ²=443.051, p<.001 olarak bulunmuştur. Ölçeğin üç faktörlü yapısı toplam varyansın %52.87’sini açıklamaktadır. Bu yapı bağımsız bir örneklem üzerinde DFA ile sınanmış ve χ²/sd=1.26, CFI=.93, TLI=.90, RMSEA=.04, SRMR=.05 değerleri elde edilmiştir. Bu değerler ölçeğin üç faktörlü yapısına ilişkin genel düzeyde geçerlik kanıtı sunmaktadır.
Güvenirlik: Yapay Zekâ Öz-Yeterlik Ölçeği’nin güvenirliği Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı ile incelenmiştir. Ölçeğin tamamı için Cronbach Alpha katsayısı .784, birinci faktör için .748, ikinci faktör için .628 ve üçüncü faktör için .629 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca düzeltilmiş madde-toplam korelasyonlarının .321 ile .550 arasında değiştiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin genelinin yeterli iç tutarlılığa sahip olduğunu; alt boyutlara ilişkin güvenirlik katsayılarının da madde sayılarının sınırlı olması dikkate alındığında kabul edilebilir düzeyde bulunduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda ölçeğin, ortaokul öğrencilerinin yapay zekâ öz-yeterliklerini belirlemede güvenilir bir ölçme aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr