Yapay Zeka Okuryazarlığı Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Link: https://itejournal.com/articles/artificial-intelligence-literacy-scale.pdf
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
10 Psikoloji » Sosyal Bilimler
30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 350 Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Aktay, S., Gok, S., & Kanata, O. (2025). Artificial Intelligence Literacy Scale. International Technology and Education Journal, 10(1), 22–34. https://doi.org/10.71410/ESApub.ITEJ.2026.10-01.02
Geliştiren/Uyarlayan: Sayım Aktay, Seçkin Gök, Özgenur Kanata
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Artificial Intelligence Literacy Scale
Dergi: International Technology and Education Journal (ITEJ)
Cilt: 10
Sayı: 1
Sayfa Aralığı: 22-34
DOI: https://doi.org/10.71410/ESApub.ITEJ.2026.10-01.02
Sorumlu Yazar: Sayım AKTAY
İletişim: sayimaktay@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Yapay Zeka Bağlamında Etik, Yapay Zeka Bilgisi ve Kullanım Yetkinliği, yapay zeka okuryazarlığı, Yapay Zekanın Toplumsal Etkileri
Alt Boyutlar: Yapay Zeka Bağlamında Etik, Yapay Zeka Bilgisi ve Kullanım Yetkinliği, Yapay Zekanın Toplumsal Etkileri
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 1. Yapay zekanın ne olduğunu açıklayabilirim.
2. Yapay zekanın insanlığa sunduğu fırsatları açıklayabilirim.
3. Günlük yaşamda çeşitli yapay zeka araçlarını (sohbet robotu, çeviri uygulaması gibi) kullanabiliyorum.
4. Yapay zekanın oluşturduğu çıktıları ihtiyaçlarıma göre düzenleyebilirim.
5. İhtiyacıma yönelik en uygun yapay zeka aracını seçebilirim.
6. İstediğim sonucu elde edebilmek için yapay zeka araçlarına nasıl komut vereceğimi bilirim.
7. Yapay zeka sistemlerinin siber saldırı ya da veri çalma gibi kötü amaçlarla kullanılabileceğinin farkındayım.
8. Yapay zeka sistemlerine toplumun her kesiminin eşit bir biçimde ulaşamadığını biliyorum.
9. Yapay zeka sistemlerinin toplumdaki birçok mesleği yok edebileceğinin farkındayım.
10. Yapay zeka sistemlerinin yeni meslekler ortaya çıkarabileceğini biliyorum.
11. Yapay zekanın gelecekte eğitim, sağlık ve adalet gibi farklı alanlara entegre olabileceğinin farkındayım.
12. Yapay zeka sistemlerinin bazı konularda önyargılı olabileceğini biliyorum.
13. Yapay zeka ile oluşturulan ürünlerde telif hakkı sorunu olabileceğinin farkındayım.
14. Yapay zekanın sınırlı olduğu durumları açıklayabilirim.
15. Yapay zeka sistemlerinin verdiği kararları sorgulayabilirim.
16. Yapay zeka ile üretilen bilgilerin doğruluğunu başka kaynaklarla kontrol etmem gerekebileceğini biliyorum.
Ölçek Türü: Okuryazarlık
Kimlere Uygulanabilir: 15-65 Yaş arası bireyler
Derecelendirme: 1=Kesinlikle katılmıyorum - 5=Kesinlikle katılıyorum
Ölçek Puanlaması: Bu ölçekte yer alan tüm maddeler olumlu ifadelerden oluşmaktadır. Ters (negatif) madde bulunmamaktadır. Ölçekten alınabilecek puan 1 ile 80 arasında değişmektedir.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek alt boyutlar ve genel ölçek olarak de değerlendirilebilir.
Geçerlik: Açımlayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin 16 maddeden oluşan üç faktörlü bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin hem toplam puan düzeyinde hem de alt boyutları açısından yeterli iç tutarlılığa sahip olduğunu ortaya koymuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları ise model uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyden iyi düzeye kadar değiştiğini göstermiştir. Ölçek; Yapay Zekâ Bilgisi ve Kullanım Yetkinliği, Yapay Zekânın Toplumsal Etkileri ve Yapay Zekâ Bağlamında Etik olmak üzere üç alt boyuttan oluşmaktadır. Ölçek, toplam varyansın %56,92’sini açıklamaktadır.
Güvenirlik: Genel olarak bulgular, Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeğinin bireylerin yapay zekâ okuryazarlık düzeylerini değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr