Okul Müdürü Liderliği Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. Araştırmanının başlangıcında araştırmanın amacı ile bir bilginin sorumlu yazara e-posta gönderilmesi yeterlidir.
Link: https://doi.org/10.5281/zenodo.19895045
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 310 Eğitim Yönetimi
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Karakaya, M. ve Korkmaz, M. (2026). Okul Müdürü Liderliği Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması, Eğitim Dünyası Araştırma ve Geliştirme Dergisi Online, 2(1), 80-101. https://doi.org/10.5281/zenodo.19895045
Geliştiren/Uyarlayan: Mahmut Karakaya, Mehmet Korkmaz
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Okul Müdürü Liderliği Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Dergi: Eğitim Dünyası Araştırma ve Geliştirme Dergisi
Cilt: 2
Sayı: 1
Sayfa Aralığı: 80-101
DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.19895045
Sorumlu Yazar: Mahmut Karakaya
İletişim: mahmutkarakaya1974@gmail.com
Ölçülen Özellikler: Öğretmen Algısı
Alt Boyutlar: Öğretimsel Liderlik, Öğretmen–Müdür Güveni
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: A. Öğretmen–Müdür Güveni
No Madde 1 2 3 4
1 Okul müdürümüz, duygu, endişe ve gerilimlerin kendisiyle açıkça tartışılmasını normal karşılar. ☐ ☐ ☐ ☐
2 Okul müdürümüz, öğretmenlerin mesleki gelişimleriyle ilgilenir. ☐ ☐ ☐ ☐
3 Okul müdürümüz, öğretmenlerin kişisel ihtiyaçlarını gözetir. ☐ ☐ ☐ ☐
4 Okul müdürümüz, öğretmenler arasında güven ortamı oluşturur. ☐ ☐ ☐ ☐
5 Okul müdürümüz, öğretmenlerin duygu, endişe ve gerilimlerini birbirleriyle paylaşmalarını destekler. ☐ ☐ ☐ ☐
6 Okul müdürümüz, öğrenci ihtiyaçlarını çalışanlardan veya politik beklentilerden önce tutar. ☐ ☐ ☐ ☐
B. Öğretimsel Liderlik
No Madde 1 2 3 4
7 Okul müdürümüz, öğretim hedeflerini karşılama beklentilerini açık ve anlaşılır hale getirir. ☐ ☐ ☐ ☐
8 Okul müdürümüz, okulumuz için açık bir vizyon ortaya koyar. ☐ ☐ ☐ ☐
9 Okul müdürümüz, öğretim için yüksek standartlar belirler. ☐ ☐ ☐ ☐
10 Okul müdürümüz, öğrencilerin nasıl öğrendiğini anlar. ☐ ☐ ☐ ☐
11 Okul müdürümüz, öğrencilerin öğrenmesi için yüksek standartlar belirler. ☐ ☐ ☐ ☐
12 Okul müdürümüz, öğretmenlerin mesleki gelişimde öğrendiklerini uygulamaya yansıtmalarını teşvik eder. ☐ ☐ ☐ ☐
13 Okul müdürümüz, öğrencilerin akademik ilerlemesini dikkatle izler. ☐ ☐ ☐ ☐
14 Okul müdürümüz, öğretim kalitesini aktif olarak izler. ☐ ☐ ☐ ☐
Ölçek Türü: öz bildirim
Kimlere Uygulanabilir: 21-59 Yaşları Arasındaki Öğretmenler
Derecelendirme: 4’lü Likert tipi derecelendirme (1 = Kesinlikle Katılmıyorum · 2 = Katılmıyorum · 3 = Katılıyorum · 4 = Kesinlikle Katılıyorum)
Ölçek Puanlaması: Ölçek 15 maddeden oluşmaktadır ve 4'lü Likert tipinde (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 2=Katılmıyorum, 3=Katılıyorum, 4=Kesinlikle Katılıyorum) puanlanmaktadır. Ölçekte ters puanlanan madde bulunmamaktadır. Ölçekten alınabilecek toplam puan 15 ile 60 arasında değişmektedir. Yüksek puanlar, öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik davranışlarını daha yüksek düzeyde algıladıklarını göstermektedir. Ölçek, Öğretimsel Liderlik (9 madde; puan aralığı 9–36) ve Öğretmen–Müdür Güveni (6 madde; puan aralığı 6–24) olmak üzere iki alt boyuttan oluşmaktadır.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçekten elde edilen puanlar toplam puan ve alt boyut puanları üzerinden değerlendirilebilmektedir. Ölçekten alınan puanın yüksek olması, öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik davranışlarını daha olumlu algıladıklarını göstermektedir. Öğretimsel Liderlik alt boyutundan alınan yüksek puanlar okul müdürünün öğretim süreçlerini yönlendirme, öğretmenlerin mesleki gelişimini destekleme ve akademik hedeflere odaklanma düzeyinin yüksek olduğunu; Öğretmen–Müdür Güveni alt boyutundan alınan yüksek puanlar ise okul müdürü ile öğretmenler arasındaki güven, açık iletişim ve destekleyici yönetim anlayışının yüksek düzeyde algılandığını göstermektedir. Ölçekte ters puanlanan madde bulunmamaktadır.
Çeviri Süreci: Ölçeğin Türkçeye uyarlanması sürecinde öncelikle ölçek maddeleri araştırmacı ve İngilizceye hâkim iki öğretim üyesi tarafından bağımsız olarak Türkçeye çevrilmiştir. Elde edilen çeviriler karşılaştırılarak dilsel ve anlamsal eşdeğerlik sağlanmış ve ön Türkçe form oluşturulmuştur. Daha sonra bu form, İngiliz Dili Eğitimi alanında uzman bir öğretim üyesi tarafından geri çeviri (back-translation) yöntemiyle yeniden İngilizceye çevrilmiş ve özgün ölçekle karşılaştırılarak kavramsal eşdeğerliği doğrulanmıştır. Türkçe form, Eğitim Yönetimi ve Ölçme ve Değerlendirme alanlarından beş uzmanın görüşüne sunularak kapsam ve dil geçerliği açısından değerlendirilmiş, uzman önerileri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Son olarak ölçek, çalışma grubuna dâhil olmayan 10 öğretmen üzerinde pilot uygulamaya tabi tutulmuş, elde edilen geri bildirimle
Geçerlik: Ölçeğin yapı geçerliği Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. AFA öncesinde hesaplanan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri .948, Bartlett Küresellik Testi ise anlamlı bulunmuştur (χ²(105)=8631.572, p<.001). AFA sonucunda ölçeğin, Öğretimsel Liderlik (9 madde) ve Öğretmen–Müdür Güveni (6 madde) olmak üzere iki faktörlü bir yapı sergilediği ve bu iki faktörün toplam varyansın %62,85'ini açıkladığı belirlenmiştir. DFA sonuçları iki faktörlü modelin veriyle iyi düzeyde uyum sağladığını göstermiştir (χ²/df=4.75; RMSEA=.063; CFI=.99; NNFI=.98; GFI=.95; AGFI=.92; SRMR=.034; NFI=.98). Yakınsak ve ayrışma geçerliği analizleri sonucunda ölçeğin yapı geçerliğine ilişkin yeterli kanıtlar elde edilmiştir.
Güvenirlik: Ölçeğin güvenirliği iç tutarlılık katsayıları, madde-toplam korelasyonları ve alt–üst %27 grup karşılaştırmaları ile incelenmiştir. Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı Öğretimsel Liderlik alt boyutu için .94, Öğretmen–Müdür Güveni alt boyutu için .80 ve ölçeğin geneli için .93 olarak hesaplanmıştır. Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları .48 ile .75 arasında değişmektedir. Alt ve üst %27'lik gruplar arasında yapılan karşılaştırmalarda tüm maddeler için elde edilen t değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<.001) belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa, yeterli madde ayırt ediciliğine ve güvenilir psikometrik özelliklere sahip olduğunu gösterme
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: Principal Leadership Scale (PLS)
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Sebastian, J., & Allensworth, E. (2012). The influence of principal leadership on classroom instruction and student learning: A study of mediated pathways to learning. Educational Administration Quarterly, 48(4), 626–663. https://doi.org/10.1177/0013161X11436273
Orijinal Ölçek Yıl: 2012
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: The influence of principal leadership on classroom instruction and student learning: A study of mediated pathways to learning
Orijinal Ölçek Link: https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0013161x11436273
Orijinal Ölçek DOI: https://doi.org/10.1177/0013161X11436
Orijinal Ölçek Dergi: Educational Administration Quarterly
Orijinal Ölçek Cilt: 48
Orijinal Ölçek Sayı: 4
Orijinal Ölçek Sayfa Aralığı: 626–663
Orijinal Ölçek Geçerlik: Orijinal çalışmada Principal Leadership yapısı iki alt boyuttan (Instructional Leadership ve Teacher–Principal Trust) oluşmaktadır. Ölçeğin psikometrik özellikleri çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi (Multilevel Structural Equation Modeling) ile incelenmiştir. Nihai modelin uyum indeksleri yeterli düzeyde bulunmuştur (CFI = .96, TLI = .95, RMSEA = .03). Ölçeğin yapı geçerliğinin yeterli olduğu ve okul liderliğini ölçmede geçerli bir araç olduğu rapor edilmiştir.
Orijinal Ölçek Güvenirlik: Orijinal çalışmada güvenirlik iç tutarlılık katsayıları ile değerlendirilmiştir. Instructional Leadership alt boyutu için güvenirlik katsayısı .91, Teacher–Principal Trust alt boyutu için ise .89 olarak rapor edilmiştir. Bu değerler ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.