Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.

---

---

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

---

Kategori(ler):

60 Sağlık Bilimleri » 640 Hemşirelik » 643 Hemşirelik Esasları

---

Kaynak Türü: Tez

---

Kaynak/Referans:

Dağlı, S. (2026). Hemşirelik öğrencilerinde Yapay Zekâ Korkusu Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik-güvenirlik çalışması [Yüksek lisans tezi, Adıyaman Üniversitesi]. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.

---

Geliştiren/Uyarlayan: Sevilay DAĞLI, Yasemin ALTINBAŞ

---

Yıl: 2026

---

Kaynak Adı: HEMŞİRELİK ÖĞRENCİLERİNDE YAPAY ZEKA KORKUSU ÖLÇEĞİ’NİN TÜRKÇE’YE UYARLANMASI: GEÇERLİK-GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

---

Tez Türü: Yüksek Lisans

---

Üniversite: Adıyaman Üniversitesi

---

Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü

---

Şehir: Adıyaman

---

Ülke: TÜRKİYE

---

Sorumlu Yazar: Arş. Gör. Sevilay DAĞLI

---

İletişim: sevilay.dagli@osmaniye.edu.tr

---

Ölçülen Özellikler: hemşirelik öğrencileri, Hemşirelik Öğrencilerinde Yapay Zeka Korkusu, Korku, yapay zeka, yapay zeka korkusu

---

Alt Boyutlar: İnsani Değerlere İlişkin Sorunlar, Sürece İlişkin Sorunlar

---

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Ölçme aracı toplam 10 maddeden oluşmaktadır. 5’li Likert tipinde hazırlanan ölçekte iki alt boyut bulunmaktadır. Birinci alt boyut “Sürece İlişkin Sorunlar” 4, 6, 7, 8, 9 ve 10. maddelerden; ikinci alt boyut “İnsani Değerlere İlişkin Sorunlar” ise 1, 2, 3 ve 5. maddelerden oluşmaktadır. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır. Ölçekten alınabilecek toplam puan 10 ile 50 arasında değişmektedir.

Örnek maddeler:

“Yapay zekânın gelecekte insanların yerini alabileceği düşüncesi beni korkutuyor.”
“Yapay zekânın sağlık hizmetlerinde kullanılmasının bireylere zarar verebileceğinden korkuyorum.”

---

Ölçek Türü: Öz Bildirim

---

Kimlere Uygulanabilir: Hemşirelik Öğrencileri

---

Derecelendirme: 5'li Likert (1=Kesinlikle Katılmıyorum-5=Kesinlikle Katılıyorum)

---

Ölçek Puanlaması: Ölçekten alınabilecek puan 10 ile 50 arasında değişmektedir. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.

---

Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek 5’li Likert tipinde olup 10 maddeden oluşmaktadır. Her madde 1 ile 5 arasında puanlanmaktadır. Ölçekte ters madde bulunmamaktadır. Ölçekten alınabilecek toplam puan 10 ile 50 arasında değişmektedir. Ölçekten alınan puanın yükselmesi, hemşirelik öğrencilerinin yapay zekâ korkusu düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir. Ölçeğin iki alt boyutu bulunmaktadır: “Sürece İlişkin Sorunlar” ve “İnsani Değerlere İlişkin Sorunlar”. Alt boyut puanları, ilgili maddelerin puanlarının toplanmasıyla elde edilmektedir.

---

Çeviri Süreci: HÖYZKÖ’nün Türkçe formunun dil eşdeğerliği; ileri çeviri, geri çeviri ve uzman değerlendirmeleri doğrultusunda sağlanmıştır. Ölçeğin kapsam geçerliğini değerlendirmek amacıyla uzmanlardan elde edilen puanlar kullanılarak her madde için Madde Düzeyinde Kapsam Geçerlik İndeksi (I-CVI), ölçek geneli için ise Ölçek Düzeyinde Kapsam Geçerlik İndeksi Ortalaması (S-CVI/Ave) hesaplanmıştır.

---

Geçerlik: HÖYZKÖ’nün Türkçe versiyonunun geçerlik çalışmaları kapsamında kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve ayrışma geçerliği incelenmiştir. Kapsam geçerliği uzman görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiş; maddelere ilişkin Kapsam Geçerlik İndeksi (I-CVI) ve ölçek geneline ilişkin Kapsam Geçerlik İndeksi (S-CVI/Ave) hesaplanmıştır.
Yapı geçerliğinin değerlendirilmesi amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda ölçeğin iki faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Birinci faktör toplam varyansın %41,571’ini, ikinci faktör ise %11,325’ini açıklamış ve toplam açıklanan varyans %52,896 olarak bulunmuştur. Faktör yükleri birinci faktörde 0,385–0,853, ikinci faktörde ise 0,389–0,756 arasında değişmiştir. AFA için örneklem yeterliliğinin uygun olduğu KMO değerinin 0,872 olması ve Bartlett Küresellik Testi’nin anlamlı bulunması ile gösterilmiştir (χ²=782,711; sd=45; p<0,001).
DFA sonucunda ölçeğin orijinal iki faktörlü yapısı herhangi bir modifikasyon yapılmaksızın doğrulanmıştır. Modelin uyum indeksleri χ²/df=1,771, RMSEA=0,053, CFI=0,967, IFI=0,967, TLI=0,956, NFI=0,927, GFI=0,961 ve SRMR=0,043 olarak bulunmuştur. Standartlaştırılmış faktör yükleri birinci faktörde 0,545–0,718, ikinci faktörde ise 0,426–0,782 arasında değişmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin iki faktörlü yapısının kabul edilebilir ve iyi düzeyde model uyumuna sahip olduğunu göstermektedir.
Ayrışma geçerliği Heterotrait-Monotrait Ratio (HTMT) yöntemi ile değerlendirilmiş ve “Sürece İlişkin Sorunlar” ile “İnsani Değerlere İlişkin Sorunlar” alt boyutları arasındaki HTMT değeri 0,765 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgular, iki alt boyutun birbirinden yeterli düzeyde ayrıştığını göstermektedir.

---

Güvenirlik: HÖYZKÖ’nün güvenirliğini değerlendirmek amacıyla Cronbach alfa, McDonald’s Omega, madde-toplam korelasyonu, yarıya bölme (split-half) ve test-tekrar test güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir.
“Sürece İlişkin Sorunlar” alt boyutunda Cronbach alfa katsayısı 0,811, McDonald’s Omega katsayısı 0,814, AVE değeri 0,531, CR değeri 0,818 ve split-half katsayısı 0,759 olarak bulunmuştur. “İnsani Değerlere İlişkin Sorunlar” alt boyutunda Cronbach alfa katsayısı 0,693, McDonald’s Omega katsayısı 0,705, AVE değeri 0,579, CR değeri 0,798 ve split-half katsayısı 0,722 olarak belirlenmiştir. Ölçeğin toplam puanı için Cronbach alfa katsayısı 0,842, McDonald’s Omega katsayısı 0,843, AVE değeri 0,510, CR değeri 0,871 ve split-half katsayısı 0,806 olarak elde edilmiştir.
Madde analizi sonucunda düzeltilmiş madde-toplam korelasyonlarının 0,404 ile 0,627 arasında değiştiği ve tüm maddelerin kabul edilen 0,30 eşik değerinin üzerinde olduğu belirlenmiştir. Madde silindiğinde elde edilen Cronbach alfa katsayıları incelendiğinde, herhangi bir maddenin çıkarılmasının ölçeğin genel güvenirliğini anlamlı düzeyde artırmadığı görülmüştür.
Ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği incelenmiştir. HÖYZKÖ toplam puanının ilk uygulamasında Cronbach alfa katsayısı 0,547, ikinci uygulamasında ise 0,776 olarak bulunmuştur. Test-tekrar test güvenirliği kapsamında hesaplanan sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) 0,769 (%95 GA: 0,570–0,883) olarak belirlenmiş ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (F(30,30)=7,522; p<0,001). Bu bulgular, HÖYZKÖ’nün yeterli düzeyde iç tutarlılığa ve iyi düzeyde zamana karşı kararlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

---

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr