Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi – Kısa Ebeveyn Versiyonu
Ölçek özeti
- Çalışma türü
- Uyarlama
- Yıl
- 2026
- Kaynak türü
- Makale
- Hedef grup
- 0-18 Yaş Arası Çocuğu Olan Ebeveynler
- Ölçülen özellik
- 10-17 yaş adölesanlar için yeme bozukluğu tarama ölçeğidir, Çocukların Yeme Davranışları, Yeme Bozuklukları
- Alt boyutlar
- -
Kaynak ve Dosyalar
Kaynak/Referans:
Pekparmak-Alevli, G., Yildirim, J. G., Yurtdaş-Depboylu, G., & Kaner, G. (2026). Turkish adaptation and validation of the Eating Disorders Examination Questionnaire – Short Parent Version (EDE-QS-P). BMC Psychology, 14, Article 656. https://doi.org/10.1186/s40359-026-04397-6
Kaynak Bağlantısı: https://link.springer.com/content/pdf/10.1186/s40359-026-04397-6.pdf
Diğer kaynak bilgileri
Kaynak Türü: Makale
Geliştiren/Uyarlayan: Gamze Pekparmak Alevli, Jülide Gülizar Yıldırım, Gamze Yurtdaş Depboylu, Gülşah Kaner
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Turkish adaptation and validation of the Eating Disorders Examination Questionnaire – Short Parent Version (EDE-QS-P)
Dergi: BMC Psychology
Cilt: 14
DOI: https://doi.org/10.1186/s40359-026-04397-6
Ölçek Bilgileri
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
20 Psikiyatri /Klinik Psikoloji » 210 Beslenme ve Yeme Bozuklukları
60 Sağlık Bilimleri » 650 Beslenme ve Diyetetik
Ölçülen Özellikler: 10-17 yaş adölesanlar için yeme bozukluğu tarama ölçeğidir, Çocukların Yeme Davranışları, Yeme Bozuklukları
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Madde Sayısı: Ölçek, tek faktörlü yapıya sahip toplam 11 maddeden oluşmaktadır.
Örnek Maddeler:
Son 7 gün içinde çocuğunuz, kilosunu veya dış görünüşünü değiştirmek için (başarılı olsun veya olmasın) yediği yiyecek miktarını bilinçli olarak kısıtlamaya çalıştığı oldu mu?
Son 7 gün içinde, çocuğunuzun kilo alabileceğine dair belirli bir korkusu oldu mu?
Son 7 gün içinde çocuğunuzun (yemek esnasında) yeme üzerine kontrolünü kaybettiği hissi oldu mu?
Son 7 gün içinde, çocuğunuz kilosundan veya dış görünüşünden ne kadar memnun değildi?
Kimlere Uygulanabilir: 0-18 Yaş Arası Çocuğu Olan Ebeveynler
Derecelendirme: Ölçek 4'lü Likert tipindedir (0–3). İlk 9 madde son 7 gün içerisindeki belirtilerin görülme sıklığını değerlendirmekte olup yanıt seçenekleri 0 = Olmadı, 1 = 1–2 gün oldu, 2 = 3–5 gün oldu, 3 = 6–7 gün oldu şeklindedir. Son iki madde ise 4'lü derecelendirme ile değerlendirilmektedir.
Ölçek Puanlaması: Ölçek 11 maddeden ve tek alt boyuttan oluşmaktadır. Her madde 0 ile 3 arasında puanlanmakta olup toplam puan 0 ile 33 arasında değişmektedir. Ölçekte ters puanlanan madde bulunmamaktadır. Ölçekten alınan puanın artması, çocuk ve adölesanlarda yeme bozukluğu belirtilerinin daha fazla olduğunu göstermektedir. Ölçeğin değerlendirilmesinde son 7 gün içerisindeki belirtiler esas alınmaktadır.
Ölçek Değerlendirmesi: Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi – Kısa Ebeveyn Versiyonu (EDE-QS-P), çocuk ve adölesanlarda yeme bozukluğu belirtilerini ebeveyn bildirimine dayalı olarak değerlendiren bir ölçme aracıdır. Ölçek, son 7 gün içerisinde gözlemlenen yeme bozukluğu belirtilerini değerlendirmektedir. Ölçekten alınabilecek toplam puan 0–33 arasında değişmektedir. Toplam puanın yükselmesi, çocuk ve adölesanlarda yeme bozukluğu belirtilerinin daha fazla olduğunu ve yeme bozukluğu açısından riskin artabileceğini göstermektedir. Düşük puanlar ise belirtilerin daha az olduğunu ifade etmektedir. Ölçeğin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasında tek faktörlü yapısı doğrulanmıştır. Ölçek bir tarama aracı olup tek başına klinik tanı koymak amacıyla kullanılmamalıdır. Elde edilen puanlar, çocuk ve adölesanların yeme bozukluğu belirtileri açısından değerlendirilmesinde destekleyici bilgi sağlamaktadır.
Çeviri Süreci: Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi – Kısa Ebeveyn Versiyonu'nun (EDE-QS-P) Türkçeye uyarlanması sürecinde Hawkins ve Osborne (2010) tarafından önerilen altı aşamalı kültürel uyarlama yöntemi izlenmiştir. Bu süreç; ileri çeviri, geri çeviri, çevirilerin birleştirilmesi, uzman değerlendirmesi, ön uygulama ve son saha uygulaması aşamalarından oluşmaktadır.
İlk aşamada ölçek, bağımsız ve profesyonel bir çevirmen tarafından İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. Ardından farklı bir profesyonel çevirmen tarafından Türkçe formun İngilizceye geri çevirisi gerçekleştirilmiştir. Orijinal ölçek ile geri çeviri karşılaştırılarak dilsel doğruluk ve kültürel uygunluk açısından gerekli düzenlemeler yapılmıştır.
Çeviri sürecinin ardından beslenme ve diyetetik (n=6), halk sağlığı (n=4), psikiyatri hemşireliği (n=3) ve çocuk sağlığı ve hastalıkları hemşireliği (n=2) alanlarından doktora derecesine sahip toplam 15 uzmanın görüşüne başvurulmuştur. Uzmanlar ölçek maddelerini dilsel açıklık, kültürel uygunluk ve içerik açısından değerlendirmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda maddelerin anlamsal, deyimsel, deneyimsel ve kavramsal eşdeğerliği incelenmiş ve anlaşılabilirliği artırmaya yönelik küçük dilsel düzenlemeler yapılmıştır.
Türkçe form, hedef kitleye benzer özelliklere sahip 30 ebeveyn üzerinde ön uygulamaya tabi tutulmuştur. Ön uygulamada maddelerin açıklığı ve anlaşılabilirliği değerlendirilmiş, ek bir değişikliğe ihtiyaç duyulmamıştır. Böylece ölçeğin Türkçe formuna son şekli verilerek geçerlik ve güvenirlik analizleri için saha uygulamasına geçilmiştir.
Geçerlik: Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi – Kısa Ebeveyn Versiyonu'nun (EDE-QS-P) Türkçe formunun geçerliği, 516 ebeveynden elde edilen veriler kullanılarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin kapsam ve yapı geçerliğinin belirlenmesi amacıyla çeşitli istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir.
Kapsam geçerliği, farklı uzmanlık alanlarından 15 uzmanın görüşleri doğrultusunda Davis tekniği kullanılarak değerlendirilmiştir. Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ) 0,99 olarak hesaplanmış ve ölçek maddelerinin kapsam açısından uygun olduğu belirlenmiştir.
Yapı geçerliğinin değerlendirilmesi amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Verilerin faktör analizine uygunluğunu değerlendirmek amacıyla hesaplanan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,895 olarak bulunmuş, Bartlett küresellik testi sonucu istatistiksel olarak anlamlı saptanmıştır (p<0,001).
AFA sonucunda ölçeğin 11 maddeden oluşan tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu ve toplam varyansın %58,20'sini açıkladığı belirlenmiştir. Maddelerin faktör yükleri 0,578 ile 0,795 arasında değişmektedir.
DFA sonucunda, modifikasyonlar sonrasında elde edilen uyum indeksleri χ²/df=4,90, RMSEA=0,075, CFI=0,97, GFI=0,96, AGFI=0,92, SRMR=0,04, NFI=0,96 ve NNFI=0,96 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin tek faktörlü yapısının doğrulandığını ve kabul edilebilir/iyi düzeyde model uyumu gösterdiğini ortaya koymuştur.
Sonuç olarak, EDE-QS-P Türkçe formunun çocuk ve ergenlerde yeme bozukluğu belirtilerinin ebeveyn bildirimine dayalı değerlendirilmesinde geçerli bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir.
Güvenirlik: Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi – Kısa Ebeveyn Versiyonu'nun (EDE-QS-P) Türkçe formunun güvenirliği; iç tutarlılık, iki yarı güvenirliği ve test-tekrar test yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla Cronbach alfa ve McDonald omega katsayıları hesaplanmıştır. Ölçeğin tamamına ilişkin Cronbach alfa katsayısı 0,882, McDonald omega katsayısı ise 0,891 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.
İki yarı güvenirliği kapsamında Spearman-Brown katsayısı 0,88 ve Guttman iki yarı güvenirlik katsayısı 0,876 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca ölçeğin ilk altı maddesi için Cronbach alfa katsayısı 0,81, kalan beş maddesi için ise 0,77 olarak belirlenmiştir.
Ölçeğin zamana karşı kararlılığını değerlendirmek amacıyla 30 katılımcıya iki hafta arayla test-tekrar test uygulaması gerçekleştirilmiştir. Wilcoxon işaretli sıralar testi sonucunda ilk uygulama ve tekrar test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Ayrıca sınıf içi korelasyon katsayısı (ICC) 0,935 (%95 GA: 0,86–0,96) olarak hesaplanmış ve mükemmel düzeyde test-tekrar test güvenirliği saptanmıştır.
Elde edilen bulgular, EDE-QS-P Türkçe formunun yüksek iç tutarlılığa ve zamana karşı kararlılığa sahip, güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: Eating Disorders Examination Questionnaire-Short Parent Version (EDE-QS-P)
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Webster, A. E., Zickgraf, H. F., Gideon, N., Mond, J. M., Serpell, L., Lane-Loney, S. E., & Essayli, J. H. (2023). Preliminary validation of the Eating Disorders Examination Questionnaire-Short Parent Version (EDE-QS-P). Eating Disorders, 31(6), 651-662. https://doi.org/10.1080/10640266.2023.2218675
Orijinal Ölçek Yazarlar: Essayli, J. H., Gideon, N.,, Lane-Loney, S. E.,, Mond, J. M.,, Serpell, L.,, Webster, A. E.,, Zickgraf, H. F.,
Orijinal Ölçek Yıl: 2023
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: Preliminary validation of the Eating Disorders Examination Questionnaire-Short Parent Version (EDE-QS-P)
Orijinal Ölçek Link: https://doi.org/10.1080/10640266.2023.2218675
Orijinal Ölçek DOI: https://doi.org/10.1080/10640266.2023.2218675
Orijinal Ölçek Dergi: Eating Disorders
Orijinal Ölçek Cilt: 31
Orijinal Ölçek Sayı: 6
Orijinal Ölçek Sayfa Aralığı: 651–662
Orijinal Ölçek Geçerlik: Webster ve arkadaşları (2023) tarafından geliştirilen Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi – Kısa Ebeveyn Versiyonu'nun (EDE-QS-P) geçerlik çalışması, yeme bozuklukları kliniğine başvuran 6–18 yaş aralığındaki 296 çocuk ve adölesanın ebeveynleriyle gerçekleştirilmiştir.
Ölçeğin yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Başlangıçta 12 maddeden oluşan ölçekte, faktör yükü düşük bulunan bir madde (0,22) çıkarılarak 11 maddelik tek faktörlü yapı elde edilmiştir. Son formun uyum indeksleri RMSEA=0,065, CFI=0,99, TLI=0,99 ve SRMR=0,065 olarak hesaplanmıştır. Maddelerin standartlaştırılmış faktör yüklerinin 0,40'ın üzerinde olduğu belirlenmiş ve tek faktörlü yapının kabul edilebilir düzeyde model uyumu gösterdiği saptanmıştır. Ölçeğin yakınsak geçerliğini değerlendirmek amacıyla çocukların öz bildirimlerine dayalı Yeme Bozukluğu Değerlendirme Anketi (EDE-Q), Yaygın Anksiyete Bozukluğu Ölçeği (GAD-7) ve Hasta Sağlık Anketi (PHQ-9) ile ilişkileri incelenmiştir. EDE-QS-P puanları ile EDE-Q arasında güçlü düzeyde pozitif korelasyon (r=0,69; p<0,01), GAD-7 (r=0,37; p<0,01) ve PHQ-9 (r=0,46; p<0,001) arasında ise orta düzeyde pozitif korelasyon saptanmıştır.
Ölçüt bağıntılı geçerlik analizlerinde, beden ağırlığı ve görünümüne ilişkin kaygılarla karakterize yeme bozukluğu tanısı bulunan çocukların EDE-QS-P puanlarının, kaçıngan/kısıtlayıcı yiyecek alımı bozukluğu (ARFID) tanısı bulunan çocuklardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (F(1)=74,90; p<0,001). Elde edilen bulgular, EDE-QS-P'nin çocuk ve adölesanlarda yeme bozukluğu belirtilerinin ebeveyn bildirimine dayalı değerlendirilmesinde kullanılabilecek, ön geçerlik kanıtlarına sahip bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Orijinal Ölçek Güvenirlik: Webster ve arkadaşları (2023) tarafından gerçekleştirilen orijinal ölçek geliştirme çalışmasında, EDE-QS-P'nin güvenirliği iç tutarlılık analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma, yeme bozuklukları kliniğine başvuran 6–18 yaş aralığındaki 296 çocuk ve adölesanın ebeveynleri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach alfa güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Başlangıçta 12 maddeden oluşan ölçeğin Cronbach alfa katsayısı 0,90 olarak bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda faktör yükü düşük olan bir maddenin çıkarılmasıyla oluşturulan 11 maddelik son formun Cronbach alfa katsayısı ise 0,91 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen Cronbach alfa katsayısı, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, EDE-QS-P'nin çocuk ve adölesanlarda yeme bozukluğu belirtilerini ebeveyn bildirimine dayalı olarak değerlendirmede güvenilir bir ölçme aracı olduğuna ilişkin ön kanıtlar sunmaktadır.
Orijinal geliştirme çalışmasında ölçek tek bir zaman noktasında uygulandığından test-tekrar test güvenirliği değerlendirilmemiştir.