Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.

---

---

Link: https://doi.org/10.1007/s40806-026-00477-3

---

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

---

Kaynak Türü: Makale

---

Kaynak/Referans:

Coşgun, M. G., & Söğütlü, L. (2026). Adaptive calibration of life history strategy in Türkiye: The role of childhood unpredictability. Evolutionary Psychological Science. https://doi.org/10.1007/s40806-026-00477-3

---

Geliştiren/Uyarlayan: Mustafa Gökmen COŞGUN, Lütfiye SÖĞÜTLÜ

---

Yıl: 2026

---

Kaynak Adı: K-SF-42-T Yaşam Tarihi Stratejileri Ölçeği

---

Dergi: Evolutionary Psychological Science

---

DOI: http://dx.doi.org/10.1007/s40806-026-00477-3

---

Sorumlu Yazar: Mustafa Gökmen COŞGUN

---

İletişim: mustafagokmencosgun@gmail.com

---

Ölçülen Özellikler: Yaşam Tarihi Stratejileri

---

Alt Boyutlar: Aile Sosyal Teması, Arkadaş Sosyal Teması, Dindarlık, Ebeveyn İlişki Kalitesi, Genel Özgecilik, İçgörü, Planlama ve Kontrol, Romantik Partner Bağlanması

---

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Orijinali 42 madde olan ölçekten, uyarlama çalışmasında düşük faktör yüküne sahip 3 madde çıkarılmıştır. Nihai Türkçe form toplam 39 maddeden oluşmaktadır.
Madde 1: "Kötü bir durumla karşılaştığımda onu daha iyi hale getirmek için elimden geleni yaparım."
Madde 7: "Kan bağı olan akrabalarıma duygusal destek vermek için her ay önemli ölçüde zaman ayırırım."
Madde 23: "Biyolojik anneniz sizi gözetmek ve iyi bir şekilde yetiştiğinizden emin olmak için ne kadar çaba gösterdi?"
Madde 34: "Arkadaşlarınız zihninizi meşgul eden endişelerden kurtulmanıza ne kadar yardımcı oldu?"

---

Ölçek Türü: Öz Bildirim

---

Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş üstü bireyler

---

Derecelendirme: 1. Bölüm (1. ve 21. maddeler arası): 7'li Likert (-3= Kesinlikle Katılmıyorum – 3= Kesinlikle Katılıyorum) . (Tam basamaklar: -3= Kesinlikle Katılmıyorum, -2= Biraz Katılmıyorum, -1= Az da Olsa Katılmıyorum, 0= Bilmiyorum / Uygulanamaz, 1= Az da Olsa Katılıyorum, 2= Biraz Katılıyorum, 3= Kesinlikle Katılıyorum). 2. Bölüm (22. ve 39. maddeler arası): 4'lü Derecelendirme (0= Hiç – 3= Çok) . (Tam basamaklar: 0= Hiç, 1= Biraz, 2= Orta Düzeyde, 3= Çok).

---

Ölçek Puanlaması: K-SF-42-T Yaşam Öyküsü Stratejileri Ölçeği'nin puanlaması, ölçekte iki farklı derecelendirme (7'li ve 4'lü) sistemi kullanıldığı için standart toplanabilir ölçeklerden farklı hesaplanmaktadır. Siteye yüklerken aşağıdaki metni kullanabilirsiniz:
Ölçeğin Puanlaması: Ölçekten alınabilecek sabit bir alt ve üst sınır (toplam) puanı bulunmamaktadır. Ölçekte iki farklı yanıt formatı (-3'ten +3'e ve 0'dan 3'e) yer aldığı için, puanlama yapılırken katılımcıların maddelere verdikleri yanıtlar öncelikle standart puana (z-skoruna) dönüştürülmelidir. Ardından bu standart puanların ortalaması alınarak bireyin "Genel K-Faktörü" puanı hesaplanır.
Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.
Puanlamada Dikkat Edilmesi Gerekenler:
Hesaplanan Genel K-Faktörü puanının yüksek olması, bireyin daha çok "yavaş" yaşam öyküsü stratejilerine (uzun vadeli planlamaya ve ebeveyn/sosyal yatırıma) sahip olduğunu göstermektedir.
Yapılan faktör analizleri sonucunda, Romantik Partner Bağlanması alt boyutu (formdaki 16-21. maddeler) genel faktör yükünü sağlamadığı için Genel K-Faktörü puanı hesaplanırken işleme dâhil edilmemelidir. Bu bölüm kendi içinde bağımsız bir alt boyut olarak değerlendirilebilir.

---

Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek puanlarının değerlendirilmesi "Yaşam Öyküsü Kuramı" (Life History Theory) temelinde, bireyin hızlı veya yavaş yaşam stratejilerinden hangisine daha yatkın olduğunun belirlenmesi esasına dayanır.
Puanların Hesaplanması (Standartlaştırma): Ölçekte farklı aralıklara sahip iki ayrı Likert derecelendirmesi (-3'ten +3'e ve 0'dan 3'e) kullanıldığı için ham puanlar doğrudan toplanamaz. Değerlendirme yapılabilmesi için katılımcıların maddelere verdikleri yanıtlar öncelikle standart puanlara (z-skorlarına) dönüştürülmelidir. Elde edilen bu standart puanların ortalaması alınarak bireyin temel "Genel K-Faktörü" puanı hesaplanır.
Puanların Yorumlanması (Yavaş ve Hızlı Stratejiler):
Yüksek Puan (Yavaş Yaşam Stratejisi): Genel K-Faktörü puanının yüksek olması, bireyin "yavaş" yaşam öyküsü stratejileri benimsediğini gösterir. Bu eğilime sahip bireyler, kaynaklarını hayatta kalmaya, uzun vadeli planlamaya, aile ve arkadaş ağlarına destek vermeye, kaliteli ebeveynliğe ve bedensel sağlığı korumaya yatırırlar. Aynı zamanda bu strateji, ilk cinsel deneyim yaşının gecikmesi gibi daha uzun vadeli üreme hedefleriyle ilişkilidir.
Düşük Puan (Hızlı Yaşam Stratejisi): Genel K-Faktörü puanının düşük olması, bireyin "hızlı" yaşam öyküsü stratejilerine eğilimli olduğuna işaret eder. Bu stratejide birey (özellikle çocukluğunda deneyimlediği öngörülemezlik ve belirsizlik gibi çevresel stres faktörlerinin bir adaptasyonu olarak) geleceğe uzun vadeli yatırımlar yapmak yerine anlık kazanımlara, daha erken üreme davranışlarına ve anı yaşamaya odaklanır.
Alt Boyutların Değerlendirilmesi: Ölçek, İçgörü, Planlama ve Kontrol, Genel Özgecilik, Dindarlık, Ebeveyn İlişki Kalitesi, Aile Sosyal Teması ve Arkadaş Sosyal Teması alt alanlarındaki eğilimleri ölçer. (Not: Orijinal Genel Özgecilik boyutundaki 3 madde Türkçe formdan çıkarıldığı için, bu boyuttaki özgecil/yardımsever davranışlar daha çok kan bağı olan akrabalar ve yakın komşular üzerinden değerlendirilir.)
Romantik Partner Bağlanması Alt Boyutunun Değerlendirilmesi: Orijinal ölçekte yer alan Romantik Partner Bağlanması alt boyutu, Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasında Genel K-Faktörü'nü anlamlı yordamadığı için toplam puan hesaplamasına dahil edilmez. Bu bölümdeki maddeler, bireyin partner ilişkilerindeki bağlanma ve yakınlık eğilimlerini ölçmek için diğer boyutlardan bağımsız olarak kendi içinde ayrıca değerlendirilmelidir.

---

Geçerlik: Yapı Geçerliği (Doğrulayıcı Faktör Analizi - DFA): Ölçeğin yedi faktörlü orijinal yapısını test etmek için birinci düzey DFA uygulanmıştır. Başlangıçtaki modelin uyumunun yeterli olmaması sebebiyle, faktör yükü düşük olan (λ < 0.40) "Genel Özgecilik" alt boyutundaki 3 madde (orijinal formdaki 10, 11 ve 12. maddeler) ölçekten çıkarılmış ve bazı maddeler arasında (1-2, 5-6, 25-26, 26-27) modifikasyonlar yapılmıştır. Revize edilen nihai modelin uyum iyiliği indeksleri çok iyi düzeyde bulunmuştur: χ2(677) = 1766, p < .001; CFI = 0.932; TLI = 0.926; RMSEA = 0.050; SRMR = 0.046. Standardize edilmiş faktör yükleri 0.42 ile 0.93 arasında değişmektedir.
İkinci Düzey Faktör Analizi (Genel K-Faktörü): Alt boyutların "Genel K-Faktörü" adı verilen üst bir yapıda birleşip birleşmediğini test etmek için ikinci düzey DFA yapılmıştır. "Romantik Partner Bağlanması" alt boyutunun anlamlı bir yük vermediği (λ = 0.06) görülmüş ve bu boyut modelden çıkarılmıştır. Kalan altı alt boyutun Genel K faktörüne anlamlı derecede yüklendiği hiyerarşik model kabul edilebilir bir uyum göstermiştir (CFI = 0.927; RMSEA = 0.052).
Ölçüm Değişmezliği (Measurement Invariance): Çoklu grup DFA analizleri sonucunda, ölçeğin kadın ve erkek katılımcılar arasında yapısal, metrik, skaler ve kesin (strict) düzeylerde tam ölçüm değişmezliğini (full measurement invariance) sağladığı kanıtlanmıştır.
Birleşme ve Uyum Geçerliği: Genel K-Faktörü puanı, beklentilere uygun olarak Beş Faktör Kişilik Özellikleri olan dışadönüklük (r = .250), uyumluluk (r = .293), sorumluluk (r = .252), duygusal denge (r = .336) ve deneyime açıklık (r = .147) ile pozitif yönde anlamlı ilişkiler göstermiştir. Öte yandan, Olumsuz Çocukluk Çağı Yaşantıları (r = -.307), Algılanan Çocukluk Sertliği (r = -.192) ve Öngörülemezliği (r = -.320) ile negatif yönde anlamlı düzeyde ilişkilidir. Biyodemografik geçerlik kapsamında ise yüksek Genel K puanının (yavaş yaşam stratejisi) gecikmiş ilk cinsel ilişki yaşı ile ilişkili olduğu doğrulanmıştır.

---

Güvenirlik: Genel K-Faktörü (Toplam): Cronbach α = 0.885, McDonald's ω = 0.897

İçgörü, Planlama ve Kontrol: Cronbach α = 0.843, McDonald's ω = 0.845

Genel Özgecilik: Cronbach α = 0.747, McDonald's ω = 0.839

Dindarlık: Cronbach α = 0.923, McDonald's ω = 0.925

Ebeveyn İlişki Kalitesi: Cronbach α = 0.858, McDonald's ω = 0.859

Aile Sosyal Teması: Cronbach α = 0.937, McDonald's ω = 0.938

Arkadaş Sosyal Teması: Cronbach α = 0.925, McDonald's ω = 0.926

Romantik Partner Bağlanması: Cronbach α = 0.829, McDonald's ω = 0.832

---

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr