Evde Palyatif Bakımda Aile Bakım Vericileri İçin Bakım Yetkinliği Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Link: https://doi.org/10.1186/s12904-026-02046-8
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
60 Sağlık Bilimleri » 640 Hemşirelik » 644 Halk Sağlığı Hemşireliği » 645 İç Hastalıkları Hemşireliği
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Budak, S., Karacan, Y., Bacak, İ., Özer, Ş. (2026). Care Competency Scale for family caregivers in home palliative care: Turkish adaptation, validity, and reliability study. BMC Palliative Care. https://doi.org/10.1186/s12904-026-02046-8
Geliştiren/Uyarlayan: Serkan Budak, Yasemin Karacan, İsmail Bacak, Şenay Özer
Yıl: 2026
Kaynak Adı: udak, S., Karacan, Y., Bacak, İ., Özer, Ş. (2026). Care competency scale for family caregivers in home palliative care: Turkish adaptation, validity, and reliability study. BMC Palliative Care. https://doi.org/10.1186/s12904-026-02046-8
Dergi: BMC Palliative Care
Cilt: Evet
Sayı: Evet
DOI: 10.1186/s12904-026-02046-8
Sorumlu Yazar: Serkan Budak
İletişim: serkan.budak@ksbu.edu.tr
Ölçülen Özellikler: Bakım yetkinliği
Alt Boyutlar: Bakım Bilgisi, Bakım Verme Nitelikleri, Günlük Bakım Becerileri, Öz-Bakım Uygulamaları, Özel Bakım Becerileri, Sosyal Destek ve Kaynaklara Erişim
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Ölçek toplam 29 maddeden ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır.
Palyatif bakım kavramını anlıyor ve kabul ediyorum.
Palyatif bakım ile tedavi edici bakım arasındaki farkı anlıyorum.
Hastalığın durumunu (örneğin hastalığın evresi, olası komplikasyonlar, beklenen yaşam süresi vb.) anlıyorum.
Terminal dönemde yaşayabileceği fiziksel ve psikolojik değişiklikleri anlıyorum.
İlaçların yaygın yan etkilerini ve kullanım önlemlerini biliyorum.
Fiziksel ve psikolojik ağrısını hafifletmek için farmakolojik olmayan yöntemleri (örneğin müzik, aromaterapi, meditasyon vb.) biliyorum.
Sık kullanılan geleneksel yöntemleri (örneğin akupresür, kulak masajı vb.) biliyorum.
Kişisel bakımında (örneğin yatak banyosu, ağız bakımı, bağırsak ve mesane yönetimi vb.) yardımcı olabiliyorum.
Doktorun reçete ettiği şekilde ilaç almasına yardımcı olabiliyorum.
Beslenme ve diyet yönetiminde yardımcı olabiliyorum.
Kapasitesi dahilinde aktiviteleri ve egzersizleri yapmasına yardımcı olabiliyorum.
Ev kazalarını (örneğin yataktan düşme, bası yarası, boğulma, yanık vb.) önleyebiliyor, yönetebiliyor ve acil durumlarda yardım isteyebiliyorum.
Hastalığa bağlı güvenlik risklerini (örneğin çeşitli tüpler, yaralar, stoma vb.) yönetebiliyorum.
Ölüm öncesi belirtilere (örneğin soğuk ve nemli cilt, beslenememe, hırıltılı solunum, baş düşmesi, ağızdan soluma vb.) doğru şekilde yanıt verebiliyorum.
Ev ortamını, hastanın ihtiyaçlarına uygun şekilde düzenleyebiliyorum.
Hastanın fiziksel ve psikolojik değişimlerine dikkat ediyor ve duruma göre esnek önlemler alabiliyorum.
Onunla hastalığı ve ölüm konusunu konuşabiliyorum.
Elimden geldiğince dileklerini yerine getirmeye çalışıyorum.
Onun inançlarına saygı duyuyorum.
Sağlık profesyonelleri ile hastanın durumu ve bakım gereksinimleri hakkında etkili iletişim kurabiliyorum.
Kendini açıkça ifade edemediğinde niyetini anlayabiliyorum.
Bakım verirken kendi fiziksel ve ruhsal sağlığıma dikkat ediyorum.
Uygun yöntemlerle kendi bedensel ve ruhsal durumumu düzenleyebiliyorum.
Bakım verme sorumluluklarımla kişisel yaşamımı (iş, eğitim, sosyal yaşam) dengeleyebiliyorum.
Yaklaşan kayıp durumuyla duygusal olarak baş edebiliyorum.
Hastaya uygun arkadaş, aile ziyaretleri ve sosyal etkinlikleri organize edebiliyorum.
Zorluklarla karşılaştığımda arkadaş ve ailemden yardım isteyebiliyorum.
Zorluklarla karşılaştığımda evde palyatif bakım ekibinden aktif olarak yardım isteyebiliyorum.
Evde bakım ile ilgili bilgileri (örneğin politikalar, bakım bilgisi, cenaze hazırlıkları vb.) çeşitli kaynaklardan edinebiliyorum.
Ölçek Türü: Bakım yetkinliği
Kimlere Uygulanabilir: Aile Bakım Vericiler
Derecelendirme: Ölçek maddeleri 5’li Likert tipinde derecelendirilmektedir. Katılımcılardan her bir ifadeye katılım düzeylerini belirtmeleri istenir. Puanlama “1 = Kesinlikle katılmıyorum”, “2 = Katılmıyorum”, “3 = Kararsızım”, “4 = Katılıyorum” ve “5 = Kesinlikle katılıyorum” şeklindedir.
Ölçek Puanlaması: Ölçekte ters madde bulunmamaktadır. Ölçekten alınabilecek toplam puan 29 ile 145 arasında değişmektedir. t
Ölçek Değerlendirmesi: Toplam puanın yüksek olması bakım verenin bakım yetkinliği düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir.
Çeviri Süreci: Ölçeğin Türkçe uyarlaması ileri–geri çeviri yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada ölçek iki bağımsız araştırmacı tarafından İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. Elde edilen çeviriler karşılaştırılarak tek bir Türkçe form oluşturulmuştur. Daha sonra bu form iki bağımsız dil uzmanı tarafından tekrar İngilizceye çevrilmiş ve orijinal ölçek ile karşılaştırılarak dilsel ve kavramsal eşdeğerliği değerlendirilmiştir. Ölçeğin içerik uygunluğu palyatif bakım alanında deneyimli beş uzman tarafından değerlendirilmiştir. Uzman görüşleri doğrultusunda gerekli düzenlemeler yapılmış ve ölçeğin ön uygulaması 20 bakım verici ile gerçekleştirilerek anlaşılabilirliği test edilmiştir.
Geçerlik: Ölçeğin yapı geçerliğini değerlendirmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. AFA sonuçlarına göre ölçeğin altı faktörlü yapısı doğrulanmış ve toplam varyansın %72.75’ini açıkladığı belirlenmiştir. Faktör yükleri 0.64 ile 0.93 arasında değişmektedir. DFA sonuçlarına göre model uyum indeksleri kabul edilebilir düzeydedir (χ²/df=2.46, RMSEA=0.055, CFI=0.965, TLI=0.955, GFI=0.905). Bu sonuçlar ölçeğin Türkçe formunun geçerli bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Güvenirlik: Ölçeğin güvenirliği iç tutarlılık katsayısı, madde-toplam korelasyonları, iki yarı güvenirliği ve test-tekrar test yöntemi ile değerlendirilmiştir. Ölçeğin toplam Cronbach alfa katsayısı 0.80, McDonald’s omega katsayısı ise 0.84 olarak bulunmuştur. Alt boyutlara ait güvenirlik katsayıları 0.85 ile 0.94 arasında değişmektedir. Madde-toplam korelasyonları 0.53 ile 0.88 arasında bulunmuştur. İki hafta arayla yapılan test-tekrar test analizinde korelasyon katsayısı 0.92 olarak saptanmıştır. Bu bulgular ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: Care Competency Scale for Family Caregivers in Home Palliative Care
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Wang, T., Kong, J., Chen, X., Yang, Y., Liu, D., Liu, T., & Li, L. (2025). Development and psychometric assessment of a Care Competency Scale for family caregivers in home palliative care. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing, 12, 100719. https://doi.org/10.1016/j.apjon.2025.100719
Orijinal Ölçek Yıl: 2025
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: Wang, T., Kong, J., Chen, X., Yang, Y., Liu, D., Liu, T., Li, L. (2025). Development and psychometric assessment of a care competency scale for family caregivers in home palliative care. Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing, 12, 100719. https://doi.org/10.1016/j.apjon.2025.100719
Orijinal Ölçek Link: https://doi.org/10.1016/j.apjon.2025.100719
Orijinal Ölçek DOI: 10.1016/j.apjon.2025.100719
Orijinal Ölçek Dergi: Asia-Pacific Journal of Oncology Nursing
Orijinal Ölçek Cilt: 12
Orijinal Ölçek Sayı: 100719
Orijinal Ölçek Sayfa Aralığı: 1-9
Orijinal Ölçek Geçerlik: Care Competency Scale for Family Caregivers in Home Palliative Care ölçeğinin geçerliği açımlayıcı faktör analizi ve doğrulayıcı faktör analizi ile değerlendirilmiştir. Faktör analizi sonucunda ölçeğin altı faktörlü bir yapıdan oluştuğu belirlenmiştir. Bu faktörler bakım bilgisi, günlük bakım becerileri, özel bakım becerileri, bakım veren özellikleri, öz bakım uygulamaları ve sosyal destek ve kaynaklara erişimdir. Faktör analizi sonucunda elde edilen yapı ölçeğin kuramsal yapısını desteklemiş ve ölçeğin bakım verenlerin bakım yetkinliğini ölçmede geçerli bir araç olduğunu göstermiştir.
Orijinal Ölçek Güvenirlik: Ölçeğin güvenirliği iç tutarlılık analizi ile değerlendirilmiştir. Ölçeğin toplam Cronbach alfa katsayısı yüksek düzeyde bulunmuş ve alt boyutlara ait Cronbach alfa katsayılarının kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Ayrıca madde-toplam korelasyonlarının yeterli düzeyde olduğu ve ölçeğin iç tutarlılığının güçlü olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlar ölçeğin bakım yetkinliğini ölçmede güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.