Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.

---

Link: https://psycnet.apa.org/record/2025-88865-001

---

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

---

Kategori(ler):

20 Psikiyatri /Klinik Psikoloji » 207 Travma ve Stresörle İlişkili Bozukluklar » 260 Travma, Stres ve Baş Etme

---

Kaynak Türü: Makale

---

Kaynak/Referans:

Bakirci, A. E., Sar, V., Cetin, A., Baker, L. D., & Smith, A. J. (2025). Screening for PTSD in first responders: Turkish adaptation and psychometric validation of the primary care PTSD screen for DSM-5. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 17(6), 1386–1393. https://doi.org/10.1037/tra0001887

---

Geliştiren/Uyarlayan: Ahmet Erhan BAKIRCI, Vedat Şar, Ali ÇETİN, Lucas D. Baker, Andrew J. Smith

---

Yıl: 2025

---

Kaynak Adı: Screening for PTSD in first responders: Turkish adaptation and psychometric validation of the primary care PTSD screen for DSM-5.

---

Dergi: American Psychological Association

---

Cilt: 17

---

Sayı: (6)

---

Sayfa Aralığı: 1386–1393

---

DOI: https://doi.org/10.1037/tra0001887

---

Sorumlu Yazar: AHMET ERHAN BAKIRCI

---

İletişim: erbak@iuc.edu.tr

---

Ölçülen Özellikler: Depresyon/Post-Travmatik Stres Bozukluğu (PTSB)

---

Alt Boyutlar: Avoidance, Instrusion

---

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Toplam 5 maddeden oluşmaktadır. Örnek maddeler: travmatik olaya ilişkin istenmeyen anılar/kâbuslar yaşama, olayı hatırlatan düşünce ve durumlardan kaçınma, sürekli tetikte olma/kolay irkilme, insanlardan ya da çevreden kopukluk/hissizleşme, suçluluk ya da kendini suçlama hisleri.

---

Ölçek Türü: Özbildirim

---

Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş üzeri yetişkinler, İlk müdahale personeli, İtfaiyeciler

---

Derecelendirme: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılır: 0 = Hiç, 1 = Biraz, 2 = Orta düzeyde, 3 = Oldukça, 4 = Aşırı derecede. Maddeler son bir ay içindeki rahatsızlık düzeyine göre puanlanır.

---

Ölçek Puanlaması: Ölçek 5 maddeden oluşmaktadır. Her madde 0–4 arasında puanlanır. Toplam puan 0 ile 20 arasında değişir. Ters madde bulunmamaktadır. Yüksek puanlar daha yüksek düzeyde travma sonrası stres belirtilerine işaret eder.

---

Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek toplam puan üzerinden değerlendirilir. Türkçe formun psikometrik çalışmasında önerilen kesme puanı 9’dur. Toplam puanın 9 ve üzerinde olması, olası TSSB açısından pozitif tarama sonucu olarak yorumlanabilir. Ancak ölçek tanı koydurucu değildir; pozitif tarama sonucu ileri klinik değerlendirme ile doğrulanmalıdır.

---

Çeviri Süreci: Ölçek Türkçeye ileri çeviri–geri çeviri yöntemiyle uyarlanmıştır. İki ana dili Türkçe olan çevirmen tarafından bağımsız ileri çeviri yapılmış, ardından uzlaşı metni oluşturulmuştur. Daha sonra önceki aşamalara katılmamış iki ana dili İngilizce olan çevirmen tarafından geri çeviri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sürüm, çok disiplinli uzman paneli tarafından anlamsal, kavramsal, deneyimsel ve kültürel uygunluk açısından gözden geçirilmiştir. Ön uygulama 30 itfaiyeci üzerinde yapılmış, anlaşılabilirlik ve kültürel uygunluk doğrulandıktan sonra asıl uygulama 215 itfaiyecide yürütülmüştür.

---

Geçerlik: Türkçe formun geçerliği, kapsam/geçerlik açısından uzman değerlendirmesi ve ölçüt bağıntılı geçerlik açısından PCL-5 ile karşılaştırma yoluyla incelenmiştir. PCL-5 ile güçlü düzeyde pozitif korelasyon göstermiştir (r = 0.81, p < .001). ROC analizinde eğri altında kalan alan (AUC) 0.947 bulunmuş; 9 puanlık kesme değerinde doğruluk %90.23, duyarlılık %82.86 ve seçicilik %91.67 olarak saptanmıştır. Bu bulgular ölçeğin olası TSSB olgularını ayırt etmede güçlü tanısal yararlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

---

Güvenirlik: Türkçe formun iç tutarlılığı kabul edilebilir düzeydedir (Cronbach’s α = .61). İki hafta arayla yapılan test-tekrar test analizinde zamana karşı yüksek kararlılık göstermiştir (r = 0.88, p < .001). Bu bulgular ölçeğin kısa tarama amacı için yeterli düzeyde güvenilir olduğunu düşündürmektedir.

---

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr