Öğretmenlerin Çocuk Hakları Farkındalığı Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. Araştırmanının başlangıcında araştırmanın amacı ile bir bilginin sorumlu yazara e-posta gönderilmesi yeterlidir.
Link: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4852884
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 310 Eğitim Yönetimi » 313 Sınıf Yönetimi
40 Sosyal ve Beşeri Bilimler » 470 Hukuk
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Serin, H., & Tokgöz, E. Ö. (2026). Öğretmenlerin Çocuk Hakları Farkındalığı Ölçeği: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Trakya Eğitim Dergisi, 16(1), 455–489. https://doi.org/10.24315/tred.1695510
Geliştiren/Uyarlayan: Hüseyin SERİN, Elif Öznur TOKGÖZ
Yıl: 2026
Dergi: Trakya Eğitim Dergisi
Cilt: 16
Sayı: 1
Sayfa Aralığı: 472-489
DOI: https://doi.org/10.24315/tred.1695510
Sorumlu Yazar: Hüseyin SERİN
İletişim: huseyin.serin@iuc.edu.tr
Ölçülen Özellikler: Öğretmenlerin çocuk hakları farkındalıkları
Alt Boyutlar: Adaletli olma, Çocuk hakkı ve ihlali, Dijital ortamda çocuk hakkı, Katılım hakkı, Korunma hakkı
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Ölçek toplamda 24 madde ve 5 alt boyuttan oluşmaktadır.
Çocuk hakları ihlali durumunda hangi adımları izlemem gerektiğini bilirim.
Öğrencilerimin dijital ayak izleri ve çevrimiçi itibar konularında farkındalık kazanmalarına yardımcı olurum.
Okulda çocukların özel hayatının gizliliğini korurum ve kişisel bilgilerini başkalarıyla paylaşmam.
Ölçek Türü: Farkındalık
Kimlere Uygulanabilir: Tüm Branş Öğretmenleri
Derecelendirme: Tamamen katılmıyorum: 1- Tamamen katılıyorum: 5
Ölçek Puanlaması: Ölçeğin Puanlandırılması: Beş alt boyut ve 24 maddeden oluşan ölçekteki tüm maddeler olumlu yapıdadır. Ölçekten elde edilecek minimum puan 24, maksimum puan ise 120’dir. Ölçekten yüksek puan alınması öğretmenlerde yüksek düzeyde çocuk hakları farkındalığına işaret etmektedir. Her bir boyut ayrı ayrı irdelendiğinde: Dijital ortamda çocuk hakkı boyutu; öğretmenlerin çocukların dijital ortamda güvenliğini sağlama, dijital haklar konusunda bilinçlendirme ve dijital okuryazarlık desteği sunma konularındaki farkındalıklarını ölçmektedir. Adaletli olma boyutu; sınıf ve okul ortamlarında tüm çocuklara eşit hakların sağlanması, ayrımcılığın önlenmesi ve kapsayıcı bir yaklaşım sergilenmesine yönelik farkındalık düzeyini yansıtmaktadır. Çocuk hakkı ve ihlali boyutu; öğretmenlerin çocuk haklarının genel kapsamını, ihlal durumunda yapılması gerekenlere dair bilgi düzeylerini değerlendirmektedir. Korunma hakkı boyutu; çocukların fiziksel, psikolojik ve dijital risklerden korunması yönünde öğretmenlerin bilgi, tutum ve reflekslerini kapsamaktadır. Katılım hakkı boyutu; çocukların eğitim süreçlerine aktif katılımı, görüş bildirme ve karar alma hakkı gibi temel katılım ilkeleri doğrultusunda öğretmen duyarlılığını ölçmektedir.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçeğin Puanlandırılması: Beş alt boyut ve 24 maddeden oluşan ölçekteki tüm maddeler olumlu yapıdadır. Ölçekten elde edilecek minimum puan 24, maksimum puan ise 120’dir. Ölçekten yüksek puan alınması öğretmenlerde yüksek düzeyde çocuk hakları farkındalığına işaret etmektedir. Her bir boyut ayrı ayrı irdelendiğinde: Dijital ortamda çocuk hakkı boyutu; öğretmenlerin çocukların dijital ortamda güvenliğini sağlama, dijital haklar konusunda bilinçlendirme ve dijital okuryazarlık desteği sunma konularındaki farkındalıklarını ölçmektedir. Adaletli olma boyutu; sınıf ve okul ortamlarında tüm çocuklara eşit hakların sağlanması, ayrımcılığın önlenmesi ve kapsayıcı bir yaklaşım sergilenmesine yönelik farkındalık düzeyini yansıtmaktadır. Çocuk hakkı ve ihlali boyutu; öğretmenlerin çocuk haklarının genel kapsamını, ihlal durumunda yapılması gerekenlere dair bilgi düzeylerini değerlendirmektedir. Korunma hakkı boyutu; çocukların fiziksel, psikolojik ve dijital risklerden korunması yönünde öğretmenlerin bilgi, tutum ve reflekslerini kapsamaktadır. Katılım hakkı boyutu; çocukların eğitim süreçlerine aktif katılımı, görüş bildirme ve karar alma hakkı gibi temel katılım ilkeleri doğrultusunda öğretmen duyarlılığını ölçmektedir.
Geçerlik: Ölçek geliştirme sürecinde, alanyazın ve ilgili belgeler doğrultusunda 70 maddelik bir ön form hazırlanmış ve bu form 821 öğretmene uygulanarak Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda ölçek, beş faktörlü bir yapıya indirgenmiş ve 24 maddeye düşürülmüştür. Bu beş faktörün toplam varyansa katkısı %70.089 olarak bulunmuştur. Elde edilen bu yapı, 374 kişiden oluşan farklı öğretmen grubuna uygulanarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. DFA sonucunda elde edilen model uyum değerleri (χ²/sd = 2.029, RMSEA = .052, CFI = .948, TLI = .940, GFI = 904) modelin veriye mükemmel ve kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermektedir. Faktörler sırasıyla dijital ortamda çocuk hakkı, adaletli olma, çocuk hakkı ve ihlali, korunma hakkı ve katılım hakkı olarak adlandırılmıştır.
Güvenirlik: Cronbach’s Alpha güvenirlik katsayıları boyutlar için .825 ile .907 arasında, ölçeğin geneli için ise .921 olarak bulunmuştur.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr