Hemodiyaliz Hastaları Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOY-HD)

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. Araştırmanının başlangıcında araştırmanın amacı ile bir bilginin sorumlu yazara e-posta gönderilmesi yeterlidir.

Tez

İNDİR

Ölçek Formu

İNDİR

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

60 Sağlık Bilimleri » 603 Dahili Tıp Bilimleri » 606 Halk Sağlığı

Kaynak Türü: Tez

Kaynak/Referans:

Yavuz, N. (2021). Hemodiyaliz hastaları için geliştirilen sağlık okuryazarlığı ölçeği kullanılarak sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesi ve tedavi etkinliği ile ilişkisinin değerlendirilmesi (Tez No. 657526) [Tıpta uzmanlık tezi, Gazi Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.

Geliştiren/Uyarlayan: Neslihan Yavuz, Dilek Yapar, Hacı Hasan Yeter, Seçil Özkan, Kadriye Altok

Yıl: 2021

Kaynak Adı: Hemodiyaliz hastaları için geliştirilen sağlık okuryazarlığı ölçeği kullanılarak sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesi ve tedavi etkinliği ile ilişkisinin değerlendirilmesi

Tez Türü: Tıpta Uzmanlık

Üniversite: Gazi Üniversitesi

Enstitü: Tıp Fakültesi

Şehir: Ankara

Ülke: Türkiye

Sorumlu Yazar: Neslihan Yavuz

İletişim: drneslihanyavuz@outlook.com

Ölçülen Özellikler: Sağlık okuryazarlığı

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: 22 Madde, 4 Madde sayısı

Ölçek Türü: Okuryazarlık

Kimlere Uygulanabilir: 18 yaş üzeri hemodiyaliz hastaları

Derecelendirme: 4'lü Likert (1=Çok kolay, 2=kolay, 3= zor, 4=Çok zor)

Ölçek Puanlaması: Ölçekten alınabilecek puan 0-50 arasında değişmektedir.

Ölçek Değerlendirmesi: İndeks = (ortalama-1) x (50/3) hesaplaması ile elde edilen sonuca göre;

Yetersiz= (0-25 puan)
Sorunlu-Sınırlı= (25-33 puan)
Yeterli= (33-42 Puan)
Mükemmel= (42-50 Puan)

Geçerlik: Ölçeğinin Yapı Geçerliliği
Yapısal geçerliliğin değerlendirilmesi amacıyla 22 maddelik taslak ölçeğin boyutlarına ve madde sayısına karar vermek için “Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA)” kullanılmıştır. Bu çalışmada KMO değerinin 0,922 olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya dâhil edilen örneklemin faktör analizi için yeterli düzeyde olduğu görülmektedir. Bartlett’in Küresellik Testi’ne göre, ölçekte kullanılan maddelerin faktör analizi için uygun olduğu tespit edilmiştir (p <0,001).
Ölçeğin faktör analizi sonucu tek faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Faktör sayısı belirlenirken ‘Özdeğeri (Eigenvalue)’ 1’den büyük olan faktörler eş zamanlı ‘Yamaç-Birikinti grafiğine (Scree-Plot)’ bakılarak seçilmiştir. Ölçeğin tek faktörlü yapısının özdeğeri 12,3 ve toplam varyansı %55,9 bulunmuştur.
Şekil 2’de ölçeğin özdeğer eğim (Scree-Plot) grafiği sunulmuştur. Grafiğin yatay şekil aldığı noktaya kadar olan faktörler, elde edilecek maksimum faktör sayısı olarak kabul edilir. Scree-Plot grafiğinde 1 tane keskin düşüşü takiben ikinci faktörden itibaren çizginin daha yatay bir hal aldığı izlenmiştir. Bu bulgu ölçeğin tek faktörlü bir yapıya sahip olduğunu desteklemektedir.

Ölçeğin Benzer Ölçek Geçerliliği (Convergent Validity)
TSOY-32 ölçeğinin skoru ile geliştirilen ölçeğin skorları arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Buna göre her iki ölçek skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ve kuvvetli bir ilişki (r=0,855, p<0,001) saptanmıştır. Bu durum ölçeğin benzer ölçek geçerliliğini doğrulamıştır.

Güvenirlik: Ölçeğinin İç Tutarlılığı
‘Cronbach alfa’ değeri ölçek için 0,961 olarak bulunmuştur. Tekrar teste ait iç tutarlılık düzeyinin (Cronbach alfa= 0,928) de benzer şekilde yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca her bir madde için ayrı ayrı o maddenin ölçekten çıkarılması durumunda ölçeğin Cronbach alfa değeri (Cronbach-alfa if item deleted) de hesaplanmıştır. Her bir madde çıkarıldığında ölçeğin ‘Cronbach alfa’ değerinin 0,958-0,961 arasında değiştiği görülmüştür. Madde Toplam korelasyon katsayıları 0,620 ile 0,822 arasında değişmektedir. Sonuç olarak 22 maddelik SOY-HD ölçeğinden hiçbir madde çıkarılmamıştır.

Test - Tekrar Test Güvenilirliği
Ölçeğin güvenirliğini sınamak için test-tekrar test güvenilirliği test edilmiştir. İlk uygulamada 110 hastaya uygulanan ölçek, ölçeği ikinci kez uygulamayı kabul eden 38 hastaya (%34,5) bir hafta sonra ikinci kez uygulanmıştır. İki uygulama arasındaki sürenin, hastaların anketi hatırlama olasılığı nedeniyle ikinci uygulamadan alacağı puanları etkilemeyecek kadar uzun olması önerilir. Buna karşılık iki uygulama arasındaki zaman, hastaların mevcut durumlarında ve kliniklerinde değişiklik olmayacak kadar da kısa olmalıdır. Test-tekrar test güvenilirliği ICC ile değerlendirilmiştir. Toplam ölçek puanı için ICC değeri 0,913 (0,832-0,955) olarak yüksek bir değer bulunmuştur. İki uygulamadan elde edilen veriler Spearman korelasyon analizi ile de test edilmiştir. Toplam ölçek skoru ve alt gruplarının her iki uygulama arasındaki ilişki katsayısı 0,841 (p<0. 001) bulunmuştur. Ölçeğin test- tekrar test güvenirliği mükemmel düzeydedir. Puanlar arasındaki korelasyonun yüksek olması ölçme aracının güvenilir olduğunu göstermektedir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr