Eğitsel İstem Mühendisliği Öz Yeterlik Ölçeği (Ed-PESS)

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.

Makale

İNDİR

Ölçek Formu

İNDİR

Link: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0360131526001399

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

30 Eğitim Bilimleri ve Öğretmen Yetiştirme » 312 Genel Öğretmen Yeterlilikleri

Kaynak Türü: Makale

Kaynak/Referans:

Karataş, F., Gür, R., Eriçok, B., Başarır, F., & Tanrıkulu, L. (2026). Educational Prompt Engineering Self-Efficacy Scale (Ed-PESS): Development and psychometric validation. Computers & Education, 254, 1-20. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2026.105700

Geliştiren/Uyarlayan: Fatih Karataş, Recep Gür, Barış Eriçok, Fatma Başarır, Lokman Tanrıkulu

Yıl: 2026

Kaynak Adı: Educational prompt engineering self-efficacy scale (Ed-PESS): Development and psychometric validation

Dergi: Computers & Education

Cilt: 254

Sayfa Aralığı: 1-20

DOI: https://doi.org/10.1016/j.compedu.2026.105700

Sorumlu Yazar: Fatih Karataş

İletişim: fatih.karatas@nevsehir.edu.tr

Ölçülen Özellikler: Eğitsel istem mühendisliği, İstem mühendisliği, Pedagojik istem mühendisliği

Alt Boyutlar: Etik İstem Uygulamaları, Pedagojik İstem Mühendisliği, sürekli mesleki gelişim, Temel İstem Mühendisliği

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Temel İstem Mühendisliği
1 Yapay zekâ araçları arasından (örn. ChatGPT, Claude, Gemini vb.) ihtiyacıma uygun olanı seçebilirim.
2 Yapay zekâ araçlarını kullanırken yalın, açık ve anlaşılır istemler oluşturabilirim.
3 İstemlerimde gerekli bileşenleri (yönerge, bağlam, çıktı formatı) yalın, açık ve anlaşılır biçimde ifade edebilirim.
4 İstemlerimde yapay zekâya roller atayarak (örn. "matematik öğretmeni olarak") hedeflerime uygun yanıtlar alabilirim.
5 İhtiyacıma göre uygun yolu seçerek yapay zekânın bana en iyi şekilde rehberlik etmesini sağlayabilirim.
6 Kullandığım istemlerde girdi yerlerini (örn. araştırılacak konu, metin tonu, hedef kitle, içerik uzunluğu vb.) boş bırakarak aynı istemi farklı amaçlar için yeniden kullanabilirim.
7 Etkili sonuç aldığım istemleri sistematik olarak kaydederim.

Pedagojik İstem Mühendisliği
8 Öğrenme hedeflerime uygun içerikler üreten istemler tasarlayabilirim.
9 Öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun farklılaştırılmış içerikler üreten istemler geliştirebilirim.
10 Öğretmenlik alanıma özgü içerik üreten istemler geliştirebilirim.
11 Farklı bakış açılarını yansıtan içerikler üreten istemler tasarlayabilirim.
12 Öğrencilerin katılımını artıracak yaratıcı istem fikirleri geliştirebilirim.

Etik İstem Uygulamaları
13 Sınıfımda istem oluşturma kuralları (örn. 'kendi adınızı kullanmayın', 'yaşadığınız yeri belirtmeyin' gibi) geliştirerek mahremiyet ve veri güvenliğini sağlayabilirim.
14 İstem oluştururken öğrenci verilerinin gizliliğini koruyabilirim.
15 İstemlerime 'lütfen tarafsız ol' veya 'çocuklar için uygun içerik üret' gibi etik yönergeler ekleyebilirim.
16 İstemlerime cinsiyet, kültür, yaş vb. konularla ilgili önyargıları engelleyecek ifadeler (örn. 'farklı kültürleri içeren örnekler kullan') ekleyebilirim.
17 İstemlerime 'güvenilir kaynaklara göre cevap ver' gibi ifadeler ekleyerek daha doğru bilgiler almayı sağlayabilirim.
18 Öğrencilerin güvenliğini sağlamak için istem oluştururken koruyucu ifadeler (örn. 'bu konuşmayı kaydetme' veya 'verilerimi saklamadan yanıt ver' gibi) kullanabilirim.
19 Öğrencilerime etik istem yazma becerisi kazandırmak için kendi istemlerimde kullandığım yönergeleri ('tarafsız ol', 'bilimsel kaynaklara dayan', 'kişisel verileri koru' vb.) örneklerle gösterebilirim.
20 Öğrencilere yapay zekâ araçlarıyla güvenli etkileşim sağlayabilmeleri için istem yazarken nelere dikkat etmeleri gerektiğini basit örneklerle (örn. 'güvenilir kaynaklardan bilgi ver', 'zararlı içerik gösterme' vb.) anlatabilirim.

Sürekli Mesleki Gelişim
21 Yapay zekâ araçları ve istem mühendisliği alanındaki güncel gelişmeleri takip edebilirim.
22 Yapay zekâ araçları ve istem mühendisliği alanındaki güncel gelişmeleri öğretim uygulamalarımda kullanmak için çaba gösteririm.
23 Öğretim uygulamalarımı yapay zekâ araçları ve istem mühendisliği alanındaki güncel gelişmelere göre uyarlayabilirim.
24 İstem mühendisliğine yönelik eksikliklerimi belirleyerek mesleki gelişim planı oluşturabilirim.
25 İstem mühendisliği becerilerimi geliştirmek için eğitimlere katılırım.
26 İstem mühendisliğinden faydalanarak öğretim uygulamalarımı sürekli iyileştirmek için çaba harcarım.

Ölçek Türü: Özyeterlik

Kimlere Uygulanabilir: Öğretmen Adayları

Derecelendirme: 5’li Likert (1 = Kesinlikle Yapamam 2 3 4 5 = Kesinlikle Yaparım)

Ölçek Puanlaması: Ölçekte ters madde bulunmamaktadır.

Geçerlik: Ölçeğin kapsam geçerliği sistematik alanyazın taraması, uzman görüşü ve pilot uygulama ile desteklenmiştir. Yapı geçerliği, AFA’da dört faktörlü yapının toplam varyansın %64,60’ını açıklaması ve bağımsız örneklemde DFA’nın kabul edilebilir uyum göstermesiyle doğrulanmıştır (χ²/df = 2.03, RMSEA = .064, SRMR = .057, CFI = .929, TLI = .921). Yakınsak geçerlik genel olarak yeterlidir; yalnızca Temel İstem Mühendisliği boyutunun AVE değeri .490 ile sınırda kalmıştır.

Güvenirlik: Ölçeğin güvenirliği Cronbach alfa, McDonald omega ve birleşik güvenirlik katsayılarıyla incelenmiştir. DFA örnekleminde alt boyutlar için α = .865–.938, ω = .871–.939 ve CR = .870–.939; toplam ölçek için ise α = .955, ω = .956 ve CR = .973 bulunmuştur. Bu değerler ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr