Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.

---

---

Link: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1002/pan.70290

---

Ölçek Çeşidi: Uyarlama

---

Kategori(ler):

60 Sağlık Bilimleri » 605 Cerrahi Tıp Bilimleri

---

Kaynak Türü: Makale

---

Kaynak/Referans:

Andiran Senayli, Y., Kiyici, N., Ulusoy Tangul, S., Yardimci, C., Kara, M., Senayli, A., & Kain, Z. N. (2026). Psychometric evaluation of the Turkish version of the Induction Compliance Checklist in Children undergoing mask anesthesia. Pediatric Anesthesia. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/pan.70290

---

Geliştiren/Uyarlayan: Yeşim Andıran Şenaylı, Nida Kıyıcı, Sevgi Ulusoy Tangül, Cevdet Yardımcı, Mehmet Kara, Atilla Şenaylı, Zeev N Kain

---

Yıl: 2026

---

Kaynak Adı: Psychometric Evaluation of the Turkish Version of the Induction Compliance Checklist in Children Undergoing Mask Anesthesia

---

Dergi: Paediatric Anaesthesia

---

Sayfa Aralığı: 1-9

---

DOI: https://doi.org/10.1002/pan.70290

---

Sorumlu Yazar: Yeşim Andıran Şenaylı

---

İletişim: yesimsenayli@gmail.com

---

Ölçülen Özellikler: 0-18 yaş anestezi indüksiyonu maske uyum ölçeği

---

Alt Boyutlar: Tek Boyutlu

---

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: T-ICC (Türkçe İndüksiyon Uyumluluk Kontrol Listesi) 0-10 arasında puan

Mükemmel indüksiyon (olumsuz davranışlar, korku veya kaygı yok) 0
Ağlıyor, gözlerde yaş var 1
Başını maskeden uzağa doğru çeviriyor, uzaklaştırıyor 1
Sözlü reddediyor, ‘hayır’ diyor 0
Korkusunu veya endişesini ‘annem nerde’ ya da ‘acıyacak mı?’ gibi sözel ifadelerle belli ediyor 0
Elleriyle maskeyi ittiriyor, hemşireyi/anestezisti elleri/ayakları ile itiyor 1
Ağzını/burnunu elleriyle/kollarıyla kapatıyor veya yüzünü saklıyor/ örtüyor 1
Histerik ağlama var, çığlık atabilir 0
Tekmeler savuruyor, bacak/ kollarını katlıyor, yay gibi geriliyor ve/veya boğuşuyor 0
Fiziksel kısıtlama gerektiriyor 1
Rijit ya da gevşek olacak şekilde tam hareketsiz 0
Toplam Puan 5

---

Ölçek Türü: Klinisyen Değerlendirme

---

Kimlere Uygulanabilir: 0-18 yaş

---

Derecelendirme: 0-1 (yok/var)

---

Ölçek Puanlaması: Ölçekten alınabilecek puan 1 ile 10 arasında değişmektedir. 1 adet olumlu madde (Mükemmel indüksiyon: olumsuz davranışlar, korku veya kaygı yok) ve 10 adet olumsuz davranış maddesinden oluşmaktadır

---

Ölçek Değerlendirmesi: Özellikle 6 ay–7 yaş arasındaki çocuklarda, ebeveynden ayrılma sırasında ayrılma anksiyetesi (separation anxiety) ve anestezi indüksiyonu sırasında korku ve anksiyete artışı görülebilmektedir. Bu nedenle, çocuğun anestezi ve cerrahi sürece daha sakin ve uyumlu bir şekilde geçişini sağlamak amacıyla farmakolojik ve nonfarmakolojik yöntemlerden yararlanılmaktadır.

Turkish Induction Compliance Checklist (T-ICC), çocukların anestezi indüksiyonu sırasında, özellikle anestezi maskesinin uygulanmasına verdikleri davranışsal tepkileri değerlendirerek indüksiyona uyumlarını ölçmek amacıyla kullanılan gözlemsel bir değerlendirme aracıdır. Ölçekte tanımlanan her davranış, gözlenmesi durumunda 1, gözlenmemesi durumunda 0 olarak puanlanır. Maddelerden elde edilen puanların toplamı çocuğun indüksiyon sırasındaki uyum düzeyini gösterir; toplam puanın yükselmesi, indüksiyona uyumun azalması ve uyumsuz davranışların artması anlamına gelir.

---

Geçerlik: Kapsam Geçerlilik Değerlendirilmesi
Bu çalışmanın ilk aşamasında, çocukların ameliyathane ortamında anestezi indüksiyonu sırasında uyumluluk davranışlarını değerlendirmek üzere geliştirilen İndüksiyon Uyumluluk Kontrol Listesi (İnduction Compliance Checklist – ICC)’nin Türkçe versiyonunun kapsam geçerliliği incelenmiştir. Orijinal ölçek İngilizce olarak hazırlanmış olup, 1 adet olumlu madde (Mükemmel indüksiyon: olumsuz davranışlar, korku veya kaygı yok) ve 10 adet olumsuz davranış maddesinden oluşmaktadır. İngilizce orijinal metin Türkçe’ye çevrilmiş ve kültürel uyarlaması yapıldıktan sonra kapsam geçerliliği aşamasına geçilmiştir.
Kapsam geçerliliğinin değerlendirilmesinde Davis tekniği (Davis, 1992) kullanılmıştır. Bu teknikte, her bir madde uzmanlar tarafından 4’lü Likert tipi derecelendirme ile değerlendirilmiştir: 1 = Uygun değil, 2 = Biraz uygun, 3 = Oldukça uygun, 4 = Çok uygun. Kapsam geçerlilik indeksi (I-CVI) hesaplanırken 3 ve 4 puanları “uygun” olarak kabul edilmiş ve uygun oy veren uzmanların sayısı toplam uzman sayısına bölünmüştür. Ölçeğin genel kapsam geçerlilik indeksi (S-CVI) ise maddelerin I-CVI değerlerinin ortalaması olarak hesaplanmıştır.
Kapsam geçerliliği incelemesi için pediatrik anestezi alanında deneyimli 10 uzman görüş bildirmiştir. Uzmanlardan gelen değerlendirmeler Excel tablosunda toplanmış ve analiz edilmiştir. Madde kabul kriteri olarak I-CVI değeri ≥ 0,80 kabul edilmiştir (Yeşilyurt & Çapraz, 2018). Ölçeğin kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla 10 uzmandan görüş alınmıştır. Uzman değerlendirmeleri Davis tekniğine göre analiz edilmiştir. Uzmanlardan maddeleri 1=Uygun değil, 2=Biraz uygun, 3=Oldukça uygun ve 4=Çok uygun şeklinde değerlendirmeleri istenmiştir. Kapsam geçerlilik indeksi hesaplanırken 3 ve 4 puanları “uygun” kabul edilmiştir. Her bir madde için madde düzeyi kapsam geçerlilik indeksi (I-CVI) hesaplanmıştır.
Maddelerin I-CVI değerlerinin 0,90 ile 1,00 arasında değiştiği belirlenmiştir (Tablo 1). “Rijit ya da gevşek olacak şekilde tam hareketsiz” maddesi hariç tüm maddelerin I-CVI değeri 1,00’dir; bu maddenin I-CVI değeri ise 0,90’dır. Tüm maddeler “Kabul” kararı almıştır. Ölçeğin kapsam geçerlilik indeksinin (S-CVI) yaklaşık 0,99 olduğu ve Türkçe İndüksiyon Uyumluluk Kontrol Listesi’nin kapsam geçerliliğinin oldukça yüksek olduğu saptanmıştır.

---

Güvenirlik: Veri Toplama ve Değerlendirme Prosedürü
Ölçeğin güvenirlik ve geçerliliği (psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi) ise sonraki aşamada gerçekleştirilmiştir. Bu kesitsel çalışma, Yozgat Bozok Üniversitesi Çocuk Cerrahisi ve Anesteziyoloji Kliniklerinde Mart 2025 – Mayıs 2026 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmaya, elektif cerrahi planlanan, ASA fiziksel durum sınıflandırmasına göre ASA I-III olan, 1-7 yaş arası ardışık 184 çocuk hasta dahil edilmiştir. Acil cerrahi geçirenler, nörolojik/gelişimsel bozukluğu olanlar ve ebeveyn onamı alamayanlar çalışma dışı bırakılmıştır.

Anestezi indüksiyonu sırasında (maske ile sevofluran indüksiyonu) çocukların davranışları, Türkçe İndüksiyon Uyumluluk Kontrol Listesi ile aynı anda ve bağımsız olarak üç gözlemci tarafından değerlendirilmiştir: iki anesteziyolog (Gözlemci A ve B) ile bir çocuk cerrahı (Gözlemci C). Her olumsuz davranış maddesi “var = 1”, “yok = 0” olarak puanlanmış ve toplam puan M2-M11 maddelerinden (0-10 aralığı) hesaplanmıştır.
Veriler Excel ve Python 3.12 (pandas, numpy, scipy) ile analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler ortalama ± standart sapma, frekans (%) olarak sunulmuştur.
• Gözlemciler arası güvenirlik: Toplam puan için Intraclass Correlation Coefficient (ICC(2,1) – two-way random effects, absolute agreement) ve her madde için Cohen’s Kappa katsayısı hesaplanmıştır.
• İç tutarlılık: Cronbach alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir.
• Madde analizi: Madde-toplam korelasyonları (point-biserial), inter-item korelasyon matrisi (phi korelasyon) ve temel bileşen analizi benzeri inceleme (korelasyon matrisinden eigenvalues) yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p < 0,05 olarak kabul edilmiştir. Ölçeğin kapsam geçerliliğini değerlendirmek amacıyla 10 uzmandan görüş alınmıştır. Uzman değerlendirmeleri Davis tekniğine göre analiz edilmiştir. Uzmanlardan maddeleri 1=Uygun değil, 2=Biraz uygun, 3=Oldukça uygun ve 4=Çok uygun şeklinde değerlendirmeleri istenmiştir. Kapsam geçerlilik indeksi hesaplanırken 3 ve 4 puanları “uygun” kabul edilmiştir. Her bir madde için madde düzeyi kapsam geçerlilik indeksi (I-CVI) hesaplanmıştır.
Maddelerin I-CVI değerlerinin 0,90 ile 1,00 arasında değiştiği belirlenmiştir (Tablo 1). “Rijit ya da gevşek olacak şekilde tam hareketsiz” maddesi hariç tüm maddelerin I-CVI değeri 1,00’dir; bu maddenin I-CVI değeri ise 0,90’dır. Tüm maddeler “Kabul” kararı almıştır. Ölçeğin kapsam geçerlilik indeksinin (S-CVI) yaklaşık 0,99 olduğu ve Türkçe İndüksiyon Uyumluluk Kontrol Listesi’nin kapsam geçerliliğinin oldukça yüksek olduğu saptanmıştır.

---

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr