Benlik Kuramı Ölçeği

Ölçek Çeşidi: 
Uyarlama
Kaynak Türü: 
Makale
Kaynak/Referans: 

Yavuzer, Y., Karataş, Z. ve Polat Demir, B. (2017). Benlik Kuramı Ölçeğinin Türkçe sürümünün geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anatolian Journal of Psychiatry,18(2), 161-168.

DOI: 
10.5455/apd.225786
Sorumlu Yazar: 
Yasemin YAVUZER
Ölçeğin Türü: 
Kimlere Uygulanabileceği: 
Derecelendirme: 
5'li Likert
Ölçeğin Puanlaması: 

Ölçekten alınabilecek puan 36 ile 180 arasında değişmektedir.Ölçekte 18 madde ters puanlanmaktadır.

Ölçeğin Değerlendirilmesi: 

Ölçeğin her bir boyutundan elde edilen puanın yüksekliği bireyin benlik kuramının olumlu olduğunu göstermektedir.

Çeviri Süreci: 

Özgün formu İngilizce olan BKÖ’nün Türkçeye uyarlanabilmesi için Berg ile yazışma yapılmış ve gerekli izin alınmıştır. Ölçek bir konu alanı uzmanı akademisyen ve bir dilbilimci tarafından İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. Daha sonra bu çeviriler bir araya getirilerek karşılaştırılmış ve farklılık gösteren anlatımlar çeviri yapan kişiler ile görüşülerek ortak bir cümle haline getirilmiştir. Daha sonra ölçeğin elde edilen Türkçe formu bir konu alanı uzmanı akademisyen ve bir dilbilimci tarafından yeniden İngilizceye çevrilmiştir. Ölçeğin özgün formu ile yeniden İngilizceye çevrilmiş hali öncekinden farklı iki akademisyen tarafından her maddenin Türkçeye uygunluğu açısından incelenerek tartışılmış ve gerekli değişiklikler yapılmıştır.

Geçerlik: 

Açımlayıcı faktör analizi ile öncelikle dokuz boyutun ortaya çıkıp çıkmadığına bakılmıştır. AFA için veriler 370 Türk üniversite öğrencisinden elde edilmiştir. Verilerin AFA için uygunluğu Kaiser-MeyerOlkin (KMO) katsayısı ve Barlett küresellik testi ile incelenmiştir. KMO=0.79 ve Barlett Sphericity Testi χ2 değeri 3874.47 (p<0.01) olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar verilerin AFA için uygun olduğunu göstermektedir.29 AFA sonucunda özdeğerleri 1.00’ın üzerinde dokuz bileşenin olduğu ve ölçeğin dokuz faktörlü bir yapıya sahip olduğu anlaşılmaktadır. Maddelerden çok azının (8, 13, 24, 25, 33) kuramsal olarak öngörülen boyutta yeterli faktör yüküne sahip olmadığı görülmüştür. Bu beş madde incelendiğinde Bu beş madde incelendiğinde madde-toplam korelasyon katsayılarının 0.24 ile 0.30 arasında değiştiği ve maddelerin ifadesinde sorunlar olduğu görülmüştür. Özgün ölçekle paralellik sağlamak amacıyla maddeler ölçekten çıkarılmamış ve ifade sorunları giderilerek daha anlaşılır hale getirilmiştir. Ölçek maddelerinin faktör yükleri 0.34-0.89 arasında değişmektedir. Örneklem büyüklüğünün madde faktör yük değeri 0.30 olan bir madde için en az 350, 0.40 olan bir madde için en az 200, 0.50 olan bir madde için en az 120 olması gerektiği belirtilmiştir.29 Birinci faktör ölçeğe ilişkin toplam varyansın %8.65’ini, ikinci faktör %6.61’ini, üçüncü faktör %6.33’ünü, dördüncü faktör %6.15’ini, beşinci faktör %6.12’sini, altıncı faktör %6.09’unu, yedinci faktör %5.92’sini, sekizinci faktör %5.28’ini ve dokuzuncu faktör %4.83’ünü açıklamaktadır. Bu dokuz faktörün açıkladığı toplam varyans %55.98’dir
BTÖ’nün AFA ile ortaya konan dokuz faktörlü yapısı 426 Türk üniversite öğrencisinden elde edilen veriler kullanılarak DFA ile incelenmiştir. Analiz sonucunda uyum indeksleri için elde edilen değerler, RMSEA=0.04, NFI=0.88, NNFI=0.95, CFI=0.95, GFI=0.89 ve AGFI=0.85’dir. Tablo 1’de model‐ veri uyumuna ilişkin hesaplanan istatistikler incelendiğinde NFI uyum iyiliği değeri dışındaki bu değerlerin kabul edilebilir düzeylerde olduğu ve NFI değerinin de istenen değere oldukça yakın olduğu görülmektedir. Model-veri uyumuna ilişkin değerlerin tümü dikkate alındığında ise, kurulan modelin veriyle uyumlu olduğu, bu nedenle ölçeğin yapı geçerliliğine sahip olduğu, BKÖ’nün 36 maddeli ve dokuz faktörlü yapısının Türk öğrencilerinden elde edilen verilerde doğrulandığı söylenebilir

BKÖ ile PD (r=0.54, p<0.01) ve CBSE (r=0.58, p<0.01) arasında pozitif yönde, ND (r=-0.39, p<0.01) ve BDÖ (-0.56, p<0.01) arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. BKÖ alt ölçeklerinin PD ile arasındaki korelasyon katsayıları 0.20-0.43 arasında, ND ile -0.12 ve -0.30 arasında, BDÖ ile - 0.21 ve -0.42 arasında, CBSÖ ile 0.27-0.45 arasında değişmektedir. Alt ölçeklerin tamamı ile PD ve CBSÖ arasında pozitif yönde, ND ve BDÖ arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur.

Güvenirlik: 

Bu çalışmada BKÖ’nün güvenilirliği iç tutarlılık test yarılama yöntemleriyle hesaplanmıştır. Tablo 3’te görüldüğü gibi, ölçekte yer alan 36 maddenin tamamına ilişkin iç tutarlılık katsayısı 0.84 olarak bulunmuştur. Test yarılama yöntemi ile hesaplanan güvenilirlik katsayısı ise Sperman-Brown düzeltmesi ile 0.79’dur. Ölçeğin alt boyutlarına ilişkin alfa değerleri 0.52-0.88 arasında değişmektedir. Bu değerler dikkate alındığında, alt ölçeklerin iç tutarlılığının kabul edilebilir sınırlar içinde olduğu söylenebilir. Ayrıca, ölçeğin her bir maddesinden elde edilen puanların madde-toplam korelasyon katsayıları 0.30 (madde 13 ve 24) ile 0.78 (madde 31) arasında değişmektedir. Ölçeği oluşturan dokuz alt ölçek arasındaki en düşük korelasyon katsayısı 0.11 ile ARK ve Z boyutu arasındadır. En yüksek korelasyon katsayısı 0.44 ile K ve SZE boyutu arasındadır. Her boyuttan elde edilen puan ile ölçeğin tümünden elde edilen puan arasındaki en düşük korelasyon katsayısı 0.51 ile Aİ boyutuna, en yüksek korelasyon katsayısı 0.67 ile K boyutuna aittir

Orijinal Form

Ölçeğin Orijinal Adı: 
The Self-Theory Scale
Orijinal Kaynak Türü: 
Makale
Orijinal Kaynak/Referans: 

Berg CJ, Snyder CR .(2010). Assessing self-perceptions of college students across life domains: Development and validation of the self-theory scaleCollege Students Journal ,44 (4)952-969.

Sitemizden en iyi biçimde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır. Bu siteye giriş yaptığınızda çerez kullanımını kabul etmiş oluyorsunuz.    Daha Fazla Bilgi