Blockchain Farkındalığı ve Finansal Güven Ölçeği

Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının bilimsel araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazara araştırmanın amacı ile bilgi notu içeren bir e-posta gönderilerek izin alınması zorunludur.

Makale

İNDİR

Link: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4790100

Ölçek Çeşidi: Geliştirme

Kategori(ler):

40 Sosyal ve Beşeri Bilimler » 480 İktisadi ve İdari Bilimler

Kaynak Türü: Makale

Kaynak/Referans:

Özyeşil, M., & Tembelo, H. (2026). Development and validation of a scale to measure blockchain awareness and financial confidence in the Turkish financial sector. Ege Academic Review, 26(3), 487-506. https://doi.org/10.21121/eab.202600231

Geliştiren/Uyarlayan: Mustafa ÖZYEŞİL, Havane TEMBELO

Yıl: 2026

Kaynak Adı: Development and Validation of a Scale to Measure Blockchain Awareness and Financial Confidence in the Turkish Financial Sector

Dergi: Ege Academic Review

Cilt: 26

Sayı: 3

Sayfa Aralığı: 487-506

DOI: https://doi.org/10.21121/eab.202600231

Sorumlu Yazar: Mustafa ÖZYEŞİL

İletişim: mustafaozyesill@gmail.com

Ölçülen Özellikler: Algılanan Finansal Önem, Blokzincir Farkındalığı, Finansal Güven, Teknolojiye Güven

Alt Boyutlar: Blokzincire İlişkin Bilgisel Etkileşim ve Algılanan Finansal Önem, Blokzincirin Finansal İşlevselliği ve Güven

Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Ölçek toplam 14 maddeden ve iki alt boyuttan oluşmaktadır.

1. Blokzincirin Finansal İşlevselliği ve Güven: 10 madde.
Örnek maddeler: “Blokzincir tabanlı finansal uygulamalara herkes kolaylıkla erişebilir.”, “Blokzincir teknolojisine dayalı işlemlere yüksek düzeyde güveniyorum.”, “Blokzincir tabanlı finansal sistemler veri güvenliğini sağlar.”, “Blokzincir uygulamaları finansal işlemler sırasında riskleri azaltır.” ve “Blokzincir altyapısını güvenilir bir sistem olarak değerlendiriyorum.”

2. Blokzincire İlişkin Bilgisel Etkileşim ve Algılanan Finansal Önem: 4 madde.
Örnek maddeler: “Blokzincirle ilgili haberleri düzenli olarak takip ederim.”, “Blokzincirin gelecekte finansal sistem içerisinde önemli bir yere sahip olacağını düşünüyorum.” ve “Sosyal medyadaki yorumlar blokzincir yatırımlarına ilişkin kararlarımı etkiler.”

Toplam madde sayısı: 14.

Ölçek Türü: Öz Bildirim

Derecelendirme: Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirmeye sahiptir: 1 = Kesinlikle Katılmıyorum, 2 = Katılmıyorum, 3 = Kararsızım, 4 = Katılıyorum, 5 = Kesinlikle Katılıyorum.

Ölçek Puanlaması: Ölçek toplam 14 maddeden oluşmaktadır. Her madde 1 ile 5 arasında puanlanır. Nihai ölçekte ters puanlanan madde bulunmamaktadır. Maddelerden elde edilen puanlar toplanarak toplam ölçek puanı ve alt boyut puanları hesaplanır.

Toplam ölçek puanı: 14–70 puan

Blokzincirin Finansal İşlevselliği ve Güven alt boyutu: 10 madde, 10–50 puan

Blokzincire İlişkin Bilgisel Etkileşim ve Algılanan Finansal Önem alt boyutu: 4 madde, 4–20 puan

İstenmesi hâlinde toplam ve alt boyut puanları, ilgili maddelerin toplamının madde sayısına bölünmesiyle 1–5 arasında ortalama puan olarak da hesaplanabilir. Yüksek puanlar ölçülen özelliğin daha yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir.

Ölçek Değerlendirmesi: Ölçekten alınan puanlar hem toplam puan hem de alt boyut puanları üzerinden değerlendirilebilir. Toplam puanın yükselmesi, katılımcının blokzincir teknolojisine yönelik genel farkındalık, bilgisel etkileşim, algılanan finansal önem, finansal işlevsellik ve güven düzeyinin yükseldiğini göstermektedir.

“Blokzincirin Finansal İşlevselliği ve Güven” alt boyutundan alınan yüksek puan; blokzincirin erişilebilirliği, güvenliği, güvenilirliği, risk azaltma kapasitesi, yenilikçi finansal ürünlere katkısı ve finansal sistemdeki gelecekteki rolüne ilişkin daha olumlu değerlendirmeleri ifade eder.

“Blokzincire İlişkin Bilgisel Etkileşim ve Algılanan Finansal Önem” alt boyutundan alınan yüksek puan ise blokzincirle ilgili gelişmeleri takip etme, bilgi kaynaklarıyla etkileşim kurma ve blokzincirin finansal kararlar ile finansal sistem açısından önemini daha yüksek algılama düzeyini gösterir.

Ölçek için doğrulanmış bir kesme puanı veya düşük–orta–yüksek sınıflandırması belirlenmemiştir. Bu nedenle puanların sürekli değişken olarak değerlendirilmesi ve özellikle alt boyut puanlarının ayrı ayrı raporlanması önerilir.

Geçerlik: Ölçeğin kapsam geçerliği, finans, dijital teknolojiler ve ölçek geliştirme alanlarında uzmanların görüşleri alınarak ve pilot uygulama yapılarak değerlendirilmiştir. Uzman değerlendirmeleri ve psikometrik incelemeler sonucunda başlangıçtaki 26 maddelik havuzdan 14 madde nihai ölçeğe alınmıştır.

Yapı geçerliğini incelemek amacıyla Temel Bileşenler Analizi ve Oblimin eğik döndürme yöntemi uygulanmıştır. Kaiser–Meyer–Olkin örneklem yeterlilik değeri KMO = .792 olarak bulunmuş; Bartlett Küresellik Testi anlamlı sonuç vermiştir: χ²(91) = 15.300,600; p < .001. Bu sonuçlar veri setinin faktör analizine uygun olduğunu göstermektedir.

Analiz sonucunda iki boyutlu bir yapı elde edilmiştir. Birinci bileşen toplam varyansın %63,03’ünü, ikinci bileşen %22,80’ini açıklamış; iki bileşenin birlikte açıkladığı toplam varyans %85,83 olarak hesaplanmıştır.

Birinci bileşendeki faktör yükleri .728–.991, ikinci bileşendeki faktör yükleri ise .799–.951 arasında değişmiştir. Maddelerde belirgin çapraz yüklenme görülmemesi, iki boyutlu yapının yorumlanabilirliğini desteklemiştir.

Bu bulgular ölçeğin kapsam ve keşfedici yapı geçerliğine ilişkin güçlü başlangıç kanıtları sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, bağımsız örneklem üzerinde doğrulayıcı faktör analizi yapılması ileride gerçekleştirilecek geçerlik çalışmaları için önerilmektedir.

Güvenirlik: Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği Cronbach alfa katsayısı kullanılarak incelenmiştir. Nihai 14 maddelik ölçeğin genel Cronbach alfa katsayısı α = .923 olarak hesaplanmıştır. Alt boyutlar açısından, 10 maddeden oluşan Blokzincirin Finansal İşlevselliği ve Güven alt boyutunun Cronbach alfa katsayısı α = .981, 4 maddeden oluşan Blokzincire İlişkin Bilgisel Etkileşim ve Algılanan Finansal Önem alt boyutunun Cronbach alfa katsayısı ise α = .909 olarak bulunmuştur. Bu değerler, ölçeğin genelinin ve her iki alt boyutunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları .225 ile .886 arasında; herhangi bir madde çıkarıldığında elde edilen Cronbach alfa değerleri ise .909 ile .935 arasında değişmiştir. Bulgular, maddelerin genel olarak ölçeğin iç tutarlılığına katkı sağladığını göstermektedir. Bununla birlikte, birinci alt boyutta elde edilen çok yüksek alfa değeri bazı maddeler arasında içerik benzerliği veya örtüşme bulunabileceğine işaret edebileceğinden, ölçeğin farklı örneklemlerde yeniden sınanması önerilmektedir.

Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr