Pediatrik Yaşam Kalitesi (PedsQL) Diyabet Modülü (3.0) 13-18 Yaş Çocuk ve Ebeveyn Raporu
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. Araştırmanının başlangıcında araştırmanın amacı ile bir bilginin sorumlu yazara e-posta gönderilmesi yeterlidir.
Link: https://link.springer.com/article/10.1007/s13410-014-0234-7
Ölçek Çeşidi: Uyarlama
Kategori(ler):
60 Sağlık Bilimleri » 642 Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Çövener Özçelik, Ç., & Aktaş, E. (2015). The reliability and validity of the Pediatrics Quality of Life Inventory™ (PedsQL) Diabetes Module 3.0 for Turkish adolescents with type 1 diabetes. International Journal of Diabetes in Developing Countries, 35(Suppl 2), 109-116. https://doi.org/10.1007/s13410-014-0234-7
Geliştiren/Uyarlayan: Çağrı Çövener Özçelik, Eda Aktaş
Yıl: 2015
Kaynak Adı: The reliability and validity of the pediatrics quality of life inventoryTM (PedsQL) diabetes module 3.0 for Turkish adolescents with type 1 diabetes
Dergi: International Journal of Diabetes in Developing Countries
Cilt: 35
Sayı: Ek Sayı 2
Sayfa Aralığı: 109-116
DOI: https://doi.org/10.1007/s13410-014-0234-7
Sorumlu Yazar: Çağrı Çövener Özçelik
İletişim: ccovener@gmail.com
Ölçülen Özellikler: 13-18 yaş tip 1 diyabetli ergen ve ailelerinin yaşam kalitesi
Alt Boyutlar: Diyabetim Hakkında, Endişe, İletişim, Tedavim Hakkında
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Fktör 1: Diyabetim hakkında
1. Açlık hissediyorum
2. Susuzluk hissediyorum
3. Çok sık tuvalete gitmek zorunda kalıyorum
4. Karın ağrım oluyor
5. Baş ağrım oluyor
6. Kendimi mutsuz hissediyorum
7. Kendimi yorgun veya sıkılmış hissediyorum
8. Titriyorum
9. Terliyorum
10. Uyuma güçlüğü çekiyorum
11. Sinirleniyorum
Faktör 2: Tedavim Hakkında
1. Parmağımdan kan alındığında veya insülin iğnesi yapıldığında canım acıyor
2. Diyabetli olmaktan utanıyorum
3. Ebeveyinlerimle diyabet bakımım hakkında tartışıyoruz
4. Diyabet bakım planıma uymak benim için zor
5. Kan şekeri testi yapmak benim için zor
6. İnsülin iğnesi yapmak benim için zor
7. Egzersiz yapmak benim için zor
8. Karbonhidratları veya değişimleri takip etmek benim için zor
9. Kimlik kartı taşımak benim için zor
10. Hızlı etki eden karbonhidratları (şeker-meyve suyu gibi) yanında taşımak benim için zor
11. Ara öğünleri yemek benim için zor
Faktö 3: Endişe
1. Mutsuz olmaktan endişe duyuyorum
2. Tıbbi tedavimin işe yarayıp yaramayacağı konusunda endişe duyuyorum
3. Diyabetin uzun dönem komplikasyonlarından endişe duyuyorum
Faktör4: İletişim
1. Doktorlara ve hemşirelere kendimi nasıl hissettiğimi söylemek benim için zor
2. Doktorlara ve hemşirelere sorular sormak benim için zor
3. Hastalığımı diğer insanlara açıklamak benim için zor
Ölçek Türü: Özbildirim
Kimlere Uygulanabilir: 13-18 yaş arasındaki tip 1 diyabetli ergenler, 13-18 yaş arasındaki tip 1 diyabetli ergenlerin aileleri
Derecelendirme: 5’li likert tipi ölçektir (0=hiçbir zaman, 1=nadiren, 2=bazen, 3=sıklıkla, 4=hemen her zaman)
Ölçek Puanlaması: Maddeler ters skorlanır ve 0-100 arasında puanlanır (0=100, 1=75, 2=50, 3=25, 4=0). Toplam puan ve alt grup puanları maddelerin toplamının madde sayısına bölünmesi ile elde edilir
Ölçek Değerlendirmesi: toplam puanı ne kadar yüksek ise, sağlıkla ilgili yaşam kalitesinin o kadar iyi olduğu anlamına gelir. Ölçekte maddelerin %50’den fazlası boş bırakılmış ise puan hesaplanmaz
Çeviri Süreci: MAPI TRUST Institute’den ölçeğin kullanım izni alındı. Ölçek İngilizce’ye hakim yurtdışında yaşamış üç kişi tarafından önce İngilizce’den Türkçe’ye daha sonra farklı iki kişi tarafından Türkçe’den İngilizce’ye çevrilerek dil geçerliliği tamamlanmıştır.
Geçerlik: Türkçe’ye çevrilen ölçekler, anlaşılırlık ve kültüre uygunluğu açısından hemşirelik ve sağlık bilimleri alanlarında uzman yedi kişinin görüşüne sunulmuş ve minör öneriler doğrultusunda gerekli düzeltmeler yapılarak kapsam geçerliliği sağlanmıştır. Görünüm geçerliliğini sağlamak için 25 tip 1 diyabetli ergen ile ön uygulama yapılmış ve olumsuz bir geri bildirim alınmamıştır.
Yapı Geçerliği
Maddelerin yeterliliği, madde içerikleri açısından değerlendirilmiştir. Orijinal PedsQL™ 3.0 DM beş alt ölçek içermesine rağmen, yeterlilik doğrultusunda Tedavi-I ve Tedavi-II alt ölçeklerinin sadece Tedavi başlığı altında birleştirilmesine karar verilmiş ve PedsQL™ 3.0 DM'nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasına dört alt ölçek ile devam edilmiştir.Dört faktör, Çocuk Öz Bildirim Formu'nda (CSR) varyansın %57,99'unu ve Ebeveyn Raporu Formu'nda (PPR) varyansın %56,96'sını açıklamıştır. Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterliliği ölçümü CSR'de 0,789 ve PPR'de 0,751 olarak bulunmuş olup örneklem büyüklüğünün yeterli olduğunu göstermiştir. Bartlett kürensellik testi hem CSR ($\chi^2 = 1503,65; p = 0,001) hem de PPR (x2 = 1445,83; p = 0,001) için istatistiksel olarak anlamlı çıkmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonuçlarında ölçek maddeleri için kabul edilebilir düzey 0,30'un üzeri olarak belirlenmiştir.
Eş Zamanlı Geçerlik (Uyum Geçerliği)
Eş zamanlı geçerlik, PedsQL™ 4.0 Genel Ölçek (GCS) toplam puanları ile PedsQL™ 3.0 Diyabet Modülü (DM) Ergen Bildirim Formu alt ölçekleri arasındaki korelasyon analizi aracılığıyla değerlendirilmiştir.
Güvenirlik: Güvenilirlik
PedsQL™ 3.0 DM ölçeğinin Cronbach alfa katsayısı, Çocuk Öz-Bildiriminde (CSR) 0,916 ve Ebeveyn Vekil Bildiriminde (PPR) 0,883 olarak bulunmuştur. Madde-toplam korelasyonları Çocuk Öz-Bildiriminde 0,327 ile 0,700 arasında, Ebeveyn Vekil Bildiriminde ise 0,326 ile 0,732 arasında değişmektedir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr
Orijinal Form
Orijinal Ölçek Adı: The Pediatric Quality of Life Inventory (PedsQL) Diabetes Module 3.0 Generic Core Scales
Orijinal Ölçek Kaynak Türü: Makale
Orijinal Kaynak / Referans:
Varni, J. W., Burwinkle, T. M., Jacobs, J. R., Gottschalk, M., Kaufman, F., & Jones, K. L. (2003). The PedsQL in type 1 and type 2 diabetes: Reliability and validity of the Pediatric Quality of Life Inventory Generic Core Scales and Type 1 Diabetes Module. Diabetes Care, 26(3), 631-637. https://doi.org/10.2337/diacare.26.3.631
Orijinal Ölçek Yazarlar: Burwinkle TM, Gottschalk M, Jacobs JR, Jenifer R, Kaufman F, Varni LW
Orijinal Ölçek Yıl: 2003
Orijinal Ölçek Kaynak Adı: The PedsQLTM in Type 1 and Type 2 Diabetes Reliability and validity of the Pediatric Quality of Life InventoryTM Generic Core Scales and Type 1 Diabetes Module
Orijinal Ölçek Link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12610013/
Orijinal Ölçek DOI: 10.2337/diacare.26.3.631
Orijinal Ölçek Dergi: Diabetes Care
Orijinal Ölçek Cilt: 26
Orijinal Ölçek Sayı: 3
Orijinal Ölçek Sayfa Aralığı: 631-637
Orijinal Ölçek Geçerlik: Yapı Geçerliliği
PedsQL Genel Jenerik Çekirdek Ölçekleri toplam puanı ile Diyabet Modülü arasındaki interkorelasyonlar (iç korelasyonlar) orta ila yüksek etki büyüklüğü aralığında yer almıştır. En yüksek interkorelasyonlar diyabet semptomları ölçeği ile Genel Çekirdek toplam puanı arasında gözlenmiştir (çocuk öz-bildiriminde 0,66, ebeveyn bildiriminde 0,54). Diğer ölçekler arasındaki interkorelasyonlar önceden belirlenen hipotezlerle uyumlu olup 0,35 ile 0,66 arasında değişmiştir.
PedsQL Genel Jenerik Çekirdek Ölçekleri ve Diyabet Modülü için ebeveyn-çocuk interkorelasyonları 0,28 ile 0,47 arasında değişmiş, çoğunluğunun orta düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu görülmüştür.
Orijinal Ölçek Güvenirlik: PedsQL Toplam Ölçek puanının (alfa = çocuk öz-bildirimi için 0,88, ebeveyn bildirimi için 0,89) ve Diyabet Modülü ölçeklerinin çoğunun (ortalama alfa = çocuk öz-bildirimi için 0,71, ebeveyn bildirimi için 0,77) iç tutarlık güvenilirliği, grup karşılaştırmaları için kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur.