Annelerin Anne Sütü Bankacılığına İlişkin Algı ve Tutumlar Ölçeği
Kullanım İzni
Geliştirdiğim(iz) / uyarladığım(ız) ölçme aracının atıf gösterilmesi ve bilimsel araştırmalarla sınırlı olmak kaydıyla kullanılmasına izin veriyorum/z/. İzin için ayrıca e-posta gönderilmesine gerek yoktur.
Ölçek Çeşidi: Geliştirme
Kategori(ler):
60 Sağlık Bilimleri » 640 Hemşirelik
Kaynak Türü: Makale
Kaynak/Referans:
Kilci Erciyas, Ş., Muslu, A., Cirban Ekrem, E., & Olukman, Ö. (2026). Mothers’ Perceptions and Attitudes Toward Human Milk Banking Scale: A scale development study. Journal of Dr. Behcet Uz Children’s Hospital, 16(1), 45–54. https://doi.org/10.4274/jbuch.galenos.2026.56667
Geliştiren/Uyarlayan: Şeyma Kilci Erciyas, Ayşegül Muslu, Ebru Cirban Ekrem, Özgür Olukman
Yıl: 2026
Kaynak Adı: Annelerin Anne Sütü Bankacılığına İlişkin Algı ve Tutumlar Ölçeği: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması
Dergi: J Dr Behcet Uz Child Hosp
Cilt: 16
Sayı: 1
Sayfa Aralığı: 45-54
DOI: https://doi.org/10.4274/jbuch.galenos.2026.56667
Sorumlu Yazar: Şeyma Kilci Erciyas
İletişim: seymakilcisk@gmail.com
Ölçülen Özellikler: anne sütü, algı, toplum
Alt Boyutlar: 1: Toplumsal Destek ve Davranışsal Niyet, 2: Bilgi ve Güvenlik Farkındalığı, 3: Bireysel Algı ve Tereddütler
Örnek Maddeler ve Madde Sayıları: Faktör 1: Toplumsal Destek ve Davranışsal Niyet
Türk kültüründe süt bağışı toplum tarafından olumlu karşılanır.
Süt bankalarının kurulması toplum için faydalıdır.
Gerektiğinde ailemi ve arkadaşlarımı anne sütü bağışına yönlendirebilirim.
Dinî açıdan gerekli önlemler alındığında süt bağışı yapılabilir.
Anne sütü bağışı yapan anneler takdir edilmelidir.
Kendi sütümü başka bir bebeğe bağışlamayı düşünürüm.
Kendi bebeğim için başka bir anneden bağışlanan sütü kullanmayı kabul ederim.
Anne sütü bağışını destekleyen projelere gönüllü olarak katkı sağlamayı isterim.
Anne sütü bağışı insanî bir sorumluluktur.
Anne sütü bağışının yaygınlaştırılması için devlet politikaları geliştirilmelidir.
Anne sütü bağışı dinen caizdir.
Faktör 2: Bilgi ve Güvenlik Farkındalığı
Anne sütü bağışının güvenliği için tıbbi testlerin yapıldığından haberdarım.
Anne sütü bağışı ile bulaşıcı hastalıkların kontrol altında tutulabileceğini biliyorum.
Anne sütü bankacılığı kavramını daha önce duydum.
Anne sütü bağışının, anne sütü alamayan bebekler için hayati önemde olduğunu biliyorum.
Faktör 3: Bireysel Algı ve Tereddütler
Donör anne sütü, formül mamadan daha güvenlidir.
Anne sütü bağışının uygun saklama koşullarında güvenle yapılabileceğine inanıyorum.
Anne sütü bağışının sadece prematüre ve hasta bebekler için gerekli olduğunu düşünüyorum.
Ölçek Türü: Algı Seviyesi
Kimlere Uygulanabilir: 0-5 Yaş Arası Çocuğu Olan Ebeveynler
Derecelendirme: 1-Kesinlikle Katılmıyorum, 2-Katılmıyorum, 3-Kararsızım, 4-Katılıyorum, 5-Kesinlikle Katılıyorum.
Ölçek Puanlaması: Anne Sütü Bankacılığına İlişkin Algı ve Tutumlar Ölçeği, beşli Likert tipi derecelendirme ile puanlanmaktadır. Ölçekte yer alan maddeler 1–5 arasında puanlanmakta, olumsuz ifadeler ters puanlandıktan sonra değerlendirmeye alınmaktadır. Ölçek üç alt boyuttan oluşmakta olup Toplumsal Destek ve Davranışsal Niyet 11 maddeden, Bilgi ve Güvenlik Farkındalığı 4 maddeden ve Bireysel Algı ve Tereddütler 3 maddeden oluşmaktadır. Her alt boyut için ilgili maddelerin puanları toplanarak alt boyut puanları elde edilmekte, ayrıca tüm maddelerin puanlarının toplanmasıyla ölçek toplam puanı hesaplanmaktadır. Toplumsal destek ve davranışsal niyet alt boyutundan alınabilecek toplam puan 11-55 arasında, bilgi ve güvenlik farkındalığı alt boyutundan alınabilecek toplam puan 4-20 arasında ve bireysel algı ve tereddütler alt boyutundan alınabilecek toplam puan 3-15 arasında değişmektedir. Ölçek toplamından alınabilecek toplam puan ise 18 ile 90 arasında değişmekte olup, toplam puanın artması anne sütü bankacılığına ilişkin algı ve tutumların daha olumlu olduğunu göstermektedir.
Ölçek Değerlendirmesi: Ölçek üç alt boyuttan oluşmakta olup Toplumsal Destek ve Davranışsal Niyet 11 maddeden, Bilgi ve Güvenlik Farkındalığı 4 maddeden ve Bireysel Algı ve Tereddütler 3 maddeden oluşmaktadır. Ölçekten alınabilecek toplam puan 18 ile 90 arasında değişmekte olup, toplam puanın artması anne sütü bankacılığına ilişkin algı ve tutumların daha olumlu olduğunu göstermektedir.
Geçerlik: Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla açıklayıcı (açımlayıcı) faktör analizi uygulanmıştır. Analiz öncesinde verilerin faktör analizine uygunluğu Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem yeterlilik katsayısı ve Bartlett küresellik testi ile değerlendirilmiştir. KMO değerinin 0,789 olması, örneklem büyüklüğünün faktör analizi için yeterli düzeyde olduğunu göstermektedir. Bartlett küresellik testinin anlamlı bulunması (χ²=3680,893; sd=153; p<0,001), değişkenler arasında faktör analizi yapılmasını gerektirecek düzeyde ilişki bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgular doğrultusunda verilerin faktör analizi için uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Faktör analizi sürecinde, faktörler arasındaki ilişkinin korunması ve yorumlanabilir bir yapı elde edilmesi amacıyla varimax döndürme yöntemi kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda, özdeğeri 1’in üzerinde olan ve kuramsal olarak anlamlı bulunan üç faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Bu üç faktörün toplamda varyansın %70,089’unu açıkladığı belirlenmiştir. Sosyal bilimlerde %60’ın üzerinde açıklanan toplam varyans oranlarının yeterli kabul edildiği dikkate alındığında, elde edilen faktör yapısının oldukça güçlü olduğu söylenebilir.
Güvenirlik: Anne Sütü Bankacılığına İlişkin Algı ve Tutumlar Ölçeğinin güvenirlik ve madde analizi sonuçları incelendiğinde, ölçeğin ilk uygulamasında 24 maddeden oluşan form için Cronbach alfa katsayısının 0,872 olduğu görülmektedir. Bu değer, ölçeğin genel iç tutarlılığının iyi düzeyde olduğunu ve maddelerin büyük ölçüde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.
Maddelere ilişkin düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları tabloda incelendiğinde, çoğu maddenin kabul edilebilir sınırın (≥0,30) üzerinde değerlere sahip olduğu görülmektedir. Bununla birlikte bazı maddelerin (örneğin ASBİATÖ6, ASBİATÖ8, ASBİATÖ10, ASBİATÖ15 ve ASBİATÖ20) madde-toplam korelasyonlarının oldukça düşük ya da negatif olduğu dikkat çekmektedir. Bu durum, söz konusu maddelerin ölçeğin ölçtüğü yapı ile yeterince uyumlu olmadığını ve toplam puanla tutarlı biçimde ilişki göstermediğini düşündürmektedir. Ayrıca tabloda bu maddelerin çıkarılması durumunda Cronbach alfa katsayısının yükseldiği görülmekte olup, bu bulgu problemli maddelerin ölçeğin iç tutarlılığını olumsuz etkilediğini desteklemektedir.
Bu değerlendirmeler doğrultusunda, düşük veya negatif madde-toplam korelasyonuna sahip maddeler ölçekten çıkarılarak madde analizi yeniden gerçekleştirilmiştir. Tekrar yapılan analiz sonucunda 18 maddeden oluşan nihai form için Cronbach alfa katsayısının 0,925’e yükseldiği belirlenmiştir. Bu değer, ölçeğin iç tutarlılığının çok yüksek düzeyde olduğunu ve maddelerin ölçülen yapıyı son derece tutarlı biçimde temsil ettiğini göstermektedir.
Kullanılan Araştırmalar
scholar.google.com.tr